مدتی است که بحث تلفات برق در رسانه ها مطرح شده است. تا جایی که معاون هماهنگی توزیع شرکت توانیر نیز اعلام کرده است که وضعیت شبکه برق ایران موضوعی نیست که تاثیر جدی بر عدم تعادل برق کشور داشته باشد. باید دید ضرر 11 درصدی واقعا کم است؟
به گزارش به گزارش میهن تجارت، تلفات شبکه برق ناشی از مقاومت ذاتی سیم ها و تجهیزات شبکه در برابر عبور جریان الکتریکی است و میزان آن تابعی از اندازه شبکه، فاصله مراکز مصرف برق از نیروگاه ها و نوع و میزان برق مصرفی مشترکان است. بنابراین تعداد تلفات در کشورهای مختلف متفاوت است.
این در حالی است که میزان تلفات شبکه برق ایران بالاتر از میانگین جهانی است. در حالی که میانگین تلفات برق در جهان 8.3 درصد است، طبق آمار، میزان تلفات برق در ایران 11.1 درصد برآورد شده است. با این حال، مقامات روایت متفاوتی از ماجرا دارند.
محسن ذبیحی معاون هماهنگ کننده توزیع شرکت توانیر و مدیر هوشمندسازی صنعت برق و توسعه کنتورهای هوشمند روز جمعه با اشاره به تلفات 9.7 درصدی در حوزه توزیع برق ادامه داد: تلفات بخش توزیع برق ایران با توجه به تفاوت های ما در نحوه تحویل برق که در محدوده 2 فاز تک فاز تا 2 ولت در 2 فاز تک فاز و ولت است، خوب است. کشورهای پیشرفته دنیا مانند ژاپن و کره جنوبی که حداکثر توان تحویل انرژی 11 تا 33 کیلوولت را دارند.
ذبیحی تاکید کرد: از آنجا که وسعت کشور ما را مجبور به گسترش شبکه می کند، مقدار مشخصی از تلفات شبکه و تلفات فنی در شبکه برق ایران اجتناب ناپذیر است. البته برخی از تلفات شبکه برق ما نیز غیرفنی است که متاثر از شرایط اجتماعی و مربوط به مسائل خارج از کنتور (مانند سرقت برق) است که باید پیگیری شود. با احتساب همه موارد ذکر شده، وضعیت تلفات شبکه برق ایران نسبتاً مطلوب است و موضوعی نیست که تأثیر جدی بر عدم تعادل برق کشور داشته باشد.
در این میان باید دید آیا موضوع تلفات برق موضوعی نیست که بر عدم تعادل برق کشور تاثیر جدی بگذارد؟
میزان تلفات برق در ایران 11.1 درصد است.
پیش از این مهدی مسلمی، دبیر سندیکای صنعت برق ایران در گفت و گو با … به گزارش میهن تجارت وی با بیان اینکه بر اساس آمار میانگین جهانی میزان تلفات در شبکه انتقال و توزیع برق 8.3 درصد است و ایتالیا با 7.0 درصد کمترین میزان تلفات و عراق با 50.6 درصد بیشترین تلفات برق را به خود اختصاص داده است. شبکه برق اسپانیا از نظر اندازه، توزیع و نوع بار به شبکه برق ایران نزدیکتر و قابل مقایسه است و طبق آمار، میزان تلفات برق در ایران 11.1 درصد و در اسپانیا 9.6 درصد است.
به گفته وی، میزان تلفات برق در ایران طی سال های 1392 تا 1397 از 15.2 درصد به 11.1 درصد کاهش یافته است که نشان دهنده کاهش 4.1 درصدی است. این کاهش به معنای صرفه جویی حدود 1.5 میلیارد یورویی و کاهش 8 میلیارد مترمکعبی مصرف گاز طبیعی در نیروگاه ها در این مدت است.
وی ادامه داد: می توان تلفات را زیر 10 درصد کاهش داد که ایران را در کنار کشورهایی مانند اسپانیا قرار می دهد. اما این اتفاق برای اصلاح، بازسازی، توسعه خطوط و پست های برق نیازمند حدود 5000 میلیارد تومان سرمایه گذاری است که با توجه به کاهش هزینه های سرمایه گذاری در ساخت نیروگاه ها و کاهش مصرف سوخت نیروگاه ها، این میزان سرمایه گذاری اقتصادی و موجه است.
بر اساس اظهارات دبیر سندیکای برق ایران، باید گفت اگر کاهش تلفات برق از 15.2 درصد به 11.1 درصد منجر به صرفه جویی 1.5 میلیارد یورویی شده است، باید گفت که کاهش 11.1 درصدی به 8.3 درصدی میانگین جهانی می تواند بیش از یک میلیارد یورو در هزینه های کشور صرفه جویی کند.
برای مشخص شدن موضوع می توان به صحبت های عبدالله باباخانی کارشناس انرژی نیز اشاره کرد. در گفتگوی قبلی خود با به گزارش میهن تجارت خاطرنشان شد که بر اساس گزارش های رسمی، تلفات شبکه برق در ایران حدود 11 درصد (به طور غیررسمی حدود 13 تا 14 درصد) است. یعنی از هر 100 مگاوات برق تولیدی 11 مگاوات به دست مصرف کنندگان نمی رسد.
این کارشناس انرژی تصریح کرد: این در حالی است که میانگین تلفات برق جهانی کمتر از 8 درصد است و در کشورهای پیشرفته مانند آلمان یا ژاپن به 5 تا 6 درصد می رسد. در عین حال راندمان نیروگاه به جای 60-55 درصد حدود 32-35 درصد است. اگر ایران تنها سه درصد از تلفات شبکه را کاهش دهد، معادل بیش از 2500 مگاوات برق بدون مصرف سوخت، بدون ساخت نیروگاه و با هزینه بسیار کمتر به شبکه باز خواهد گشت. ساختن یک نیروگاه جدید، زمانی که شبکه برق مانند سبدی از سوراخ است، فقط اتلاف انرژی است.
همانطور که مشخص است کاهش سه درصدی تلفات شبکه معادل 2500 مگاوات برق برگشتی به شبکه است. برای روشن شدن اهمیت این عدد باید گفت که بر اساس برآوردهای شرکت توانیر بیش از 2000 مگاوات معدنچی غیرمجاز مصرف کننده برق کشور هستند و باید از استخراج غیرقانونی به نحو شایسته جلوگیری شود. اما در این بین، کاهش تقریباً سه درصدی تلفات برق برابر با جمع آوری تمام معدنچیان غیرمجاز است و از این رو رقم قابل توجهی است.
راندمان کم شبکه برق، عامل تشدید کننده تلفات زیاد
عباس علی آبادی وزیر نیرو دولت چهاردهم آذرماه سال گذشته در مراسم آغاز معاملات گواهی صرفه جویی برق گفت: میانگین راندمان در شبکه برق حدود 40 درصد است. یعنی 60 درصد انرژی هدر می رود و تنها 40 درصد آن به برق تبدیل می شود. تلفات محدود به نیروگاه ها نیست، بلکه همان 40 درصد در شبکه انتقال و توزیع به طور مستمر کاهش می یابد. در نهایت، لوازم خانگی بخشی از برق را هدر می دهند و تقریبا چیزی باقی نمی ماند.
سخنان وزیر نیرو به این معناست که گاز مورد نیاز بسیاری از صنایع نه تنها برای تولید برق مصرف نمی شود، بلکه بیشتر آن به دلیل ضعف صنعت برق هدر می رود.
در همین زمینه، پیشتر هاشم اورعی، استاد مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف در گفتگو با به گزارش میهن تجارت وی درباره راندمان پایین نیروگاه ها و چرایی هدر رفت انرژی در صنعت برق توضیح داد: وزارت نیرو میانگین راندمان نیروگاه ها در حوزه تولید را حدود 37 تا 38 درصد اعلام کرد. یعنی از هر 100 واحد انرژی گاز حدود 40 واحد برق تولید می شود. این زباله فقط مربوط به تولید است.
وی ادامه داد: در انتقال تلفات کمتر و حدود سه تا پنج درصد است که بستگی به ظرفیت و مسافت انتقال دارد. اما در بخش توزیع، توانیر زیان این حوزه را 12 درصد برآورد کرده است. این در حالی است که میانگین زیان حدود 15 درصد و در برخی استان ها مانند خوزستان بیشتر است. ضررها را نمی توان به صفر رساند، بلکه باید به حداقل برسد.
موضوع تلفات را نمی توان دست کم گرفت
آنچه از داده ها و گفته ها مشخص است این است که مشکل تلفات برق در ایران برخلاف روایت رسمی یکی از عوامل مهم عدم تعادل برق در کشور است. مقایسه تلفات برق ایران با سایر کشورهای قابل مقایسه نشان می دهد که تلفات شبکه برق ایران همچنان بالاست.
تجربه کاهش تلفات از 15.2 درصد به 11.1 درصد در فاصله سال های 1392 تا 1397 ثابت کرده است که سرمایه گذاری در بازسازی شبکه و تجهیزات توجیه اقتصادی دارد. بنابراین تداوم روند کنونی بیش از آنکه ناشی از محدودیت های فنی باشد، نشانه ضعف سیاست گذاری، عدم سرمایه گذاری و ناکارآمدی مدیریت است.
از سوی دیگر، اظهارات وزیر نیرو مبنی بر راندمان 40 درصدی شبکه برق عملا حکایت از هدر رفتن بیش از نیمی از انرژی کشور در شبکه تولید، توزیع و انتقال دارد. این مقدار زباله نه تنها بازده انرژی را پایین نگه می دارد، بلکه بحران عدم تعادل برق و گاز را تشدید می کند.
به طور کلی باید گفت که نادیده گرفتن نقش تلفات شبکه و راندمان پایین نیروگاه ها در بحران برق به نوعی ساده سازی مشکل است. تا زمانی که دیدگاه مدیریت از توجیه تلفات به کاهش اتلاف انرژی تغییر نکند، حتی توسعه تولید برق به تنهایی نمی تواند مشکل عدم تعادل برق را حل کند، زیرا بخشی از برق تولیدی قبل از رسیدن به مصرف کننده در شبکه برق ایران هدر می رود.
برای مطالعه بیشتر در مورد گزارش ساخت نیروگاه جدید در شرایطی که شبکه برق مانند سبدی از سوراخ است، فقط اتلاف انرژی است. به گزارش میهن تجارت خواندن
