الجزیره نوشت: رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه هفته گذشته اعلام کرد که کشورش در آستانه ورود به مرحله جدیدی در تاریخ انرژی خود است، زیرا آماده است تولید برق از نیروگاه هسته ای آکویو در استان مرسین در جنوب این کشور را آغاز کند.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، این اعلامیه نه تنها آغاز یک پروژه عظیم است، بلکه نشانه ای نمادین از پیوستن ترکیه به باشگاه کشورهای تولید کننده انرژی هسته ای پس از دهه ها برنامه ریزی و همکاری با روسیه است.
با نزدیک شدن به زمان بهره برداری از اولین نیروگاه هسته ای ترکیه، سوالاتی در مورد پیامدهای این توسعه برای امنیت انرژی کشور مطرح شده است. از جمله اینکه چگونه این اقدام می تواند به استقلال اقتصادی آنکارا و بازسازی ساختار بخش انرژی به نحوی که سرمایه گذاری در فناوری های هسته ای را جذب کند، کمک کند.
پروژه نیروگاه هسته ای AKKOU
ترکیه در آستانه ورود به مرحله جدیدی در تاریخ انرژی خود است، زیرا نیروگاه AKKOU در مرسین – بزرگترین پروژه همکاری با روسیه – با هزینه ای نزدیک به 20 میلیارد دلار در حال تکمیل است. این نیروگاه شامل چهار رآکتور هسته ای با ظرفیت کل تولید 4.8 گیگاوات خواهد بود.
بر اساس بیانیه رئیس جمهور اردوغان، عملیات ساخت و ساز اصلی در راکتور اول به پایان رسیده و مرحله آزمایش های عملیاتی آغاز شده است تا در آینده نزدیک تولید برق آغاز شود.
طبق برنامه دولت، چهار راکتور این نیروگاه به تدریج تا سال 2028 به بهره برداری می رسد و تولید سالانه آن به 35 میلیارد کیلووات ساعت می رسد. رقمی معادل حدود 10 درصد برق مورد نیاز ترکیه.
بدین ترتیب ترکیه رسما به گروه کشورهای دارای انرژی صلح آمیز هسته ای پیوست. مسئولان دولتی این اقدام را گامی مهم در جهت تقویت سبد ملی انرژی و حرکت به سمت خودکفایی انرژی دانسته اند.
ساخت اولین رآکتور در سال 2018 و پس از توافق نامه ای که در سال 2010 بین دولت های ترکیه و روسیه امضا شد، آغاز شد. اگرچه قرار بود اولین واحد نیروگاه در سال 2023 و همزمان با یکصدمین سال تاسیس جمهوری ترکیه افتتاح شود، اما عوارض فنی و همهگیری کرونا باعث تاخیر در اجرای این پروژه شد.
تقویت امنیت انرژی
انتظار می رود نیروگاه آکویو نقش مهمی در کاهش وابستگی ترکیه به واردات سوخت فسیلی، به ویژه گاز طبیعی که در تولید برق استفاده می شود، ایفا کند.
برآوردهای رسمی نشان می دهد که بهره برداری کامل از این نیروگاه سالانه حدود 1.5 میلیارد دلار هزینه واردات گاز را کاهش می دهد.
اردوغان این اقدام را نقطه عطفی تاریخی در استقلال انرژی کشور عنوان کرد و گفت: ترکیه با نیروگاه آکویو عملا وارد عصر انرژی هسته ای شده است و از این پس وابستگی خارجی در بخش برق کاهش خواهد یافت.
وی همچنین خاطرنشان کرد که طبقه بندی انرژی هسته ای به عنوان انرژی سبز توسط کمیسیون اروپا در راستای مسیر توسعه پایدار ترکیه است.
بر اساس برنامه ریزی های دولت، پیش بینی می شود انرژی هسته ای تا سال 2035 حدود 11 درصد از تولید برق کشور را تامین کند و این سهم در راستای هدف بی طرفی کربن تا سال 2053 به حدود 30 درصد خواهد رسید.
منافع اقتصادی و عمرانی
اهمیت پروژه آکویو به تولید برق محدود نمی شود، بلکه دارای ابعاد گسترده اقتصادی، فناوری و توسعه است که آن را به یکی از جامع ترین پروژه ها در تاریخ معاصر ترکیه تبدیل کرده است.
محل نیروگاه در مرسین به یک کارگاه عظیم تبدیل شده است که بیش از 16 هزار کارگر و مهندس – اکثراً ترک – در اوج فعالیت های عمرانی مشغول بودند. در مرحله بهره برداری دائمی حدود 4 هزار فرصت شغلی تخصصی در حوزه های مهندسی، نگهداری و عملیات هسته ای ایجاد می شود.
همچنین با ایجاد قراردادهای تامین و ساخت به ارزش بیش از 2 میلیارد دلار، این پروژه موجب رونق صدها شرکت داخلی و ارتقای استانداردهای تولید در بخشهای فلزات، الکترونیک و مکانیک شده است.
به گفته مقامات، تأثیر اقتصادی این پروژه فراتر از تولید برق خواهد بود و از طریق تثبیت قیمت انرژی، کاهش هزینه های واردات و توسعه مناطق جنوبی کشور، حدود 50 میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی ترکیه در دهه های آینده اضافه خواهد کرد. مرسین اکنون در حال تبدیل شدن به مرکز نوظهور صنایع فناوری و انرژی است.
برنامه ریزی برای نیروگاه های جدید
جاه طلبی های هسته ای ترکیه به AKKU محدود نمی شود. دولت در نظر دارد دو نیروگاه دیگر در شهر «سینوب» در ساحل دریای سیاه و منطقه «تراکیا» در شمال غرب کشور احداث کند.
اردوغان اعلام کرد که دولت در حال بررسی پروژه های جدید نیروگاه های هسته ای است و مذاکراتی با چندین کشور و شرکت های بین المللی در این زمینه در حال انجام است. ترکیه قصد دارد تا اواسط قرن جاری سه نیروگاه هسته ای بزرگ بسازد.
وزیر انرژی ترکیه همچنین اعلام کرد که آنکارا در حال مذاکره فشرده با روسیه، چین، کانادا و کره جنوبی برای ساخت دو نیروگاه جدید است.
وی همچنین از مدل مشارکت سه جانبه احتمالی با آمریکا و کره جنوبی برای ساخت نیروگاه سینوب خبر داده است تا شرکت های آمریکایی و کره ای در اجرای آن در کنار شرکت های ترکیه ای مشارکت کنند. این رویکرد با هدف ایجاد تعادل بین شرق و غرب طراحی شده است.
بر اساس برنامه های رسمی، ترکیه قصد دارد تا سال 2035 به ظرفیت هسته ای نصب شده 7.2 گیگاوات (معادل شش راکتور بزرگ) دست یابد و این ظرفیت تا سال 2050 به 20 گیگاوات افزایش خواهد یافت.
دستیابی به این هدف مستلزم ساخت حداقل هشت راکتور جدید و همچنین تعدادی راکتور کوچکتر است که انتظار می رود 5 گیگاوات دیگر به ظرفیت تولید اضافه شود.
اهمیت استراتژیک و چالش های آینده
به گفته احمد ضیا گوکلاپ، محقق مرکز مطالعات سیاست خارجی ترکیه (تادپام)، انرژی هسته ای یکی از ارکان اصلی کاهش وابستگی ترکیه به واردات انرژی است. کشوری که حدود 70 درصد انرژی مورد نیاز خود را از خارج به خصوص از روسیه، ایران و جمهوری آذربایجان تامین می کند – موضوعی که کسری تجاری را افزایش می دهد و تصمیمات اقتصادی را محدود می کند.
وی در مصاحبه با الجزیره نت توضیح داد که نیروگاه AKKOU از نظر استراتژیک مهم است، زیرا حدود 10 درصد تقاضای داخلی را تامین می کند و به تثبیت عرضه و کاهش واردات کمک می کند.
با این حال، گوکلپ هشدار داد که مدل مشارکت با روسیه – بر اساس فرمول «ساخت، مالکیت و بهره برداری» – کنترل بهره برداری، سوخت رسانی و نگهداری نیروگاه را در اختیار شرکت روسی روس اتم قرار می دهد که می تواند نوع جدیدی از وابستگی فنی و ژئوپلیتیکی به مسکو ایجاد کند.
وی تاکید کرد: دستیابی به استقلال پایدار در حوزه انرژی مستلزم انتقال فناوری هسته ای به داخل، توسعه تولید سوخت در کشور، تنوع بخشیدن به شرکای بین المللی و ادغام انرژی هسته ای با منابع تجدیدپذیر برای تامین امنیت بلندمدت انرژی است.
