چرا ما اغلب از سوالات اجتناب می کنیم؟ آیا ما همیشه اینطور بوده ایم یا چنین فراری برای ما اتفاق افتاده است؟ ریشه چنین فراری در کجای زندگی ما انسان هاست؟ چرا وقتی درباره سوال صحبت می کنیم یاد دوران کودکی و مدرسه می افتیم؟ سوالات دوران کودکی چه نوع سوالاتی بود؟ سوال چیست و نقش و اهمیت آن کجاست؟ منشا سوال چیست؟ سوالات اصلی انسان چیست؟ کدام یک از این دو مقوله مهم است؟ سوال یا جواب؟ سوال از جهل است یا از علم؟ سؤالات اساسی چیست؟ آیا می توان بدون سؤالات اساسی زندگی انسانی داشت؟ سؤالات اساسی و مهم انسان چیست؟ اصولا جایی که جای سوال نیست چطوره؟ آیا بدون پرسش می توان ایده ای شکل داد یا بدون تفکر می توان به پرسش رسید؟ کتاب با مراجعه به این گونه پرسش ها سر خود را در مقوله پرسش ها باز می کند.
به گزارش اعتماد، به دنبال پاسخگویی به بسیاری از سوالات مطرح شده نیست. مگر در مواردی. این مقالات قبل از هر گونه تأملی در مورد مقوله سؤال است. و نه ادعایی برای پاسخگویی بیشتر، او اهمیت دسته بندی و انواع سؤال را محور بحث خود قرار می دهد. این کتاب 144 صفحه ای سعی دارد در مورد مقوله ای صحبت کند که بیشترین ارتباط را با دوران کودکی ما دارد. اما متأسفانه در مواجهه با انواع موانع بخش قابل توجهی از آن به طرز عجیبی پیش رفته تا جایی که در برخی قسمت ها برای ذهن غریب است!
این کتاب در یازده صفحه گردآوری شده است. در سه جستار اول با عناوین «فیلسوف کوچک»، «سرکوب پرسش» و «ترس از پرسش» که مهم ترین و بدیع ترین جستارها هستند. سعی بر این است که سؤالات دوران کودکی مجدداً مورد بررسی قرار گیرد و موانعی که در ادوار مختلف بر سر راه پرسشگری قرار داشت ذکر شود. «جایی که سؤالی نیست» عنوان چهارمین جستار این کتاب است. در انشای پنجم که با عنوان «قلاب پرسش» آمده است، آمده است که ما انسانها نمیتوانیم بدون قلاب سؤال به حقیقت پی ببریم. ما به ندرت قادر به درک شوخی حقیقت خواهیم بود.
در سوال ششم سوال کننده واقعی کیست؟ «سوالات مرگبار» عنوان هفتمین انشا از این مجموعه است. سوالاتی که علیرغم اینکه سوالات علمی هستند بر تجربه مقدم هستند. تجربه راهی برای ورود به دنیای آنها نیست. به چنین سؤالاتی نمی توان در آزمایشگاه یا با کمک آزمایش های تجربی پاسخ داد. آنها هرگز قدیمی و فرسوده نمی شوند. تاریخ همیشه با بشر بوده و خواهد ماند. در هشتمین جستار با عنوان «فیلسوف پرسشگر» شخصیت سقراط در نقش یک شخصیت پرسشگر و نیز اهمیت نقش و جایگاه پرسشگری در گفت وگوهای سقراطی مورد تأمل قرار گرفته است.
مقاله نهم با عنوان: «سه سؤال کلیدی» در مورد موضوع تفکر، عمق آن و همچنین کیفیت تفکر یا درستی و نادرستی در طرز تفکر صحبت می کند. سه سؤال کلیدی که در این مقاله در مقوله تفکر مورد بحث قرار می گیرند عبارتند از: ما به چه چیزی فکر می کنیم؟ و تا چه حد و اساس در مورد آن چیز فکر می کنیم؟ اصولاً درست فکر می کنیم یا غلط؟ انشا دهم به «مسئله زندگی» اختصاص دارد. در یازدهمین و آخرین جستار از این مجموعه، با عنوان «چند سوال ساده» می خوانیم: آیا باید بدون تحقیق و تحقیق در برابر هر نوشته و گفته و ادعایی تسلیم شد و مهر تاییدی بر آن زد؟ آیا اخبار و اطلاعات همیشه از خطا و اشتباه در امان هستند؟ آیا می توان بر اساس «گفته» و «نوشته» جهان عقیده و جهان عقیده را به صرف «گفتن» یا «نوشتن» شکل داد؟
احمد راسخی لنگرودی درباره کتابش معتقد است: «اگر مؤسسه فرهنگی «خانه دوست» فرصت برگزاری سخنرانی های پرسشی در تابستان 1397 را برای نویسنده فراهم نمی کرد، هرگز این کتاب نوشته نمی شد. اکثر فصول این کتاب عبارتند از. نتیجه بحث هایی که طی یک دوره آموزشی در این موسسه ارائه شد.
از این نویسنده بیش از 500 مقاله و یادداشت و بیش از 20 عنوان کتاب در زمینه های فلسفی، سیاسی، اجتماعی، تاریخی و فرهنگی منتشر شده است.
