بارداری نوجوانان یکی از مهم ترین مسائل بهداشت عمومی در سراسر جهان است. نوجوانان به دلیل شرایط خاص جسمی و روحی خود بیش از سایر گروه های سنی در معرض خطرات بارداری قرار دارند.
به گزارش ایسنا، در این سن هنوز بدن به طور کامل رشد نکرده است و همین موضوع می تواند حفظ بارداری و زایمان سالم را با مشکل مواجه کند.
علاوه بر این، محدودیت دانش در زمینه بهداشت باروری و عدم آگاهی کافی در مورد مراقبت های بارداری، خطر بروز مشکلات جدی را برای نوجوانان افزایش می دهد. این شرایط باعث می شود عواقب ناخواسته ای مانند تولد نوزادان کم وزن، تولد زودرس یا مرگ و میر نوزادان در این گروه بیشتر دیده شود.
از سوی دیگر، آمارها نشان می دهد که بارداری در سنین 20 تا 34 سالگی خطرات کمتری دارد و معمولاً با عوارض کمتری همراه است. اما در بسیاری از جوامع در حال توسعه، از جمله ایران، بارداری نوجوانان هنوز رایج است.
بر اساس برآوردهای جهانی، تا سال 2030، میزان بارداری در نوجوانان افزایش خواهد یافت و این روند می تواند فشار مضاعفی را بر سیستم های بهداشتی کشورها وارد کند. با توجه به سیاست های افزایش جمعیت در ایران و افزایش تعداد بارداری های زیر 20 سال، لازم است در نظام سلامت به این قشر توجه ویژه ای شود. در غیر این صورت چرخه مشکلاتی مانند مرگ و میر مادران و کودکان، فقر و نابرابری اجتماعی ادامه خواهد داشت.
در پژوهشی که در این زمینه انجام شده است، فاطمه مقدم تبریزی، دانشیار گروه مادر و کودک مرکز تحقیقات بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی ارومیه به همراه دو همکار خود، مطالعه ای را به منظور بررسی رابطه سن مادر و پیامدهای نوزادی در استان آذربایجان غربی انجام داده اند. این تحقیق با تمرکز بر مقایسه مادران نوجوان با مادران 20 تا 34 ساله سعی کرده است تصویر روشنی از عوارض احتمالی بارداری در سنین پایین ارائه دهد.
برای این مطالعه اطلاعات 554 زن باردار از خرداد 1402 تا اردیبهشت 1403 در پنج شهر استان آذربایجان غربی جمع آوری شد. این زنان بر اساس سن به دو گروه زیر 20 سال و بین 20 تا 34 سال تقسیم شدند. در دوران بارداری و زایمان، محققان وضعیت این دو گروه را به دقت بررسی کردند و عوارض نوزادی پس از تولد را ثبت کردند. اطلاعات از طریق پرونده بیمارستانی، سامانه ملی ثبت بارداری و پرسشنامه جمع آوری و سپس با استفاده از روش های آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
نتایج بررسی ها نشان داد که در بین نوجوانان باردار، سطح تحصیلات پایین، خانه دار بودن و زندگی در حاشیه شهرها بیشتر بود. از نظر پیامدهای نوزادی، تفاوت معنی داری بین دو گروه مشاهده شد.
نوزادان متولد شده از مادران نوجوان بیشتر با مشکلاتی مانند وزن کم هنگام تولد، رشد ناکافی داخل رحمی، نیاز به احیا پس از تولد، بستری شدن در بخش مراقبتهای ویژه، دیسترس جنین و نمره آپگار پایین مواجه بودند. این یافته ها نشان می دهد که بارداری در سنین پایین می تواند با خطرات قابل توجهی برای سلامت نوزاد همراه باشد.
از سوی دیگر، برخی از پیامدها مانند ناهنجاری های مادرزادی، سقط جنین، مرده زایی یا مرگ نوزاد پس از تولد تفاوت معنی داری بین دو گروه نشان نداد. همچنین روش زایمان طبیعی یا سزارین در بین گروه ها تقریباً مشابه بود، البته میزان سزارین کمی بالاتر در بین نوجوانان گزارش شد.
به گفته محققان، بارداری نوجوانان همچنان یکی از مسائل مهم بهداشت عمومی در ایران است. این موضوع تنها با مراقبت های دوران بارداری به طور کامل قابل مدیریت نیست و نیازمند سیاست های گسترده تری است که به عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مرتبط با این پدیده بپردازد.
اهمیت نتایج این تحقیق در شرایطی دوچندان می شود که کشور در سال های اخیر شاهد افزایش حاملگی های زیر 20 سال بوده است. اگرچه بخشی از این روند ناشی از سیاست های جمعیتی است، اما ادامه آن می تواند بار سنگینی بر سلامت نسل آینده بگذارد.
محققان تاکید می کنند که برای کاهش عوارض نوزادی تنها مراقبت های پزشکی کافی نیست، بلکه باید زمینه های اجتماعی و فرهنگی را نیز اصلاح کرد. ارتقای آگاهی نوجوانان در مورد سلامت باروری، تقویت حمایت های اجتماعی و دسترسی آسان تر به خدمات سلامت از جمله اقداماتی است که می تواند به کاهش این پیامدها کمک کند.
این یافته ها در «فصلنامه پرستاری و مامایی» متعلق به دانشگاه علوم پزشکی ارومیه منتشر شده است. یافته هایی که می تواند راهنمای سیاست گذاران سلامت و جمعیت کشور باشد.
