برنارد هایکل در مقاله ای در مجله فارین افرز نوشت که برای شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، جنگ غزه وضعیت وخیمی را ایجاد کرده است. غزه تحت کنترل حماس است، یک گروه اسلامگرا که با ایران متحد است و با این کشور و دست نشاندههای آن در منطقه که میخواهند شاهد نابودی آل سعود باشند، همکاری میکنند. اما به دلیل محبوبیت آرمان فلسطین در میان شهروندان سعودی، بن سلمان ناگزیر است در این درگیری جانب فلسطینی ها را بگیرد که از آنها به عنوان قربانیان تجاوزات و اشغالگری اسرائیل در سراسر جهان عرب و جهان اسلام یاد می شود. دولت سعودی می خواهد امنیت خود را بهبود بخشد و امیدوار است از طریق عادی سازی روابط با رژیم اسرائیل، یک اتحاد امنیتی با ایالات متحده و متحدان منطقه ای واشنگتن ایجاد کند. اما تا زمانی که اسرائیل به بمباران غیرنظامیان در غزه ادامه می دهد و از به رسمیت شناختن حق فلسطینیان برای تشکیل کشور مستقل خودداری می کند، برقراری چنین روابطی مانند یک رویای غیرممکن است.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، در ادامه این مقاله آمده است: اما عادی سازی روابط تنها راه تقویت جایگاه خاندان آل سعود نبوده و نیست. رژیم سعودی می تواند با ایجاد اقتصاد قوی تر و گذار از ایدئولوژی بسته و سنتی از خود محافظت کند. برای این منظور، ریاض فعالانه در حال توسعه بخش های غیرنفتی اقتصاد خود مانند گردشگری، معدن، لجستیک، تولید، فناوری، صنعت مالی و حمل و نقل است. این کشور همچنین در حال تغییر پایه های مشروعیت خود است که تا مدت ها مبتنی بر رابطه شاه با تفسیر بنیادگرایانه از اسلام (وهابیت) و نقش حاکم به عنوان متولی حرمین شریفین به عناصر مدرن و به روزتر بود. و مفاهیم امروز پادشاهی عربستان سعودی با معرفی خود به عنوان حافظ منافع مردم عربستان و تقویت حس ملی گرایی که منافع عربستان را در اولویت قرار می دهد، به دنبال مشروعیت بخشیدن به دولت خود است. تغییرات حاصل عملاً همه عناصر جامعه عربستان از نظام حقوقی و آموزشی گرفته تا نقش مراجع دینی و زنان را شامل می شود. مبانی جدید مشروعیت پادشاهی سعودی بر توانایی این رژیم برای ایجاد وحدت، صلح و رفاه در منطقه به جای تعهد به گسترش «اسلام واقعی» استوار است.
جنگ غزه این تغییر گفتمان را پیچیده کرده است. هدف عربستان همچنان عادی سازی روابط با اسرائیل است، اما عربستان سعودی می خواهد برای برقراری روابط دیپلماتیک هزینه بسیار بیشتری دریافت کند. سعودی ها اکنون اصرار دارند که اسرائیلی ها امتیازات تضمین شده ای را ارائه دهند که منجر به ایجاد یک کشور فلسطینی باثبات و پایدار شود. آنها همچنین در تلاشند تا واشنگتن را متقاعد کنند تا کشور فلسطین را رسماً به رسمیت بشناسد و در عین حال، شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز به ایجاد کشور فلسطین مشروعیت خواهد داد. اما انگیزه سعودی ها برای متقاعد کردن اسرائیل و آمریکا فقط کاهش درد و رنج فلسطینیان نیست. از دیگر اهداف این اقدام، دشوارتر ساختن رقبای عربستان سعودی یعنی ایران و محور مقاومت برای سوء استفاده از رنج فلسطینیان به منظور تقویت بی ثباتی و هرج و مرج در منطقه است. ریاض معتقد است که اگر مناقشه اسرائیل و فلسطین به شیوه ای عادلانه حل شود، تهران تضعیف شده و خاورمیانه شاهد صلح خواهد بود. سپس پادشاهی عربستان سعودی می تواند تحول ملی خود را تکمیل کند و رویای ایجاد منطقه ای متصل و مرفه با محوریت خود را محقق کند.
ابتکارات بن سلمان برای ایجاد کشوری مدرن بر اساس احساسات ناسیونالیستی و دوری از آرمان های پان اسلامی و تاکید بر میراث فرهنگی پیش از اسلام به جای هویت اسلامی در داخل، نیازمند آرامشی پایدار برای رسیدن به موفقیت است. بن سلمان پس از چندین سال سیاست خارجی تهاجمی از جمله جنگ پرهزینه در یمن، تحریم قطر و اتخاذ مواضع خصمانه در قبال ایران به این نتیجه رسیده است. این سیاست ها برای عربستان بی ثباتی ایجاد کرد و اهداف بن سلمان را به خطر انداخت. به عنوان مثال، در سپتامبر 2019، در نتیجه حملات موشکی و پهپادی ایران به تاسیسات نفتی عربستان در ابقیق و خوریس، نیمی از تولید نفت این کشور برای چند هفته مختل شد.
در نتیجه این تحولات، عربستان تغییراتی در مواضع خود ایجاد کرد. اکنون واکنش رسمی عربستان به این طعنه ها با سکوت همراه شده و سیاست ریاض در قبال رقبای خود نسبت به گذشته مداراتر شده است.
اما این تنها فشار منطقه ای نیست که ریاض را مجبور به ایفای نقش یک مهار کننده منطقه ای آشتی جو کرده است. تهدیدات ایران و نیروهای نیابتی آن در حالی تشدید شده است که اراده آمریکا برای محافظت از عربستان سعودی در برابر تهدیدات خارجی ضعیف شده است. دونالد ترامپ رئیس جمهور سابق آمریکا از پاسخ به حملات سال 2019 به تاسیسات آرامکو خودداری کرد. پس از روی کار آمدن بایدن در سال 2021، دولت بایدن علناً اعلام کرد که عربستان سعودی را به دلیل مشارکت در جنگ یمن و کارنامه اش علیه حقوق بشر مجازات خواهد کرد. این رویکرد جدید، بن سلمان را بر آن داشته تا رویکرد جدید منطقه ای خود را اتخاذ کند و روابط قوی تری با چین، هند و روسیه برقرار کند.
این استراتژی جدید توضیح می دهد که چرا عربستان سعودی به ائتلاف دریایی به رهبری ایالات متحده برای مقابله با حملات حوثی ها در دریای سرخ نپیوست. سعودی ها انتظار دارند که منافع اقتصادی حوثی ها در طول زمان مهمتر از تعهدات ایدئولوژیک ستیزه جویانه این گروه باشد. به همین دلیل است که ریاض می خواهد روابط مالی و سرمایه گذاری با ایران و حوثی ها برقرار کند، به این امید که چنین منافعی در نهایت از ریاض در برابر اقدامات تهاجمی آنها محافظت کند.
در ماه ژانویه، دولت ریاض از اتهام نسلکشی اسرائیل توسط رژیم صهیونیستی آفریقای جنوبی در دیوان بینالمللی دادگستری حمایت کرد، اما مواضع سعودیها نسبت به سایر کشورهای منطقه ملایمتر بوده است، زیرا سعودیها امیدوارند عادیسازی روابط با اسرائیل را از سر بگیرند. . با این حال، ریاض اکنون از اسرائیلی ها انتظار دارد که در ازای آن با تشکیل یک دولت باثبات فلسطین موافقت کنند، زیرا هر امتیازی کمتر از آن به این معنی است که از بن سلمان به عنوان مهم ترین رهبر جهان عرب و از حافظ به عنوان خائن به جهان یاد می شود. آرمان فلسطین بودن
حدس زدن اینکه آیا علیرغم رادیکالیزه شدن فضای سیاسی در اسرائیل و جاه طلبی های سیاسی شخصی نتانیاهو می توان گام های اساسی در این راستا برداشت، بسیار دشوار است. اما آنچه مسلم است حملات 7 اکتبر حماس باعث شده است که مسئله فلسطین به متغیر بسیار مهمی در معادله منافع ملی عربستان تبدیل شود. این اتفاق باعث شده است که عربستان سعودی به عنوان یک حامی سرسخت، دوباره مذاکرات و تعامل در مورد تشکیل کشور فلسطین را آغاز کند. به همین دلیل، حماس توانسته است به پیروزی سیاسی ارزشمندی برای فلسطینی ها دست یابد، هرچند این پیروزی شامل خود گروه حماس نمی شود.
