رابرت فارلی، استاد دانشگاه کنتاکی آمریکا در یادداشتی در مجله نشنال اینترست نوشت: عده کمی در هیئت حاکمه آمریکا می خواهند از گزینه نظامی برای سرنگونی جمهوری اسلامی ایران استفاده کنند و علاوه بر آن این واقعیت که چنین گزینه ای بعید است موفق شود، همچنین تمایل زیادی برای پرداخت هزینه های وجود دارد. دستور لازم برای دستیابی به چنین عملیاتی وجود ندارد. با این وجود، ارزیابی این که جنگ ممکن است چه وضعیتی را برای تغییر رژیم در ایران ایجاد کند، می تواند جالب باشد.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، تهاجم نظامی به ایران و دیکته کردن مطالبات آمریکا به تهران اشغالی یکی از راههای تغییر رژیم در این کشور است. اما آمریکا با توسل به نیروی نظامی نمی تواند جمهوری اسلامی را سرنگون کند. آمریکا فاقد پایگاههای منطقهای لازم برای تقویت و حمایت از نیروها برای حمله به ایران، نابودی نیروهای مسلح آن، جایگزینی دولت انقلابی تهران و واگذاری کنترل این کشور به دولت جدید تابع نظر واشنگتن است.
ایالات متحده می تواند از طریق عراق وارد ایران شود، اما این احتمالاً مستلزم جنگ دیگری برای تغییر رژیم فعلی بغداد است. در عوض، واشنگتن می تواند بخشی از نیازهای خود را برای داشتن پایگاه استقرار در اطراف مرزهای کشور با ورود یک نیروی آبی خاکی به ایران برآورده کند.
اما چنین اقدامی نیروهای آمریکایی را در معرض زرادخانه موشک های بالستیک ایران قرار خواهد داد و واشنگتن با تلفات سنگینی مواجه خواهد شد. ضمن اینکه این موضوع مشکل اشغال کشور را بعد از پایان جنگ حل نمی کند.
در مراحل اولیه تهاجم نظامی آمریکا، زیرساختهای نظامی موجود ایران از جمله پایگاههای هوایی و دریایی و تأسیسات موشکهای بالستیک هدف قرار خواهند گرفت. با وجود سامانههای پدافند هوایی ایران، این حملات خسارات قابل توجهی به این کشور وارد میکند و نیروی دریایی و هوایی این کشور متحمل آسیبهای زیادی خواهد شد. همچنین ضربه مهمی به توان موشکی ایران وارد خواهد شد. پایگاه های نظامی برای انجام چنین حملاتی می تواند توسط متحدان آمریکا در منطقه از جمله عربستان سعودی فراهم شود، اگرچه تمایل عربستان سعودی برای حمایت از یک حمله نظامی طولانی مدت علیه ایران یک سوال جدی است.
اگرچه حمله به زیرساختهای نظامی و سیاسی ایران آسیب جدی به دولت ایران وارد میکند، اما هدف آمریکا تضعیف حمایت داخلی دولت تهران است. برای این منظور، آمریکا ممکن است اقتصاد ایران را که شامل تأسیسات نفتی و زیرساختهای حملونقل این کشور میشود، هدف قرار دهد. چنین حملاتی ممکن است در واقع صنعت نفت ایران را حداقل در کوتاه مدت نابود کند و آسیب های اقتصادی جدی به جمهوری اسلامی ایران وارد کند.
واکنش ایران
ایران گزینه های مختلفی برای پاسخ به حمله احتمالی آمریکا دارد. ایران می تواند از نیروهای نیابتی خود در عراق و افغانستان استفاده کند. همچنین تهران می تواند از نیروهای تحت حمایت خود در منطقه بخواهد که علیه متحدان آمریکا حمله کنند. ایران میتواند از طیف گسترده موشکهای بالستیک خود برای حمله به پایگاهها، کشتیها و تأسیسات نظامی و اقتصادی متحدان آمریکا استفاده کند. اما این احتمال وجود دارد که تهران فقط صبور باشد، زیرا منطق حکم میکند که افکار عمومی بینالمللی در برابر حمله نظامی آمریکا وارد عمل شوند و تا زمانی که اقدام نظامی این کشور متوقف نشود، دست از کار نکشند.
نتیجه
بعید است که پروژه تغییر رژیم در ایران موفقیت آمیز باشد و احتمالاً مشکلاتی را که چنین پروژه ای قرار است حل کند، تشدید کند.
اولاً، هرگونه حمله به ایران احتمالاً با واکنشهای ملیگرایانه مواجه خواهد شد و افکار عمومی را به حمایت از دولت در کوتاهمدت سوق خواهد داد. یک حمله نظامی همچنین به دولت این امکان را میدهد که کنترلهای اجتماعی و اقتصادی شدیدتری را تشدید کند. این کنترل ها ممکن است در درازمدت با واکنش منفی مردم مواجه شود، اما قیام علیه حکومت به هیچ وجه نتیجه قطعی نخواهد بود.
دوم، ایالات متحده فاقد حمایت بین المللی برای راه اندازی کمپین تغییر رژیم است. حتی متحدانی مانند عربستان سعودی و اسرائیل احتمالاً از هزینه های طولانی مدت جنگ می ترسند. نه روسیه و نه چین به هیچ وجه از چنین جنگی حمایت نخواهند کرد و هر دو از راه های مختلفی برای کاهش فشار بر تهران استفاده خواهند کرد. کشورهای اروپایی نیز با ابراز مخالفت شدید عمومی واکنش نشان خواهند داد و در نهایت حتی رهبران جنگ در فرانسه و انگلیس نیز مجبور خواهند شد از اقدام واشنگتن فاصله بگیرند.
ثالثاً مشخص نیست که چنین اقدام نظامی چگونه پایان خواهد یافت. آمریکا برای توسل به یک اقدام نظامی مانند آنچه در دهه 1990 علیه عراق انجام داد، از حمایت بین المللی برخوردار نیست. همکاری های بین المللی با ایران نیز به مرور افزایش خواهد یافت و این واقعیتی است که رهبران ایران قطعا آن را درک می کنند. اگر جمهوری اسلامی ایران سرنگون نشود، آمریکا یا باید شکست خود را بپذیرد یا راه را برای تشدید خطرناک تنش باز کند.
تغییر رژیم غذایی ممکن است کارساز باشد، اما دلایل خوبی برای باور به احتمال دستیابی به چنین هدفی وجود دارد. تحمیل یک رویارویی نظامی هزینههای جدی را بر ایران تحمیل میکند، اما ایالات متحده را متعهد به نابودی جمهوری اسلامی میکند، روندی که در صورت موفقیت ممکن است چندین دهه طول بکشد.
