سیاست یارانه قیمت بنزین یکی از موضوعات چالش برانگیز اقتصاد ایران در سال های اخیر بوده است. این یارانه که با ثابت نگه داشتن قیمت بنزین در طول سالیان متمادی پرداخت می شود، باعث شده است که نیازمندترین افراد کمترین بهره را از این یارانه ببرند و باعث رفتار نامناسب پرمصرف ها برای مصرف بیشتر بنزین شود.
به گزارش دنیای اقتصاد، پرداخت این یارانه بار مالی سنگینی را نیز بر دوش دولت وارد می کند که در نهایت به صورت کسری بودجه و افزایش تورم ظاهر می شود که در نهایت توسط نیازمندترین افراد پرداخت خواهد شد.
از سوی دیگر یارانه بهای بنزین منجر به افزایش قاچاق سوخت و حذف منابع از دست اقشار نیازمند به گروه های علاقه مند به قاچاق می شود. موسی غنی نژاد راه حل بلندمدت برای بهبود وضعیت بنزین را اصلاح قیمت و جایگزینی یارانه مستقیم با یارانه قیمتی عنوان کرد. در کوتاه مدت، استفاده از داده ها و فناوری می تواند به توزیع موثر یارانه ها کمک کند.
غنی نژاد تاکید کرد: قبل از دست زدن به قیمت می توان با استفاده از داده ها و فناوری موجود اصلاحاتی را برای کاهش مصرف و جلوگیری از قاچاق انجام داد. اما در درازمدت چاره ای جز اصلاح قیمت بنزین وجود ندارد. از نظر اقتصاد هیچ یارانه ای نباید قیمت باشد و یارانه مستقیما پرداخت شود. قیمت ها را باید در بازار تعیین کرد زیرا قیمت تعیین کننده هزینه فرصت است. راه حل نهایی جز بازار نیست.
شهرام رضایی خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی لزوما هدف افزایش قیمت بنزین نیست، بلکه به دنبال نقش فناوری در توزیع بهینه یارانه ها هستیم. یکی از ویژگی های راه حل های تکنولوژیکی این است که تعمیر و نگهداری آنها ساده تر و ارزان تر است. راه حل ها باید تا حد امکان ساده باشند و در مورد بنزین چنین راه حل هایی وجود دارد. یارانه های بنزین را می توان با استفاده از داده ها به طور دقیق توزیع کرد.
سیدناصر سجادی، مدیرعامل سابق شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران، رشد مصرف بنزین در چند سال اخیر را به طور متوسط سالانه 8 درصد اعلام کرد. وزارت نفت موظف شد از کارت هوشمند سوخت استفاده کند. سیاست دوم توسعه صنعت CNG و خودروهای دوگانه سوز بود. همچنین انگیزه قیمتی برای ارزانتر بودن بنزین از بنزین وجود داشت. از سال 1383 تا 1395 تعداد پمپ بنزین ها به 2400 عدد رسید.
سجادی در ادامه به ارائه راهکارهای پیشنهادی خود پرداخت. سیاست های غیر قیمتی شامل برنامه ریزی برای افزایش تولید بنزین، افزایش سریع سهم CNG در سبد سوخت با اولویت وسایل نقلیه عمومی، توسعه استفاده از گاز مایع (LPG) به جای صادرات آن برای استفاده در خودروها، ایجاد تنوع در سبد سوخت مصرفی با واردات موتورهای دیزلی با استانداردهای جدید است.
موسی غنی نژاد خاطرنشان کرد: یارانه قیمتی سم مهلکی است اما مشکل کوتاه مدت در بحث بنزین با تعدیل قیمت حل نمی شود. در حال حاضر با فناوری و زیرساخت داده های موجود، می توان در کوتاه مدت بر مشکل فعلی غلبه کرد تا در بلندمدت به اصلاح قیمت دست یافت. شهرام رضایی همچنین تاکید کرد که راه حل های فناورانه کوتاه مدت است نه بلندمدت و هدف فعلی غلبه بر وضعیت فعلی با استفاده از داده ها و فناوری است.
