به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، سیگار کشیدن در بین نوجوانان برخلاف تصور عموم، یک کنجکاوی ساده و نه تنها نتیجه فشار همسالان نیست، بلکه این رفتار می تواند نشانه ای از اختلال در مسیر رشد روانی، اجتماعی و خانوادگی نوجوان و نوعی واکنش به شکاف هایی باشد که در ساختار زندگی او ایجاد شده است. عواملی که گاهی در سکوت نوجوانان را به سمت انتخاب هایی سوق می دهد که نه تنها ناسالم هستند، بلکه به شدت مضر هستند.
نوجوانانی که در دوران کودکی خود بیثباتیهای مکرر مانند مهاجرتهای ناخواسته، طلاق والدین یا تغییر مدرسه را تجربه کردهاند، اغلب با احساس ناامنی مزمن مواجه میشوند که آنها را مستعد رفتارهایی میکند که به نظر میرسد به آنها احساس کنترل یا آرامش میدهد، اما در واقع تنها منجر به تشدید اضطراب و وابستگی در این گروه میشود. از دست دادن و تلاش بی ثمر برای یک نقطه پیدا کنید تکیه است.
در خانواده هایی که ارتباط عاطفی سرد، سرکوبگر یا قطع ارتباط است، نوجوانان اغلب راهی برای ابراز احساسات ندارند و در چنین فضاهایی سیگار یا قلیان به عنوان زبانی جایگزین وارد زندگی نوجوان می شود و این مصرف برخلاف تصور برخی والدین، نشانه بلوغ یا استقلال نیست، بلکه فریاد خاموشی است که به جای شنیده شدن، نوجوان را آزار می دهد.
خشونت خانگی، تنشهای مداوم بین والدین یا محیط پرتنش خانواده از دیگر عواملی است که نوجوانان را به سمت رفتارهای پرخطر سوق میدهد و در چنین محیطهایی گاهی به اشتباه سیگار به عنوان پناهگاه روانی نوجوانان تلقی میشود، اما این سرپناه نه ایمن است و نه درمانی، تنها منجر به تثبیت الگوهای فرار، کاهش اعتیاد به سیگار و سرکوبگری از مواد مخدر میشود. فرار در واقع پرتاب شده است از یک آسیب به آسیب دیگر
نوجوانانی که از اضطراب، افسردگی یا اختلالات خلقی رنج می برند، بیشتر در معرض سیگار کشیدن هستند.
مائده سلیمی، روانشناس بالینی کودکان و نوجوانان وی با بیان اینکه نوجوانانی که از نظر روانی دچار اضطراب، افسردگی یا اختلالات خلقی هستند بیش از سایر افراد در معرض مصرف سیگار قرار دارند، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: نیکوتین می تواند به طور موقت احساس آرامش یا تمرکز ایجاد کند و همین ویژگی باعث می شود نوجوانان مضطرب یا افسرده به آن پناه ببرند. در واقع برخی از نوجوانان به اشتباه سیگار کشیدن را نوعی خوددرمانی می دانند و به این نکته توجه ندارند که پیامدهای کوتاه مدت و بلندمدت آن بسیار مخرب تر از تسکین لحظه ای است.
وی با بیان اینکه برخی از ویژگی های شخصیتی نیز با گرایش به سیگار همبستگی دارد، می افزاید: نوجوانانی که تیپ شخصیتی برون گرا، ماجراجو یا ضداجتماعی دارند، تمایل به انجام رفتارهای پرخطر مانند سیگار کشیدن یا قلیان کشیدن دارند. همچنین، نوجوانانی که عزت نفس پایینی دارند یا در پذیرش خود مشکل دارند، ممکن است برای جلب توجه یا تایید همسالان خود به سیگار کشیدن کشیده شوند.
این روانشناس بالینی کودک و نوجوان با اشاره به اینکه شرایط خانوادگی یکی از مهم ترین عوامل زمینه ساز استعمال دخانیات در نوجوانان است، بیان کرد: نوجوانانی که در خانواده هایی با والدین سیگاری یا قلیان زندگی می کنند، الگوهای رفتاری مصرف را ناخودآگاه درونی می کنند و فقدان قوانین مشخص در خانه، فقدان گفتگوی صادقانه در مورد مضرات مصرف دخانیات از جمله عواملی است که می تواند باعث ایجاد مضرات والدین در مصرف دخانیات شود. سیگار کشیدن زود هنگام
نقش گروه همسالان در گرایش نوجوانان به سیگار / فشار اجتماعی، ترس از طرد شدن و تمایل به تعلق، سوق دادن نوجوانان به تقلید از رفتارهای پرخطر
سلیمی با بیان اینکه نوجوانانی که در محیط های خانوادگی پرتنش مانند خانواده های طلاق، خشونت خانگی یا اعتیاد زندگی می کنند، بیشتر در معرض رفتارهای پرخطر هستند، ادامه می دهد: در این موارد سیگار می تواند نقش تنظیم کننده عاطفه را ایفا کند. در واقع، نوجوانان سعی می کنند با کشیدن سیگار یا قلیان، احساسات منفی خود را کنترل یا سرکوب کنند و این نوع مصرف اغلب با سایر رفتارهای پرخطر مانند مصرف مواد مخدر یا ترک مدرسه همراه است.
وی با تاکید بر اینکه نقش گروه همسالان نیز در این میان بسیار پررنگ است، میگوید: نوجوانانی که در گروههایی قرار میگیرند که استعمال دخانیات عادی شده و یا حتی نشانه بلوغ و استقلال محسوب میشود، بیشتر در معرض تجربه اولیه سیگار قرار میگیرند و فشار اجتماعی، ترس از طرد شدن و میل به تعلق از عواملی است که نوجوان را به تقلید از رفتار گروه وا میدارد.
این روانشناس بالینی کودک و نوجوان با بیان اینکه نوجوانانی که در محیط های آموزشی ضعیف و بدون مشاور فعال یا برنامه های پیشگیرانه زندگی می کنند، بیشتر در معرض خطر هستند، افزود: عدم آموزش مهارت های زندگی، عدم حمایت روانی و نادیده گرفتن علائم هشدار دهنده در رفتار نوجوانان، باعث گسترش سیگار به عنوان یک رفتار نادیده گرفته شده در بین نوجوانان و گسترش چنین وضعیتی برای نوجوانان می شود. رفتارهای پرخطر
نوجوانانی که در خانواده هایی با سبک های فرزندپروری مستبدانه یا رها شده بزرگ می شوند، بیشتر در معرض خطر سیگار کشیدن هستند.
سامیه طاهری، روانشناس و مشاور خانواده به خبرنگار به گزارش میهن تجارت با اشاره به تاثیر شخصیت افراد و شرایط زندگی آنها بر گرایش به سیگار و بیان اینکه گرایش به سیگار در بین نوجوانانی که طرد اجتماعی یا قلدری را تجربه کرده اند بیشتر است، گفت: این نوجوانان گاهی برای بازگرداندن جایگاه خود در گروه همسالان یا پنهان شدن به رفتارهایی روی می آورند که سختی یا بی تفاوتی را القا می کند. ماسک استفاده می کنند
وی با بیان اینکه محل زندگی نوجوانان از دیگر عوامل موثر در گرایش آنها به سیگار است، می افزاید: نوجوانانی که در محل زندگی خود شاهد استعمال دخانیات زیاد هستند، بیشتر در معرض خطر هستند، زیرا در این فضاها سیگار کشیدن نه تنها تابو محسوب می شود، بلکه گاه به عنوان بلوغ زودرس تلقی می شود و در چنین محیط هایی که ممکن است برای نوجوانان هنجارآمیز باشد. متعلق
این روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه نوجوانانی که در خانواده هایی با شیوه های فرزندپروری مستبد یا ترک رشد می کنند، بیشتر در معرض خطر سیگار کشیدن هستند، اظهار می کند: در خانواده های مستبد، فشار زیاد و عدم گفتگوی دوسویه می تواند نوجوانان را به سمت رفتارهای پنهانی و سرکشی سوق دهد و از سوی دیگر در خانواده های بدون مرز و بدون نظارت می تواند به راحتی در خانواده ها بیفتد. تجربیات مخاطره آمیز اتفاق می افتد.
تأثیر تبلیغات مستقیم یا غیرمستقیم دخانیات بر نوجوانان / داشتن احساس بی معنی و بی هدفی ممکن است مبنای سیگار کشیدن باشد.
طاهری با بیان اینکه نوجوانانی که در نقش های اولیه بزرگسالی نیز نقش دارند، بیشتر در معرض مصرف سیگار هستند، ادامه می دهد: برای این نوجوانان سیگار یا قلیان ممکن است به وسیله ای برای تخلیه فشار و نشانه بزرگسالی تبدیل شود.
وی با بیان اینکه نوجوانانی که در معرض تبلیغات مستقیم یا غیرمستقیم دخانیات چه در قالب بسته بندی های جذاب و چه در قالب چهره های پرمخاطب رسانه ای قرار می گیرند، بیشتر در معرض خطر هستند، می گوید: این نوجوانان ممکن است به تدریج بدون اطلاع از سازوکارهای روانی تبلیغات، تصویر مثبتی از مصرف دخانیات در ذهن خود ایجاد کنند.
این روانشناس و مشاور خانواده با اشاره به اینکه نوجوانانی که در زندگی احساس بی معنا، بی هدفی یا گم شدن می کنند بیشتر به سمت رفتارهای پرخطر از جمله سیگار کشیده می شوند و می افزاید: نداشتن دید روشن، عدم تعلق به هدف یا گروه و تجربه پوچی وجودی می تواند نوجوانان را به سمت رفتارهای پرخطر سوق دهد.
محیط های ناکارآمد نیز نقش مهمی در افزایش خطر دارد و این گونه محیط ها نه تنها حمایتی از نوجوان نمی کند، بلکه گاهی با بی احتیاطی زمینه ساز رفتارهای پرخطر می شود و در چنین محیط هایی به اشتباه سیگار کشیدن به عنوان یک تجربه هیجان انگیز یا راهی برای تعلق تلقی می شود، در حالی که این تجربه تنها نوجوان را از مسیر وابستگی به رشد سالم منحرف می کند و او را به سمت رشد سالم سوق می دهد.
در خانوادههایی که دارای سبک آموزشی افراطی موفقیتمحور هستند، نوجوانان برای عملکرد بینقص تحت فشار دائمی هستند که گاه منجر به فرسودگی ذهنی، اضطراب مزمن و احساس بیارزشی میشود و در چنین شرایطی، سیگار به اشتباه به عنوان راهحل فرار شناخته میشود که تنها به تثبیت الگوی اجتناب، سرکوبگری، سرکوبی، تداوم این الگوهای گریز، سرکوب و اعتیاد در بزرگسالی منجر میشود.
خانواده هایی که مصرف قلیان یا سیگار در آنها عادی شده است، به ویژه در مهمانی ها، گردهمایی ها یا مراودات خانوادگی، نقش مهمی در افزایش خطر دارند و نوجوانی که در چنین فضایی رشد می کند، سیگار کشیدن را نه به عنوان یک رفتار مخاطره آمیز، بلکه بخشی از هویت فرهنگی تجربه می کند که این عادی سازی نه تنها آگاهی را کاهش می دهد، بلکه باعث می شود نوجوان بدون مقاومت وارد چرخه بسیار دشوارتری شود.
نوجوانانی که شبکه حمایتی مؤثری ندارند بیشتر در معرض مصرف سیگار هستند و نبود کسی که گوش دهد، راهنمایی کند یا همراهی کند، باعث میشود نوجوان به رفتارهایی روی بیاورد که در کوتاه مدت آرامشبخش به نظر میرسند، اما در واقع به اشتباه به عنوان راهحل پذیرفته شدهاند و سیگار نشانهای از شکاف ارتباطی، درماندگی روانی، تعلق خاطر یا شکست معنایی سیستمها است.
منبع : به گزارش میهن تجارت
