ایران مهم‌ترین کشور دارای زیستگاه‌های مهاجرتی در مسیر پروازی پرندگان مهاجر

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، بسیاری از گونه های پرندگان مهاجرت می کنند و مهاجرت یا سفر پرندگان معمولاً منظم و فصلی است. سفر پرندگان ممکن است در واکنش به تغییرات آب و هوایی، دسترسی به غذا و یافتن زیستگاه مناسب باشد و حضور پرندگان در یک منطقه یکی از نشانه هایی است که انسان برای درک اینکه کدام زیستگاه در تعادل است استفاده می کند.

گاهی برخی از این سفرها نامنظم یا یک طرفه است و از سوی دیگر برخی پرندگان بومی و غیر مهاجر هستند، حتی عدم مهاجرت پرندگان در نقاط مختلف جغرافیایی می تواند نشانه تعادل در زیستگاه باشد.

بر اساس تحقیقات انجام شده، حدود 70 درصد از 550 گونه پرنده ای که در ایران یافت و مشاهده می شود مهاجرانی هستند که یا در اواخر پاییز برای زمستان گذرانی وارد ایران می شوند یا در بهار و تابستان برای تولید مثل به ایران می آیند. آنها در حال ترانزیت هستند و برای استراحت و تجدید قوا برای چند هفته به کشور سفر می کنند.

پرنده نگری فعالیتی مبتنی بر احترام به طبیعت و لذت بردن از دنیای زیبای پرندگان است. این فعالیت در ایران نیز انجام می شود و نتایج سرشماری جمعیت پرندگان آبزی ایران نشان داد که در پنج دهه اخیر در مجموع بیش از 77 میلیون پرنده آبزی از 166 گونه مختلف در بیش از 970 سرشماری مشاهده و ثبت شده است. که در سه دهه اخیر به طور متوسط ​​سالانه بیش از 8.1 میلیون پرنده شمارش می شود که حدود 5 درصد از جمعیت جهان و بیش از 16 درصد از جمعیت مسیر مهاجرت پرندگان آبی از سیبری به رود نیل را تشکیل می دهد.

450 سایت کشور میزبان 5 درصد جمعیت پرندگان مهاجر در ایران هستند

حسن اکبری معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست وی تصریح کرد: امروزه سرشماری پرندگان آبزی در بیش از 100 کشور جهان با مشارکت حدود 15 هزار نفر شمارشگر و داوطلب حرفه ای انجام می شود که هر ساله بین 30 تا 40 میلیون پرنده آبزی در سراسر جهان سرشماری می شود و اطلاعات مربوط به آن به سایت های آمار و سرشماری در پایگاه سرشماری. ثبت بین المللی پرندگان آبزی

وی افزود: سرشماری پرندگان آبی یکی از قدیمی ترین، جامع ترین و طولانی ترین برنامه های هماهنگ و همزمان پایش تنوع زیستی در جهان است که قدمتی 60 ساله در جهان دارد. سرشماری و تجزیه و تحلیل آن ارزش علمی قابل توجهی در حفاظت از تالاب ها، سواحل و تنوع پرندگان دارد.

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: ایران همزمان با اولین سرشماری رسمی جهانی و همگام با بسیاری از کشورهای اروپایی و به عنوان اولین کشور غرب آسیا از آذرماه 1345 به سرشماری بین المللی پرندگان آبزی زمستان گذران پیوست. شمارش پرندگان آبزی در سالهای اولیه برای شمارش گونه های قابل شکار شامل قو، غاز، اردک و چانگ مشترک رزرو شد و از سال 1366 پرندگان آبزی دیگری به این فهرست اضافه شدند.

اکبری با اشاره به اینکه در شش دهه گذشته شمارش پرندگان آبزی زمستان گذران در ایران در اولویت برنامه های اجرایی معاونت طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست بوده است، افزود: ایران به دلیل وجود شرایط توپوگرافی مناسب، تنوع اقلیمی و اقلیمی است. داشتن زیستگاه های تالابی و دریایی از جمله دریای خزر در شمال و خلیج فارس و دریای عمان در جنوب سالانه پذیرای میلیون ها پرنده آبزی مهاجر و زمستان گذران است.

وی ادامه داد: ایران به عنوان مهمترین کشور دارای زیستگاه های مهاجر و زمستان گذران در مسیر پرواز مهاجر پرندگان از سیبری به رود نیل محسوب می شود. جمعیت این مسیر پروازی بیش از 10 میلیون پرنده تخمین زده می شود. همه ساله سرشماری نیمه زمستانی پرندگان آبزی در دی و بهمن ماه انجام می شود. در بیش از 450 سایت در 30 استان و با حضور ستادی، کارشناسان استانی و پرنده نگر حرفه ای سازمان های مردم نهاد انجام می شود.

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست افزود: تحلیل نتایج سرشماری سالانه پرندگان آبزی و بررسی روند تغییرات جمعیت منطقه ای، استانی و سایت از اهمیت ویژه ای برخوردار است و ستاد و مدیران استانی محیط زیست. حفاظت می تواند بر اساس این مطالعات، از نتایج و تحلیل های ارائه شده در تصمیم گیری استفاده کند.

اکبری گفت: در این راستا مطالعات تحلیلی جامع از نتایج بلندمدت سرشماری تالاب ها و مناطق ساحلی ایران به منظور اعمال نتایج سرشماری در مدیریت تالاب ها و جمعیت پرندگان آبزی در دستور کار قرار گرفت و این مطالعات با هدف اعمال نتایج سرشماری در مدیریت تالاب ها و جمعیت پرندگان آبزی انجام شد. ارزیابی تغییرات جمعیت پرندگان آبزی ایران، مناطق عمده زیست جغرافیایی، استان ها، تالاب های بین المللی، گونه های کلیدی پرندگان آبزی اهمیت هر یک از تالاب ها بر اساس معیارهای تعداد و تنوع پرندگان آبزی از سال 1345 تا پایان قرن جاری یعنی سال 1400 در یک دوره 56 ساله بررسی شده است.

وی افزود: نتایج سرشماری جمعیت پرندگان آبزی ایران نشان داد که در پنج دهه اخیر در مجموع بیش از 77 میلیون پرنده آبزی از 166 گونه مختلف در بیش از 970 سرشماری مشاهده و ثبت شده است و در سه دهه اخیر به طور متوسط ​​بیش از 81 میلیون پرنده شمارش شده است که حدود 5 درصد از جمعیت جهان و بیش از 16 درصد از جمعیت مسیر مهاجرت پرندگان آبی از سیبری به رود نیل را تشکیل می دهد.

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: تحلیل های آماری تغییرات جمعیت کل پرندگان آبزی حاکی از روندی پایدار به افزایش جزئی جمعیت در 35 سال گذشته و حدود نیمی از جمعیت پرندگان آبزی ایران در سواحل و تالاب های ساحلی است. خزرها و بقیه جمعیت کم و بیش به طور مساوی در نواحی آبی داخلی و استان های خلیج عمان به شمار می روند.

اکبری با بیان اینکه حفاظت مستمر و موثر از زنجیره ای از زیستگاه ها و احیای تالاب های در معرض تهدید اولویت مدیریت جمعیت پرندگان آبزی است، افزود: استفاده از نتایج سرشماری بلندمدت پرندگان به عنوان مبنایی برای برآورد اندازه مرسوم است. و روند تغییرات جمعیت پرندگان و تجزیه و تحلیل روند تغییرات جمعیت برای تصمیم گیری های ملی و بین المللی مدیریت جمعیت و ارزیابی اثربخشی اقدامات حفاظتی استفاده می شود.

وی بیان کرد: ارتقای دانش پرنده نگری در ایران، به روز رسانی تجهیزات رصد پرندگان مانند تلسکوپ و دوربین دوچشمی، اجرای طرح جامع سرشماری و استفاده از پرنده شناسان حرفه ای موجب اثربخشی برنامه های شمارش و ثبت پرندگان در ایران شده است. و در سال های اخیر نوسانات سطح آب تالاب ها به دلیل کاهش منابع آبی و کمبود تامین عنوان، پسرفت آب دریای خزر، شکار و ماهیگیری، تغییر جمعیت در مسیرهای پروازی، توسعه فعالیت‌های انسانی و بهره‌برداری از زمین، ارزش زیستگاهی بسیاری از تالاب‌ها و مناطق آبی را کاهش داده است.

افزایش 20 درصدی حضور پرندگان مهاجر در گلستان

چند روز گذشته محمود شکیبا رئیس اداره امور حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان وی بیان کرد: همه ساله در کشورهای عضو کنوانسیون رامسر و سایر معاهدات بین المللی مرتبط، سرشماری پرندگان مهاجر از 11 دی ماه (اول دی) به مدت بیش از یک ماه انجام می شود و امسال این برنامه انجام شد. طبق سالهای گذشته در دستور کار قرار گیرد.

وی افزود: کارشناسان محیط زیست در 23 زیستگاه مهم آبی گلستان از تالاب ها حضور یافتند. آلماگل، جلبک دریایی، آجی گلاینچه، ساینسمند، بی بی شیروان، طلاب صحیح گامیشان و خلیج گرگان به عنوان محل اصلی حضور پرندگان مهاجر آبزی و کنار آب برای زمستان گذرانی، کار سرشماری را انجام دادند.

رئیس اداره امور حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان ادامه داد: 116 هزار قطعه پرنده مهاجر آبزی و نزدیک آب در استان سرشماری شد که نسبت به 86 هزار قطعه در سال 1401 رشد 20 درصدی جمعیت را نشان می دهد.

شکیبا با اشاره به اینکه سال گذشته پرندگان مهاجر به دلیل خشکسالی کمتر در زیستگاه های آبی گلستان فرود آمدند، گفت: بهبود منابع آبی باعث شد پرندگان مهاجر بیشتری در گلستان فرود بیایند و ساکن شوند.

وی تاکید کرد: آمار امسال نسبت به سال های گذشته مانند سال 2019 که تعداد فرودها بیش از 300 هزار قطعه بود کمتر است و امیدواریم با بهبود شرایط بارندگی، منابع آبی تالاب ها و رودخانه ها حفظ شود و افزایش یابد. امنیت زیستگاه های آبزیان، گلستان آینده شاهد ورود جمعیت زیادی از پرندگان آبزی و مهاجر آبزی خواهد بود.