برنامه هسته ای ایران نابودشدنی نیست

به گزارش به گزارش میهن تجارت، جمهوری اسلامی ایران روز شنبه اعلام کرد که با پایان یافتن قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، دیگر به محدودیت های مربوط به برنامه هسته ای خود پایبند نیست. وزارت امور خارجه ایران در بیانیه‌ای اعلام کرد که تمام اقدامات مندرج در این توافق از جمله محدودیت‌های برنامه هسته‌ای ایران و سازوکارهای مرتبط با آن به پایان رسیده است.

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز در نامه ای به دبیرکل سازمان ملل متحد اعلام کرد که ایران به طور کامل و با حسن نیت به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) پایبند بوده و تعهدات خود را دقیقاً اجرا کرده است. اما علیرغم این تعهد، آمریکا از اجرای تعهدات خود امتناع کرد، از توافق خارج شد و تحریم های غیرقانونی و یکجانبه را گسترش داد. تلاش کشورهای اروپایی برای فعال کردن مکانیسم ماشه فاقد هرگونه اعتبار یا مشروعیت قانونی است.

از سوی دیگر، وزارت امور خارجه مصر اعلام کرد که «بدر عبدالعطی» وزیر امور خارجه این کشور با عراقچی، «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی و «استیو ویتکف» فرستاده ویژه آمریکا در خصوص پرونده هسته ای ایران تماس هایی داشته است. در بیانیه وزارت خارجه مصر آمده است که این تماس ها بر ضرورت ایجاد شرایط مناسب برای بازگشت به مسیر مذاکرات تهران و واشنگتن به منظور دستیابی به توافق جامع در مورد پرونده هسته ای ایران تاکید دارد.

ترویکای اروپایی از برجام سوء استفاده کرد

یسری ابوشادی، بازرس ارشد سابق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گفت‌وگو با الجزیره در پاسخ به این سوال که «اعلام عدم پایبندی ایران به محدودیت‌های برنامه هسته‌ای خود پس از انقضای توافق بین‌المللی که 10 سال پیش امضا شد، چه معنایی دارد؟»، گفت: در ژوئیه 2015، زمانی که توافق مهمی برای اجرای برجام امضا شد، در ژوئیه 2015 به امضا رسید. این تاریخ ها شامل آغاز اجرای عملی توافق، محدودیت های اعمال شده بر ایران و برنامه هسته ای آن به ویژه در زمینه غنی سازی و میزان مواد غنی شده و همچنین لغو تحریم ها در مدت هشت سال است. محدودیت های اعمال شده علیه ایران برای یک دوره حدودا هشت تا ده ساله تعیین شده بود. تاریخ کلیدی و بسیار مهم 18 اکتبر 2025 بود که در آن محدودیت ها بر برنامه هسته ای ایران پایان می یافت. در عین حال قرار بود تحریم ها در همه زمینه ها به طور کامل لغو شود.

ابو شادی در ادامه گفت: شرط این تاریخ این بود که تا آن زمان هیچ شکایتی از سوی کشورهای عضو توافق علیه ایران مبنی بر نقض این توافق مطرح نشود. اما کشورهای ترویکای اروپایی (انگلیس، فرانسه، آلمان) از این تاریخ استفاده کردند و حدود یک ماه و نیم پیش اعلام کردند که ایران این توافق را نقض کرده است. آنها موفق به تصویب قطعنامه ای در شورای امنیت شدند که ایران را ناقض توافق اعلام می کرد. هدف آنها جلوگیری از لغو کامل تحریم ها و محدودیت ها در 18 اکتبر بود.

وی تصریح کرد: از سوی دیگر ایران اعلام کرد که خروج آمریکا از برجام در سال 2018 ناقض توافق است و به همین دلیل ایران خود را موظف به اجرای کامل توافق از سال 2019 نمی دانست و از سال 2019 به بعد ایران شروع به نقض تدریجی بخش هایی از توافق کرد و در سال های 2021 و 202 به طور مجازی تمامی برنامه های هسته ای خود را محدود کرد.

بازرس سابق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت: امروز ایران به صراحت اعلام کرد که با پایان این تاریخ، همه چیز مربوط به توافق به پایان رسیده و عملاً مدت توافق منقضی شده است. اکنون که این 10 سال گذشته است، تمام بندهای توافق لغو شده و ایران اعلام کرده است که حق دارد غنی‌سازی را تا هر سطحی که می‌خواهد افزایش دهد، واحدهای سانتریفیوژ پیشرفته‌تری تولید کند و اقدامات دیگری انجام دهد. ایران همچنین اعلام کرده است که هیچ قطعنامه ای از سوی تروئیکا و شورای امنیت را به رسمیت نمی شناسد و با حمایت روسیه و چین معتقد است که توافق قدیمی دیگر وجود ندارد و شکایت ترویکا مهم نیست. بنابراین شورای امنیت نمی تواند دوباره تحریم ها را اعمال کند.

وظیفه آژانس نظارت بر توافق پادمان با ایران است

خبرنگار الجزیره از ابو شادی پرسید: سازمان های بین المللی مانند شورای امنیت و آژانس بین المللی انرژی اتمی چگونه با تصمیم ایران برخورد خواهند کرد؟ وی گفت: آژانس بین المللی انرژی اتمی هیچ ارتباطی با توافق 2015 ندارد، عضو آن نیست و مسئولیتی در قبال آن ندارد. آژانس مسئول توافق دیگری مربوط به معاهده منع گسترش تسلیحات هسته ای (NPT) و موافقتنامه پادمان است. وظیفه آژانس این است که اطمینان حاصل کند که ایران به عنوان کشوری که سلاح هسته‌ای ندارد، به تعهدات خود در NPT پایبند باشد.

وی با اشاره به اینکه «علاوه بر این، آژانس به طور غیرمستقیم بر اجرای توافقنامه 2015 نظارت داشته اما عضوی از آن نبوده است»، گفت: اکنون که قرارداد 2015 منقضی شده، آژانس کاری به آن ندارد و این موضوع نباید بر وظایف آژانس تأثیر بگذارد. وظیفه آژانس نظارت بر توافق پادمان با ایران است که بر اساس آن ایران به عنوان کشوری فاقد سلاح هسته ای تحت بازرسی قرار می گیرد.

بازرس سابق آژانس در ادامه گفت: تا چند روز پیش بازرسان آژانس در ایران حضور داشتند و بازرسی های عادی را انجام می دادند نه بازرسی های خاص مربوط به برجام. بنابراین این دو موضوع را نباید با هم خلط کرد. برخی رسانه ها به اشتباه اعلام می کنند که ایران همه چیز را متوقف کرده است، اما این درست نیست. ایران همچنان به بازرسی های NPT و آژانس بین المللی انرژی اتمی از تاسیسات اعلام شده خود پایبند است.

ابوشادی همچنین گفت که توافق 2015 ایران را ملزم به اعمال محدودیت های اضافی مانند غنی سازی در سطح 3.6 درصد یا مقدار مشخصی اورانیوم کرده است. اما اکنون ایران اعلام کرده است که به 60 درصد غنی سازی رسیده و 500 کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا دارد. این نشان می دهد که بندهای قرارداد 2015 دیگر اجرا نمی شود. اما آژانس کاری به این موضوع ندارد. وظیفه آژانس فقط نظارت بر NPT و توافق پادمانی است که ایران آن را متوقف نکرده و همچنان اجازه بازرسی های عادی را می دهد.

ادعای ترامپ درباره نابودی برنامه هسته ای ایران اغراق آمیز است

مجری شبکه الجزیره در ادامه از ابو شادی پرسید: “پیش از این، دسترسی به اطلاعات در مورد تأثیر حملات آمریکا و اسرائیل به ویژه حمله اخیر آمریکا بسیار دشوار بود. آیا واقعا این حملات سال ها برنامه هسته ای ایران را عقب انداخت؟ اکنون که چند ماه از آن می گذرد، آیا موضوع روشن شده است یا هنوز ابهام وجود دارد؟ رئیس جمهور سابق آمریکا از همان روزی که رئیس جمهور سابق آژانس بین المللی انرژی اتمی گفته بود، من در پاسخ به این سوال بوده ام: او دارد سال ها برنامه هسته ای ایران را نابود کرد.» او مدعی شد که حمله به تأسیسات فورد به طور خاص به همه چیز پایان داد، اما این ادعا صحت ندارد و اغراق آمیز است. او چند روز پیش این ادعا را تکرار کرد، اما من کاملاً با او مخالفم. ایران که توانسته ده ها هزار سانتریفیوژ تولید کند، می تواند دوباره آنها را بسازد.

وی تصریح کرد: این تصور اشتباه است که آمریکا و اسرائیل برنامه هسته ای ایران را به طور کامل نابود کرده اند. البته این حملات ضربه سنگینی به تأسیسات اعلامی و عمومی ایران مانند فردو، نطنز و اصفهان وارد کرد. در حال حاضر غنی سازی در این تاسیسات به طور کامل متوقف شده است و ایران هنوز اقدامی برای احیا یا احیای این تاسیسات نکرده است. اما آیا اینها همه توانایی های ایران است؟ ما نمی دانیم

بازرس سابق آژانس بین المللی انرژی اتمی با اشاره به اینکه «ایران اعلام کرده است که 10 تن اورانیوم غنی شده شامل 500 کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا (60 درصد) در اختیار دارد، گفت: ایران می گوید به دلیل آسیب به تأسیسات، فعلا اجازه بازرسی نمی دهد. اما ایران آماده مذاکره است و به عنوان اهرمی برای مذاکره اعلام کرده است که حاضر است اورانیوم غنی شده بالا را به شرط انجام مذاکرات برای رفع تحریم ها کنار بگذارد.

ابوشادی با انتقاد از اروپایی ها گفت: به نظر من اقدام تروئیکا برای محکومیت ایران در شورای امنیت عجولانه بود. بهتر بود به جای اینها مذاکره و درک می شد. ایران برای آن آماده بود و حتی پیشنهاد روسیه برای به تعویق انداختن تصمیم شورای امنیت به مدت 6 ماه از سوی تروئیکا و آمریکا رد شد. این تصمیم دلایل سیاسی دارد و نمی خواهم وارد جزئیات سیاسی شوم.

من معتقدم مذاکرات در پیش است

ار ابوشادی مجری شبکه الجزیره درباره احتمال اقدامات تهاجمی مجدد آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران گفت: در این زمینه دو سناریو قابل بررسی است. سناریوی اول این است که آمریکا یا اسرائیل قصد حمله مجدد به تاسیسات ایران را دارند. اما سوال من این است: کدام امکانات؟ آنها قبلاً تأسیسات شناخته شده را هدف قرار داده اند. آیا اطلاعات جدیدی از امکانات دیگر دارند؟ بعید است. آنها حتی نمی دانند اورانیوم غنی شده ایران کجاست اگر بخواهند آن را هدف قرار دهند. بنابراین، به نظر من، حمله مجدد تأثیر محدودی خواهد داشت و بعید است عملی باشد، اگرچه ممکن است تهدید شود.

وی تصریح کرد: سناریوی دوم که به نظرم محتمل تر است این است که آمریکا با تشدید فشارهای سیاسی و تحریم ها سعی کند بخشی از مردم یا گروه های ایران را علیه حکومت خود تحریک کند تا تغییر نظام رخ دهد. اما آیا این واقع بینانه است؟ ایران کشوری بزرگ با منابع غنی از جمله نفت و ظرفیت های قابل توجه است. مردم ایران نظرات متفاوتی دارند.

بازرس سابق آژانس بین المللی انرژی اتمی با اشاره به تلاش ایران برای عدم بازگشت تحریم ها گفت: نکته مهم این است که قبل از تصمیم 7 شهریور برای بازگرداندن تحریم ها، ایران تلاش های زیادی در سازمان ملل به ویژه در نیویورک انجام داد. این نشان می دهد که طرف مقابل قصد تصویب قطعنامه علیه ایران و بازگرداندن تحریم ها را داشته است. چرا به نظر من این رویکرد به سناریوی دوم برمی گردد. افزایش تحریم ها و فشارها برای ایجاد نارضایتی داخلی در ایران. اما فکر نمی کنم این مسیر ادامه پیدا کند.

ابوشادی در پایان گفت: معتقدم مذاکرات در پیش است و ایران همچنان آماده مذاکره به ویژه با آمریکا است. مصر اکنون نقش مهمی ایفا می کند و به عنوان کشوری بزرگ میان ایران، آمریکا و آژانس بین المللی انرژی اتمی میانجیگری می کند. امیدوارم این مذاکرات به یک راه حل مسالمت آمیز منجر شود و نیازی به راه حل نظامی نباشد.

منبع: ایسنا