به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، جنگ ها در طول تاریخ همواره چهره ای خشن، خونین و ویرانگر داشته اند، اما در عصر حاضر نبرد جدیدی در حال شکل گیری است که نه با سلاح و گلوله بلکه با حرف و تصویر و روایت صورت می گیرد. این نوع نبرد که از آن به عنوان «جنگ رسانه ای» یاد می شود، به ظاهر آرام، بهداشتی و بدون خونریزی است، اما در واقع می تواند عمیق ترین تأثیرات را بر افکار عمومی و حتی سرنوشت جوامع بگذارد. در این عرصه جدید، آنچه تعیین کننده است، قدرت سلاح های نظامی نیست، بلکه توانایی رسانه در شکل دادن به افکار، بازنمایی واقعیت ها و هدایت ذهنی مخاطب است.
جنگ رسانه ای عرصه ای است که مفاهیم و نمادها جایگزین تجربه مستقیم می شوند و کلیشه های ذهنی جای حقایق عینی را می گیرند. رسانه ها با بازتولید و سازماندهی پیام ها، دنیایی را به تصویر می کشند که ممکن است به دور از واقعیت باشد، اما آنقدر برای مخاطب واقعی جلوه می کند که مبنای تصمیم گیری و کنش های اجتماعی او می شود. جعل اخبار، تحریف واقعیت و حتی استفاده حساب شده از اطلاعات صحیح در بستری متفاوت از جمله ابزارهای مورد استفاده در این جنگ خاموش است.
گسترش فضای مجازی و شبکه های اجتماعی ابعاد این پدیده را پیچیده تر کرده است. امروزه تولید و توزیع محتوا نسبت به گذشته بسیار آسانتر و ارزانتر است و این امر باعث میشود گروهها و جریانهای رسانهای بدون افشای هویت واقعی خود بر افکار عمومی تأثیر بگذارند و در چنین فضایی اهمیت و ضرورت توجه به نقش رسانههای بیگانه و پیامدهای آن دو چندان میشود.
جنگ رسانه ای؛ جنگی مسالمت آمیز و بدون خونریزی
مریم خانم محمدی، دکترای جامعه شناسی، مدرس دانشگاه و عضو انجمن جامعه شناسی ایران وی در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت اظهار کرد: می توان گفت جنگ رسانه ای جنگی بدون خونریزی، آرام و پاک است. جنگی که در اتاق تحریریه رسانه ها سازماندهی می شود و روی جلد مجلات و صفحات روزنامه و میکروفن رادیو، صفحه تلویزیون و لنز دوربین ها و شبکه های اجتماعی رخ می دهد.
وی با اشاره به هدف جنگ رسانه ای افزود: در جنگ رسانه ای سعی می شود به طرق مختلف فضای ذهنی گروه های هدف را در راستای اهداف و خواسته های حاکمان گروه مقابل شکل دهند. در واقع جهانی که رسانه ها در این فضای اجتماعی به تصویر می کشند مجموعه ای سازمان یافته فرهنگی از مفاهیم کلی در راستای اهداف گروه مقابل است و در این فرآیند پدیده ها و کلیشه های ذهنی جامعه مورد بحث قرار می گیرد نه تجربه و درک مستقیم واقعیت های جامعه.
این نویسنده و پژوهشگر اجتماعی با بیان اینکه در جنگ رسانه ای جعل و ایجاد اطلاعات وجود دارد، ادامه داد: جعل و ایجاد اطلاعات به معنای ایجاد و انتشار اطلاعات نادرست است. همچنین با استفاده از اطلاعات صحیح و صحیح اما در مجرا و فضای دیگری توسط طراح و برنامه ریز تعریف می شود.
چگونه در عرصه جنگ رسانه ای موثر باشیم؟
خانم محمدی تصریح کرد: به ویژه باید توجه داشت که در سال های اخیر با توجه به گسترش فضای مجازی، مفاهیم تولید و توزیع رسانه دستخوش تغییرات شگرفی شده که با مدل رسانه سنتی متفاوت است. به این ترتیب فعالیت های خبری نسبت به گذشته بسیار آسان تر و کم هزینه تر شده است و به راحتی می توان هویت واقعی و اخبار جعلی را پنهان کرد. به همین دلیل توجه به نقش و تأثیر منفی رسانه های بیگانه در جنگ رسانه ای بسیار مهم است.
وی افزود: میشل فوکو او معتقد است که امروزه رسانه ها ابزاری هستند که از طریق آنها اعمال قدرت می شود. وی معتقد است: در مورد نسبت رسانه و قدرت می توان به سه نوع قدرت اشاره کرد که ناشی از دسترسی به منابع و امکانات رسانه ای است. قدرت ناشی از دسترسی به خود رسانه (سازمان) و قدرت گفتمانی که توجه ویژه به این مفاهیم و تاثیرات آن در دوران حساس جنگ رسانه ای ضروری است.
یکی از اعضای انجمن جامعه شناسی ایران در پاسخ به این سوال که چگونه می توان در عرصه جنگ رسانه ای عملکرد موثری داشت و با سربلندی از آن خارج شد؟ وی خاطرنشان کرد: تقویت نیروی انسانی آگاه به شگردهای رسانه ای دشمنان و مسلط به زبان های خارجی ضروری است.
خانم محمدی تصریح کرد: با توجه به اینکه رسانه ها منابع قدرتمندی برای کنترل جامعه محسوب می شوند و تحت کنترل نخبگان قدرت هستند، لازم است در مطالعات رسانه ای رویکردی انتقادی اتخاذ شود و روابط و ساختارهای پنهان در متون رسانه ای کشف شود و مدیران و برنامه ریزان رسانه باید به این مهم توجه کنند.
وی تاکید کرد: شناسایی یعنی رصد رسانه ها و جریان های تبلیغاتی دشمنان و شناخته شدن در داخل کشور به معنای تاثیرگذاری بر جنگ رسانه ای بسیار مهم است و باید در برنامه ریزی مدیران رسانه ها مورد توجه قرار گیرد.
آنچه این جنگ را خطرناک تر می کند، ماهیت نامرئی آن است. بر خلاف نبردهای نظامی که آثار تخریب آن آشکار است، آسیب جنگ رسانه ای به تدریج به لایه های پنهان جامعه نفوذ می کند. از تغییر نگرش فردی تا ایجاد شکاف فرهنگی و تضعیف همبستگی اجتماعی. در این میدان پیروزی یا شکست نه بر تپه ها، بلکه در ذهن و قلب مردم رقم می خورد.
بنابراین شناخت ابعاد جنگ رسانه ای و تربیت نیروهای آگاه و تحلیل گر یک ضرورت انکارناپذیر است. جامعه ای که بتواند رسانه ها را نه تنها به عنوان ابزار اطلاع رسانی، بلکه به عنوان مکانیزم قدرت و مدیریت افکار عمومی درک کند، در این عرصه پیچیده می تواند سربلند بایستد. آینده متعلق به جوامعی است که علاوه بر قدرت نظامی و اقتصادی، از قدرت روایتگری و تسلط بر رسانه نیز برخوردار باشند.
منبع : به گزارش میهن تجارت
