به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، نوجوانی مرحله حساس و پیچیده ای از رشد انسان است که در طی آن فرد بین وابستگی کودکانه و استقلال بزرگسالی در نوسان است و در این دوره زمانی نوجوانان با پرسش های اساسی درباره هویت، موقعیت اجتماعی و معنای زندگی روبه رو می شوند و این جستجوی معنا و تعلق او را به تجربه های جدیدی می کشاند که گاهی اوقات در مرزهای خطرناک و خطرناکی است. حتی خطرناک هیجان انگیز به نظر می رسد اما در واقع می تواند آغاز زنجیره ای از آسیب های جسمی، روانی و اجتماعی باشد.
در بسیاری از فرهنگ ها، تنباکو بیش از یک ماده مصرفی، حامل معانی نمادین است و سیگار یا قلیان گاهی به عنوان نشانه ای از پختگی، جسارت و یا حتی نوعی اعتراض خاموش در ذهن نوجوانان به کار می رود و این معانی فرهنگی، به ویژه زمانی که با فشار همسالان یا تقلید از بزرگترها همراه باشد، می تواند نوجوان را در چنین موقعیتی به دلیل نیازهای جسمانی، به استفاده از تنباکو سوق دهد. به عنوان وسیله ای برای بیان هویت یا کسب مقبولیت اجتماعی. می گیرد
رسانه ها و فضای مجازی نیز نقش تعیین کننده ای در شکل گیری نگرش نوجوانان نسبت به دخانیات و تصاویر افراد مشهور، شخصیت های فیلم یا … دارند. اینفلوئنسرها کسانی که سیگار می کشند اغلب با زیبایی شناسی بصری و روایت های جذاب همراه هستند که سیگار کشیدن را به عنوان یک رفتار هنری، جسورانه یا حتی عاشقانه به تصویر می کشد و نوجوانی که در حال ساختن تصویر ذهنی خود از بزرگسالی است ممکن است از این تصاویر به عنوان الگوی رفتار خود استفاده کند، بدون اینکه از پیامدهای پنهان آن آگاه باشد.
از سوی دیگر، شکاف آموزشی و عدم گفتگوی باز در خانوادهها و مدارس باعث میشود که نوجوانان اطلاعات ناقص یا تحریفشدهای درباره دخانیات داشته باشند، بسیاری از آنها از تأثیر نیکوتین بر مغز در حال رشد، ارتباط مصرف دخانیات با اختلالات روانی و خطرات درازمدت آن برای سلامت قلب و ریه بیاطلاع هستند. این ناآگاهی تصمیمات اشتباه را تسهیل می کند و نوجوانان را در برابر آسیب ها آسیب پذیرتر می کند.
نوجوانان برای تجربه مرزهای ممنوعه و نشان دادن بلوغ به دخانیات روی می آورند/ تبلیغات تجاری نقش مهمی در عادی سازی مصرف دخانیات دارد.
فاطمه رضازاده، روانشناس و مشاور کودک و نوجوان وی با بیان اینکه نوجوانی دوره ای است که فرد در جستجوی هویت، استقلال و مقبولیت اجتماعی است، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: به این ترتیب تنباکو گاهی به عنوان نماد بزرگسالی یا جسارت در ذهن نوجوان به کار می رود و بسیاری از نوجوانان برای تجربه مرزهای ممنوعه یا بدون اینکه عواقب بلوغ طولانی مدت خود را نشان دهند به سیگار یا قلیان روی می آورند.
وی با بیان اینکه از نظر روانشناسی سیگار کشیدن در نوجوانی می تواند نشانه اضطراب پنهان، احساس طردشدگی یا نیاز به تعلق باشد، افزود: نوجوانی که در محیطی پرتنش رشد می کند یا فاقد حمایت عاطفی است، ممکن است به سیگار به عنوان راهی برای تسکین یا فرار از فشارهای مزمن روانی متوسل شود که در صورت وابستگی به اختلالات مزمن مزمن می تواند منجر به اختلالات خلقی و روانی شود.
این روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با اشاره به اینکه تبلیغات تجاری نیز نقش مهمی در عادی سازی مصرف دخانیات دارد، تصریح می کند: برندهای دخانیات با طرح های رنگارنگ، طعم های متنوع و روایت های جذاب سعی می کنند محصولات خود را برای نسل جوان جذاب کنند و این نوع بازاریابی به ویژه در فضای مجازی مرزهای هدف اخلاقی را زیر پا می گذارد و مستقیماً مرزهای هدف را زیر پا می گذارد.
ضرورت استفاده از رویکردهای مشارکتی برای پیشگیری از مصرف دخانیات در نوجوانان
رضازاده در ادامه با بیان اینکه در جوامعی که نظارت قانونی بر فروش دخانیات به نوجوانان ضعیف است، دسترسی آسان به این محصولات یکی از عوامل تشدید کننده مصرف است، ادامه می دهد: عدم کنترل در فروشگاه ها، فروش اینترنتی بدون تایید سن و مصرف رایگان در اماکن عمومی، همگی پیام های متناقضی را به نوجوانان منتقل می کند و مصرف را امری مقبول می کند.
وی با تاکید بر اینکه برای مقابله با این روند باید از رویکردهای مشارکتی استفاده کرد، می گوید: نوجوانان باید در طراحی برنامه های پیشگیری، ایجاد محتوا و کمپین های آگاهی بخشی نقش آفرینی کنند، زمانی که خود نوجوانان در روایت و انتقال پیام های ضد دخانیات مشارکت داشته باشند، اثربخشی این پیام ها چند برابر می شود و احساس مالکیت و مسئولیت در آنها تقویت می شود.
این روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با اشاره به اینکه مبارزه با استعمال دخانیات در سنین نوجوانی تنها با ممنوعیت و هشدار محقق نمی شود، می افزاید: باید از زبان نوجوانان صحبت کرد، نیازهای آن ها را شناخت و جایگزین های سالم و جذابی برای تجربه، هیجان و تعلق ارائه کرد و هنر، ورزش، فعالیت های فضایی داوطلبانه و بستری باز برای رشد سالم می تواند باشد.
نیکوتین سیگار و فرآورده های تنباکو تأثیر مستقیمی بر رشد سیستم عصبی نوجوانان دارد/ دلایل گرایش نوجوانان به سیگار متنوع است.
فاطمه خدادادی، مشاور روانشناس بالینی وی با بیان اینکه مصرف دخانیات در سنین نوجوانی یکی از مهم ترین دغدغه های حوزه سلامت جامعه است که پیامدهای جسمی، روانی و اجتماعی گسترده ای دارد، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: نوجوانان ممکن است به دلیل کنجکاوی، فشار همسالان یا تقلید از افراد دیگر به مصرف دخانیات، قلیان یا سایر مواد دخانی روی بیاورند که در بسیاری از موارد شروع مواد مخدر و اعتیاد به مواد مخدر است. مسیر زندگی فرد به سمت مشکلات جدی
وی با بیان اینکه از نظر جسمی سیگار در سنین نوجوانی باعث اختلال در رشد ریه ها، کاهش ظرفیت تنفس و افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی، ریوی و سرطان می شود، می افزاید: نیکوتین موجود در سیگار و سایر مواد دخانی تأثیر مستقیمی بر رشد سیستم عصبی نوجوانان دارد و می تواند باعث کاهش تمرکز و افزایش بی خوابی شود. همچنین سیگار کشیدن در این سن با کاهش عملکرد تحصیلی و انگیزه شخصی همراه است.
این روانشناس بالینی با اشاره به اینکه گرایش نوجوانان به سیگار دلایل مختلفی دارد، بیان می کند: یکی از مهم ترین عوامل فشار اجتماعی و تمایل به پذیرفته شدن در بین دوستان است. نوجوانان ممکن است تصور کنند که سیگار نشانه بلوغ یا استقلال است و تبلیغات مستقیم و غیرمستقیم شرکت های دخانیات نیز نقش مهمی در شکل گیری این تصور دارد، به ویژه زمانی که محصولات دخانی با ظاهری جذاب و طعم های متنوع عرضه می شوند.
تأثیر قابل توجه ایجاد محیطی امن برای ابراز احساسات و الگوسازی مثبت در کاهش گرایش نوجوانان به سیگار/جلوگیری از شروع سیگار آسانتر و کمهزینهتر از درمان پیامدهای آن است.
خدادادی با بیان اینکه نقش خانواده در پیشگیری از مصرف دخانیات بسیار حیاتی است، ادامه می دهد: نوجوانانی که در خانواده هایی با ارتباطات ضعیف، نظارت کم یا والدین سیگاری رشد می کنند، بیشتر در معرض خطر هستند و آموزش نحوه صحبت با فرزندان، ایجاد فضای امن برای ابراز احساسات و الگوبرداری مثبت در نوجوانان می تواند تأثیر بسزایی در کاهش گرایش نوجوانان به سیگار داشته باشد.
وی با بیان اینکه مدارس نیز باید در امر آموزش و پیشگیری نقش فعالی داشته باشند، میگوید: برنامههای آموزشی درباره مضرات سیگار، مهارتهای نه گفتن و تقویت عزت نفس میتواند نوجوانان را در برابر فشارهای اجتماعی مقاومتر کند، همچنین ایجاد محیطهای سالم و فعالیتهای جایگزین مانند ورزش، هنر و مشارکت اجتماعی میتواند راههای مثبتتری را برای ابراز هویت و ابراز هویت نوجوانان فراهم کند.
این روانشناس بالینی با بیان اینکه مبارزه با استعمال دخانیات در نوجوانان مستلزم همکاری چند جانبه خانواده، مدرسه، رسانه و سیاستگذاران است، می افزاید: اجرای قوانین محدودکننده فروش دخانیات به خردسالان، ممنوعیت تبلیغات فریبنده و حمایت از برنامه های ترک سیگار برای نوجوانان از جمله اقدامات موثر در این زمینه بسیار کمتر از درمان و پیشگیری از آن است. در بزرگسالی
نیاز به تجربه، تعلق و معنا در نوجوانی اگر در محیطی سالم و حمایتی پاسخ داده نشود، ممکن است به رفتارهای پرخطر تبدیل شود و دخانیات در این میان نقش دروازه ای را بازی می کند که اغلب با سیگار یا قلیان شروع می شود و در صورت عدم مداخله می تواند به وابستگی مزمن و بحران های روانی منجر شود.
در جوامعی که مصرف دخانیات در میان بزرگسالان رایج است، نوجوانان بیشتر در معرض الگو قرار میگیرند و اگر والدین، معلمان یا افراد مرجع خود مصرفکننده باشند، پیامهای ضد سیگار بیاثر یا متناقض به نظر میرسد و نوجوانی که شاهد سیگار کشیدن آزادانه در خانه یا مدرسه است، به سختی میتواند باور کند که این رفتار خطرناک یا ناپسند است. بنابراین اصلاح رفتار بزرگسالان و فرهنگ سازی سلامت محور، پیش نیاز اساسی حفاظت از نسل جوان است.
همچنین سیاستهای عمومی باید فراتر از ممنوعیتهای سطحی و محدود کردن تبلیغات فریبنده باشد، افزایش مالیات بر محصولات دخانی و نظارت بر فروش به خردسالان تنها بخشی از راهحل است و آنچه مهمتر است ایجاد فضاهایی برای رشد، گفتوگو و تجربیات مثبت است که جایگزین سیگار شود و نوجوانان را در مسیر کشف هویت و استقلال همراهی کند.
به طور کلی، پرداختن به مصرف دخانیات در نوجوانی نه تنها یک نگرانی بهداشتی، بلکه یک موضوع فرهنگی، روانی و اجتماعی است که نیازمند رویکردی چندوجهی و مشارکتی است و این مقدمه تلاشی است برای بازکردن دری به سوی درک عمیقتر این پدیده و یافتن راههایی برای پیشگیری، مداخله و حمایت از نوجوانانی که در آستانه ساختن زندگی سالمتر هستند. به نوجوانان امروز و از موقعیت از همراهی و تفاهم استفاده کنند.
نوجوانی فصل کشف و شکل گیری است و اگر سیگار در این مسیر به یک انتخاب پنهان تبدیل شود، باید به جای سرزنش، به ریشه نگاه کرد; نوجوانی فصل شکلدهی رویاها و هویت است، نه زمانی که در دود انتخابهای جاهلانه خاموش شود، بنابراین پیشگیری از استعمال دخانیات در این دوران نه با اخطار، بلکه با همراهی آغاز میشود و همه مردم باید در کنار هم برای ساختن آیندهای سالم قدم بردارند.
منبع : به گزارش میهن تجارت
