فارین پالیسی نوشت: در حالی که تنش ها بین تهران و واشنگتن وارد مرحله جدیدی شده است، تنگه هرمز به آبراه خطرناک تری تبدیل شده است.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، در ادامه این مقاله آمده است: جو بایدن رئیس جمهور آمریکا اقداماتی را برای انتقام از کشته شدن 3 سرباز در مرز اردن و سوریه توسط نیروهای تحت حمایت ایران در 28 ژانویه انجام داده است. در سوریه و عراق
اما اقدامات بیشتر واشنگتن می تواند سطح تنش در تنگه هرمز را بدتر کند. کشتی های تجاری وابستگی زیادی به این آبراه بین المللی دارند و ایران نیز بخشی از آن را تحت کنترل دارد.
ایالات متحده امیدوار است که این حملات بدون تشدید تنش و تبدیل یک رویارویی غیرمستقیم به رویارویی مستقیم، پیامی روشن به ایران ارسال کند. اقدامات تلافی جویانه دیگری نیز در راه خواهد بود. جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا گفت که این حملات ادامه خواهد داشت، اما دولت بایدن نمیخواهد تنشها را تشدید کند. با این حال، حتی اگر درگیری ها گسترش نیابد، تنگه هرمز به مکان پرخطرتری تبدیل خواهد شد.
در سال 2022 روزانه 21 میلیون بشکه نفت از طریق این نفتکش ترانزیت می شد که معادل 21 درصد از کل مصرف جهانی نفت بود. تنگه هرمز آبراه باریکی است که به دلیل طوفان، سوانح دریایی و یا اقدامات عمدی طرفهای ذینفع، تردد کشتیها از طریق آن به راحتی مختل میشود.
در جریان جنگ ایران و عراق در دهه 1980، عراق شروع به هدف قرار دادن کشتی های ترانزیتی به سمت ایران کرد و پس از مدتی ایران شروع به انتقام گیری کرد. خیلی زود خلیج فارس و تنگه هرمز درگیر جنگ نفتکش ها شد. کشورهای متخاصم (به ویژه عراق) کشتی های تجاری را با راکت و مین هدف قرار دادند. اما به هر حال کشتی ها از خلیج فارس عبور می کردند، زیرا جهان به نفت نیاز داشت.
تا پایان جنگ نفتکش ها، بیش از 320 خدمه کشتی های تجاری کشته، زخمی یا مفقود شدند و 340 کشتی آسیب دیدند. 11 کشتی به طور کامل غرق شدند. اگرچه جنگ نفتکش ها ایده ایران نبود، اما تهران درس روشنی از آن گرفت: تا زمانی که جهان به نفت نیاز دارد، کشتی ها باید از خلیج فارس عبور کنند و به ایران فرصتی بی نظیر برای هدف قرار دادن کشتی هایی که میهن تجارت می کند، می دهد.
اکنون که واشنگتن در حال انتقام گیری از کشته شدن 3 سرباز خود در منطقه است، ایران می تواند با هدف قرار دادن کشتی ها در تنگه هرمز مقابله به مثل کند.
Sven Ringbakken، رئیس موسسه بیمه دریایی DNK گفت: “صرف نظر از میزان واکنش آمریکا یا اینکه آیا ایالات متحده تصمیم به انتقام گیری علیه نیروهای سپاه می گیرد، ایرانی ها می توانند به کشتی های تجاری حمله کنند. این همان کاری است که آنها برای این کار انجام داده اند. چندین سال است و دلیلی وجود ندارد که فکر کنیم از این فرصت استفاده نخواهند کرد.”
رینگ بانک خاطرنشان می کند که ایرانی ها می توانند تصمیم بگیرند که این اقدامات را مخفیانه انجام دهند. آنها می توانند دخالت خود را در چنین اقداماتی با تظاهر به اینکه مداخله موردی مربوط به یک حادثه قبلی، قاچاق یا مشابه است، پنهان کنند یا مانند سال 2019 حملاتی را در خارج از آب خود انجام دهند.» در ماه می همان سال، 4 نفتکش در اطراف بندر فجیره امارات و در نزدیکی انتهای جنوبی تنگه هرمز هدف قرار گرفتند. سازمان ملل متعاقباً به این نتیجه رسید که این حملات توسط یک بازیگر دولتی ناشناس انجام شده است. یک ماه پس از آن، 2 نفتکش دیگر در همان نزدیکی هدف قرار گرفتند.
مگر اینکه ایران به ایالات متحده یا سایر کشورهای مرتبط با کشتیرانی از طریق تنگه اعلان جنگ کند، نیروی دریایی ایالات متحده یا سایر کشورها نمی توانند برای محافظت از کشتیرانی در آن منطقه انجام دهند. ژنرال اندرو لوئیس، فرمانده سابق ناوگان دوم ایالات متحده در منطقه گفت: «اگر جنگ اعلان نشده باشد، بر اساس مفاد کنوانسیون حقوق دریا محدودیت هایی (برای بازدارندگی) وجود خواهد داشت. رینگباکن ادامه داد: «نیروهای دریایی کشورها میتوانند آبهای بینالمللی را زیر نظر بگیرند و احتمالاً مداخله کنند، اما فراتر از آن، کار زیادی نمیتوان انجام داد».
این وضعیت فرصت های جذابی را برای ایران فراهم می کند. نیل رابرتز، یکی از مقامات کمیته مشترک جنگ در صنعت بیمه دریایی که وظیفه آن را بر عهده دارد، گفت: ایران توانایی های ثابت شده ای دارد، اما از بستن تنگه هرمز سودی نخواهد برد، به همین دلیل همواره محتاط بوده است. ارزیابی ریسک ها اقدامات قبلی او باید محدود شود.” در واقع، ایران نیازی به تلاش برای بستن تنگه هرمز ندارد. کافی است تهران این پیام را ارسال کند که خطرات برای کشتیرانی تجاری افزایش خواهد یافت. به گفته لوئیس: ” تصمیم برای ادامه ترانزیت نفت از طریق خلیج فارس نه در سطح ملی بلکه در سطح شرکتی گرفته شده است… بسته شدن یا نشدن تنگه هرمز بستگی به واکنش صنعت کشتیرانی به تهدیدات دارد.”
البته اگر ایران بخواهد سطح تنش را به حدی برساند که جنگ نفتکش جدیدی رخ دهد، صنعت نفت و شرکت های بیمه آن باید محاسبات شگرفی انجام دهند. حملات حوثیها در دریای سرخ خطرات کشتیهای تجاری را افزایش داده است، اما تشدید بیشتر حملات به کشتیها در تنگه هرمز بسیار خطرناکتر خواهد بود.
در دهه 1980، صنعت نه تنها متحمل غرق شدن کشتی شد، بلکه از تلفات خدمه نیز متحمل شد. اما امروز چطور؟ صنعت حمل و نقل یک صنعت سریع در حال حرکت نیست. فقط نگاهی به بیش از 400000 دریانوردی بیندازید که در طول همهگیری کرونا و به دلیل امتناع کشورها از صدور مجوز پهلوگیری در داخل کشتیها گیر کرده بودند. اما ممکن است تعداد بیش از 300 کشته حتی برای صنعت کشتیرانی زیان زیادی تلقی شود.
آیا تداوم عرضه جهانی انرژی مهمتر است یا نجات جان ملوانان؟ ممکن است خیلی زود به یک سوال اساسی و تعیین کننده تبدیل شود. به گفته رینگباکن، در حال حاضر “ما باید با خطر تشدید درگیری ها در منطقه مقابله کنیم.”
