پاکستان مایل است و می تواند دیپلماسی خود را در واکنش به تحولات ژئوپلیتیک جهانی تعدیل کند و این بیانیه جایگاه فعلی این بازیگر را تقویت خواهد کرد. به عنوان مثال، پاکستان برای جلب حمایت ایالات متحده در دوره دوم دولت ترامپ، نام خود را به عنوان شریک منتخب در موضوعاتی مانند ارزهای دیجیتال و استخراج فلزات کمیاب برجسته کرد.
به گزارش به گزارش میهن تجارت، به نظر می رسد پاکستان اخیرا در حوزه ژئوپلیتیکی مطلوبی قرار دارد. چند نمونه اخیر را در نظر بگیرید: اسلام آباد یک قرارداد دفاعی با عربستان سعودی امضا کرد که عملاً دو کشور را به هم پیوند می دهد و جایگاه پاکستان را در پویایی امنیتی غرب آسیا تثبیت می کند. در همین حال، شهباز شریف، نخست وزیر و ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش اخیرا مهمان کاخ سفید بودند و روابط پاکستان با چین مانند همیشه قوی است.
چرا اسلام آباد در کانون توجه است؟
بنابراین برای کشوری که درگیر چالش های عمیق اقتصادی، سیاسی و امنیتی است، ویژگی های ژئوپلیتیک فوق عجیب به نظر می رسد. چگونه پاکستان به این نقطه رسید؟ عناصر کلیدی بقا و حتی احیای پاکستان چیست؟ چهار دلیل برجسته است:
اول، اهمیت استراتژیک جغرافیای پاکستان. این کشور با ایران، افغانستان، آسیای میانه، چین و هند همسایه است. علاوه بر این، اسلام آباد حلقه اتصال غرب آسیا، جنوب آسیا و آسیای مرکزی است.
بنابراین هر قدرتی که در پاکستان باشد قادر است تحولات این سه منطقه را رصد و تحت تأثیر قرار دهد. پاکستان نقش حیاتی در جنگ ایالات متحده علیه تروریسم در افغانستان دارد و هنوز هم اهرم فشار مناسب ایالات متحده برای اعمال فشار بر چین است. اگر در زمینه ژئوپلیتیک، دونالد ترامپ نتواند پایگاه هوایی بگرام در افغانستان را بازپس گیرد، پاکستان ممکن است شانس زیادی برای میزبانی از حضور نظامی آمریکا و حمایت از عملیات نظامی این بازیگر داشته باشد.
به ویژه از آنجایی که این کشور بندری در دریای عرب به ایالات متحده ارائه می دهد، این کشور به عنوان یک نقطه کلیدی برای چین در طرح کمربند و جاده (BRI) در نظر گرفته می شود که غرب چین را به دریای عرب متصل می کند و مسیرهای زمینی را برای پکن هموار می کند تا وابستگی خود را به تنگه مالاکا برای واردات انرژی کاهش دهد.
ثانیاً پاکستان دائماً به دنبال حمایت قدرت های بزرگ است و تمایل دارد پایگاه ها و حمایت های خود را از فعالیت های استراتژیک قدرت های بزرگ جهان مطالبه کند. برای این منظور اسلام آباد از مشارکت در معاهدات و ایجاد اتحادهای نظامی ابایی ندارد. در طول جنگ سرد، پاکستان با ایالات متحده متحد شد و به عضویت CENTO و CITO به رهبری ایالات متحده درآمد. دو معاهده ای که به دنبال ایجاد اتحادهای منطقه ای در غرب و جنوب شرق آسیا علیه قدرت های کمونیستی بود.
در این میان اسلام آباد توانست تضادهای عضویت در سیتو و محور چین و پاکستان را مدیریت کند. در دهه 1980، پاکستان در خط مقدم رویارویی ضد شوروی در افغانستان قرار داشت و حتی امروز، با وجود تنش شدید در روابط ایالات متحده و چین، پاکستان دوست نزدیک دو بازیگر است.
این در حالی است که بسیاری از کشورهای جهان نمی توانند این عمل شعبده بازی ژئوپلیتیکی را انجام دهند.
بازی جدید برای انزوای هند!
دلیل سوم این است که پاکستان از نظر استراتژیک از هویت اسلامی خود برای تعامل با کشورهای غرب آسیا استفاده کرده است. با توجه به ریشه های این بازیگر، طبیعی بود که پاکستان رابطه ای پایدار و نزدیک با عربستان سعودی برقرار کند. اسلام آباد در گذشته از حمایت پادشاهی سعودی در تلاش های استراتژیک خود برخوردار بود که نمونه آن اعزام یک فرمانده بازنشسته ارتش به جنگ یمن است. با این حال، پاکستان نیز مراقب بوده که ایران را در رابطه با عربستان سعودی تحریک نکند. در این راستا، توافقنامه دفاعی اخیر بین عربستان سعودی و پاکستان در خدمت منافع دو طرف است.
پس از حملات اسرائیل به قطر و حمایت قوی ایالات متحده از تل آویو، محاسبات امنیتی غرب آسیا در حال تغییر است. متحدان آمریکا دیگر نمی توانند روی تضمین های امنیتی واشنگتن حساب کنند. بنابراین عربستان سعودی از طریق این توافق سعی کرده است به آمریکا نشان دهد که دوستان دیگری نیز دارد. علاوه بر این، پاکستان پس از عملیات سندور (تصاویر بین اسلام آباد و دهلی نو در سال 2025) به دنبال حمایت خارجی بوده است و سعی کرده است پادشاهی های ثروتمند خلیج فارس را از هند دور کند تا اولویت استراتژیک را که زمانی اسلام آباد از آن برخوردار بود، به دست آورد.
در نهایت پاکستان مایل و قادر است دیپلماسی خود را در واکنش به تحولات ژئوپلیتیک جهانی تعدیل کند و این پیشنهاد جایگاه فعلی این بازیگر را تقویت خواهد کرد. به عنوان مثال، پاکستان برای جلب حمایت ایالات متحده در دوره دوم دولت ترامپ، نام خود را به عنوان شریک منتخب در موضوعاتی مانند ارزهای دیجیتال و استخراج فلزات کمیاب برجسته کرد. پاکستان به وضوح درک کرده است که چگونه دولت ترامپ را راضی کند و با این کار نیاز خود را به حمایت قوی از سوی قدرت های بزرگ برای بقا نشان می دهد.
در کنار این چهار راهبرد، پاکستان نیز سعی کرده است در برابر همه شانس ها زنده بماند. چالش هایی که پاکستان با آن مواجه است، توجیهی برای مداخله نظامی این کشور در سیاست فراهم می کند. پاکستان در بحران ها دست و پنجه نرم می کند و آماده بهره برداری از فرصت ها در صورت ارائه ژئوپلیتیک است. این همیشه کار نمی کند. افغانستان تحت سلطه طالبان همچنان بزرگترین شکست استراتژی ژئوپلیتیک معاصر پاکستان است. پاکستان تلاش کرده تا با طالبان مقابله کند اما نتوانسته موقعیت خود را بازگرداند.
