گذری پرچالش از مرزهای ناپیدای تغییر مقطع تحصیلی

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، تغییر مقطع تحصیلی یکی از نقاط عطف در مسیر رشد روانی، اجتماعی و تحصیلی دانش آموزان است و این گذر، اگرچه در ظاهر مرحله ای طبیعی از فرایند آموزشی به نظر می رسد، اما در دل خود با تغییرات عمیقی در تجربه زیسته کودک یا نوجوان همراه است و گذر از دبستان به دوره راهنمایی یا نه تنها وارد شدن به یک کلاس جدید و نه تنها یک کلاس راهنمایی به مدرسه، بلکه ورود به یک کلاس جدید به دنیای متفاوت، بلکه تبدیل شدن به یک کلاس جدید و متفاوت است. قوانین، انتظارات و روابط

در این مرحله بسیاری از دانش‌آموزان با احساساتی مانند اضطراب، سردرگمی، ترس از طرد شدن یا ناتوانی در سازگاری مواجه می‌شوند و محیط جدید، چهره‌های ناآشنا، ساختار آموزشی متفاوت و فشارهای اجتماعی می‌تواند احساس امنیت روانی را متزلزل کند و برای برخی از دانش‌آموزان این تغییر فرصتی برای رشد و استقلال، اما برای برخی دیگر منبع تنش و بی‌قراری است.

غالباً این گذار بدون توجه کافی به جنبه‌های روان‌شناختی آن به‌عنوان مرحله اداری یا برنامه‌ریزی درسی برای افراد در نظر گرفته می‌شود، در حالی که از منظر روان‌شناسی رشد، این دوره با تغییرات هویتی، شناختی و عاطفی همراه است و دانش‌آموزان تلاش می‌کنند جایگاه خود را در گروه همسالان بازتعریف کنند و همزمان با تغییرات جسمی و روانی، به دنبال معنا بخشیدن به تجربه جدید خود هستند.

یکی از چالش های مهم در این عصر تغییر سبک یادگیری و انتظارات تحصیلی است و باید توجه داشت که دانش آموزان به طور ناگهانی با حجم بیشتر مطالب، روش های سخت گیرانه ارزیابی و فضای رقابتی تر مواجه می شوند که می تواند منجر به افت انگیزه، کاهش اعتماد به نفس و یا حتی بروز اختلالات روانی پنهان شود، به خصوص اگر حمایت کافی از سوی خانواده و مدرسه وجود نداشته باشد.

تغییر سطح تحصیلات با تغییرات عمیق در ساختار روابط، انتظارات آموزشی و هویت فردی همراه است

ریحانه صادقی، روانشناس و مشاور خانواده و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور به خبرنگار به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه تغییر سطح تحصیلی برای بسیاری از دانش آموزان نقطه حساسی در رشد روانی و اجتماعی آنهاست، گفت: جابجایی از مقطع ابتدایی به راهنمایی و یا از راهنمایی به دبیرستان نه تنها یک جابجایی فیزیکی بین ساختمان مدرسه است، بلکه با تغییرات عمیق در ساختار روابط، انتظارات تحصیلی و هویت فردی همراه است و این گذار می تواند با احساس سردرگمی تحصیلی، یا حتی حمایت کافی روانی همراه باشد. مدرسه نباشد

وی با بیان اینکه یکی از مهم ترین چالش های این عصر مواجهه با محیطی جدید و ناآشنا است، می افزاید: دانش آموزان با معلمان جدید، همکلاسی های متفاوت و قوانین جدیدی مواجه می شوند که ممکن است احساس بی ثباتی و ناامنی را در آنها تقویت کند. برای برخی، این تغییر فرصتی برای رشد و استقلال است، اما برای برخی دیگر، می تواند منبعی برای اضطراب اجتماعی و ترس از طرد شدن یا شکست باشد.

یک روانشناس و مشاور خانواده و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور با بیان اینکه همزمان با تغییرات محیطی، انتظارات تحصیلی نیز افزایش چشمگیری پیدا می کند، بیان کرد: حجم دروس، پیچیدگی مفاهیم و فشار برای موفقیت تحصیلی می تواند باعث استرس مزمن شود و دانش آموزانی که در مرحله قبل احساس موفقیت کرده اند به دلیل افت عملکرد در مرحله جدید دچار بحران اعتماد به نفس می شوند و در صورت ادامه فعالیت، این وضعیت به افسردگی منجر می شود. مدرسه هدایت می کند.

تغییر سطح تحصیلی اگر با آگاهی، حمایت و برنامه ریزی همراه باشد، می تواند فرصتی برای رشد روانی، اجتماعی و تحصیلی دانش آموزان باشد.

صادقی با بیان اینکه این دوره از منظر روانشناسی رشد با تغییرات هویتی نیز همراه است، ادامه می دهد: نوجوانان در تلاش برای یافتن جایگاه خود در گروه همسالان هستند و در عین حال با تغییرات جسمی و شناختی به دنبال تعریف جدیدی از خود هستند و اگر مدرسه محیط امن و قابل قبولی برای این هویت یابی فراهم نکند، دانش آموز ممکن است به رفتاری پرخطر روی بیاورد.

وی با اشاره به اینکه نقش مشاور خانواده و مدرسه در این مرحله حیاتی است و گفت‌وگوهای باز، گوش دادن بدون قضاوت و آموزش مهارت‌های مقابله‌ای می‌تواند به دانش‌آموز کمک کند تا با آرامش بیشتری این گذر را طی کند، می‌گوید: برنامه‌های سازگاری، گروه‌های حمایتی و جلسات مشاوره فردی از جمله ابزارهایی است که مدارس می‌توانند از آنها برای حمایت روانی دانش‌آموزان استفاده کنند.

روانشناس و مشاور خانواده و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور با بیان اینکه تغییر مقطع تحصیلی اگر با آگاهی، حمایت و برنامه ریزی همراه باشد، می تواند فرصتی برای رشد روانی، اجتماعی و تحصیلی دانش آموزان باشد، اما اگر این روند نادیده گرفته شود، ممکن است به نقطه حساسی در مسیر تربیتی آنها تبدیل شود، افزود: شناخت این چالش ها و پاسخگویی به این چالش ها و پاسخگویی به آموزش و پرورش یک سیستم آموزشی است.

تغییر ناگهانی از یادگیری لذت بخش به یادگیری رقابتی می تواند برای دانش آموزان دلسرد کننده باشد.

مائده سلیمی، روانشناس بالینی کودکان و نوجوانان به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه تغییر سطح تحصیلی ممکن است با نوعی وقفه روانی همراه باشد، زیرا دانش آموزان ناگهان در محیطی قرار می گیرند که نه تنها از نظر جسمی متفاوت است، بلکه قوانین نانوشته ای دارد که باید سریع یاد بگیرند، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت می گوید: این وقفه می تواند احساس بی هویتی یا سردرگمی ایجاد کند، به ویژه در کودکانی که به جای آن وابستگی عاطفی شدیدی بین معلم یا عدم ارتباط روحی و روانی ایجاد می کند. الف نوعی ناپیوستگی در مسیر آموزشی

وی با بیان اینکه یکی از عوامل تشدید کننده این چالش تغییر سبک تدریس و ساختار آموزشی است، می افزاید: در مقاطع بالاتر، تمرکز از بازی و تجربه به آزمون و ارزشیابی معطوف می شود و این تغییر ناگهانی از یادگیری لذت بخش به یادگیری مبتنی بر مسابقه می تواند برای بسیاری از دانش آموزان دلسرد کننده باشد و کودکانی که در محیط های خلاق و حمایتی بزرگ شده اند ممکن است با از دست دادن حس کارآمدی در محیط های خلاق و حمایتی مواجه شوند. محیط زیست تبدیل شود

این روانشناس بالینی کودک و نوجوان با بیان اینکه تفاوت های فردی نیز نقش مهمی در تجربه این گذر دارد، بیان می کند: برخی از دانش آموزان با ویژگی های درون گرایی، اضطراب اجتماعی یا حساسیت بالا به سختی با محیط های جدید سازگار می شوند، در حالی که دانش آموزان برون گرا یا دارای مهارت های ارتباطی قوی سریعتر جایگاه خود را پیدا می کنند و نادیده گرفتن این تفاوت ها در برنامه ریزی آموزشی روانی و اجتماعی می تواند تشدید شود. منجر به آموزش شود.

چگونه دانش آموزان را برای تغییر سطح تحصیلی آماده کنیم؟

سلیمی با بیان اینکه در بسیاری از موارد دانش آموزان در این دوران با نوعی فشار برای رشد مواجه می شوند، ادامه می دهد: از آنها انتظار می رود که مستقل، مسئولیت پذیرتر و جدی تر باشند در حالی که هنوز آمادگی ذهنی ندارند و این فشار می تواند منجر به رفتارهای جبرانی مانند پرخاشگری، گوشه گیری یا مقاومت در برابر مقررات شود. در واقع بخشی از مشکلات انضباطی در مقاطع بالاتر ریشه در همین ناهماهنگی انتظار بزرگسالی و ظرفیت ذهنی کودک دارد.

وی با بیان اینکه نقش زبان و گویندگی نیز در این گذار قابل توجه است، می گوید: نحوه صحبت معلمان، والدین و رسانه ها در مورد تغییر نمره می تواند بر تجربه روانی دانش آموز تأثیر بگذارد و اگر این تغییر به عنوان مرحله سخت یا امتحان دانش آموزان موفق معرفی شود، اضطراب و ترس بیشتر می شود، اما اگر با زبان حمایتی، طبیعی و تدریجی توصیف شود، می تواند حس کنجکاوی و آمادگی را تقویت کند.

این روانشناس بالینی کودک و نوجوان با اشاره به اینکه موفقیت در گذر از این مرحله مستلزم طراحی پل روانشناختی بین مراحل است و می افزاید: این پل شامل برنامه هایی است که نه تنها اطلاعات آموزشی را منتقل می کند، بلکه حس تعلق، امنیت و هویت را نیز حفظ می کند و این پل می تواند شامل جلسات آشنایی، روایت های مشترک، فعالیت های گروهی، فعالیت های گروهی و مکالمه آزاد و بدون آموزش بین دانش آموزان باشد.

در این بین، روابط اجتماعی نیز در این مرحله دستخوش تغییراتی می شود و دانش آموزانی که در مرحله قبل از موقعیت اجتماعی تثبیت شده ای برخوردار بودند، ممکن است در محیط جدید احساس طردشدگی یا گمنامی کنند و شکل گیری دوستی های جدید، مواجهه با گروه های جدید و تلاش برای پذیرفته شدن می تواند منشأ اضطراب اجتماعی باشد که در صورت عدم وجود مهارت های ارتباطی و رفتار رفتاری، این تجربه منجر به تطبیق یا حمایت روانی می شود.

نقش والدین، مشاوران و معلمان در این گذار بسیار حیاتی است و گفتگوهای همدلانه، آموزش مهارت های مقابله ای و ایجاد محیطی امن از نظر روانی می تواند به دانش آموز کمک کند تا این مرحله را با آرامش بیشتری پشت سر بگذارد. برنامه های انطباق، جلسات آشنایی با محیط جدید و روایت های مشترک بین بخش ها از جمله ابزارهایی هستند که می توانند ارتباط روانی بین مراحل آموزشی ایجاد کنند.

در بسیاری از موارد مشکلات رفتاری یا افت تحصیلی در سال اول مقطع جدید نشانه ناتوانی نیست، بلکه بازتاب فشار روانی ناشی از تغییر است و اگر این علائم به درستی شناسایی و مدیریت نشود، ممکن است منجر به بحران های طولانی مدت در مسیر تحصیلی و روانی دانش آموز شود، بنابراین شناسایی زودهنگام و مداخله حمایتی یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.

به طور کلی تغییر مقطع تحصیلی را باید یک فرآیند روانی و نه تنها یک مرحله آموزشی دانست و این دیدگاه امکان طراحی سیاست ها و برنامه هایی را فراهم می کند که نه تنها بر انتقال دانش، بلکه بر حفظ سلامت روان، هویت فردی و احساس تعلق دانش آموزان متمرکز باشد و چنین رویکردی زمینه ساز ساخت مدارس آموزشی بهتر و همدلانه تر و مؤثرتر خواهد بود.