سال گوسفند!

افزایش قیمت گوشت قرمز در سال های اخیر در حالی به چالشی جدی تبدیل شده که کشور ما از نظر زیرساخت های پرورش دام از شرایط مطلوبی برخوردار است.

اما هر ساله سوء مدیریت، صادرات بی رویه، نوسانات نرخ ارز، نوسانات قیمت برخی کالاها و نهاده های دامی، تاخیر در حمل و نقل به دلیل شرایط آب و هوایی، سختی نگهداری دام به دلیل سردی یا گرمی هوا و خشکی مراتع و از همه مهمتر سودجویی برخی دلالان باعث افزایش شدید قیمت گوشت قرمز به ویژه وی می شود.

در این میان با برنامه ریزی و مدیریت هدفمند منابع نه تنها می توان قیمت گوشت قرمز را در بازار کنترل کرد و سفره مردم را غنی کرد، بلکه می توان از این فرصت استفاده کرد و به فکر صادرات این محصول بود.

اگرچه آمار تولید دام سبک استرالیا نزدیک به ایران است، اما بیشترین تولید و ارزش افزوده صادراتی را از این محل به خود اختصاص داده است، به طوری که سالانه حدود 2 میلیون راس دام سبک به کشورهای هدف صادر می کند، اما ایران برای تامین بازار داخلی خود مجبور به واردات است!

امروزه تقریباً تمامی استان های کشور به دامپروری به خصوص گوسفند می پردازند. اما نبود علم و صنعت دامپروری در اکثر استان های کشور باعث شده است که این تجارت با چالش های زیادی همراه باشد. بدون شک داشتن نگاه علمی و استفاده از تجربیات سایر کشورها اولین گام در جهت رفع این مشکل است.

اصلاح نژاد دام های موجود با استفاده از برنامه های دقیق ژنتیکی و لقاح مصنوعی می تواند منجر به پرورش دام های قوی تر با ضریب تبدیل غذایی بهتر، رشد سریع تر و مقاومت بیشتر در برابر بیماری ها شود. از سوی دیگر ارتقای کیفیت علوفه و تغذیه از طریق توسعه کشت گیاهان علوفه ای مقاوم به خشکی، استفاده از مکمل های پروتئینی و معدنی و استفاده از فناوری های نوین در فرآوری خوراک نیز نقش موثری در افزایش بهره وری دارد.

گذر از دامداری سنتی به صنعتی نیز می تواند به عنوان راهکاری اساسی در رشد این صنعت موثر باشد. توسعه دامداری های صنعتی و نیمه صنعتی با رعایت اصول بهداشتی و مدیریت صحیح، جایگزینی سیستم های سنتی و کم بازده با روش های نوین و از همه مهمتر تربیت دامداران در زمینه حفظ منابع طبیعی، بهداشت، تغذیه و اصلاح نژاد از مواردی است که زمینه را برای افزایش تولید و حتی صادرات دام فراهم می کند.

به این ترتیب حمایت های دولت در قالب ارائه تسهیلات مالی، بیمه دام، ایجاد شبکه های توزیع علوفه و نهاده ها با قیمت مناسب و کنترل واردات و صادرات بی رویه نیز از عوامل کلیدی در تقویت ظرفیت تولید داخلی تلقی می شود. اما یادمان باشد که توسعه دامپروری صنعتی به معنای تعطیلی دامداری سنتی نیست. توجه به حفظ و توسعه مراتع طبیعی، مدیریت چرا و جلوگیری از فرسایش خاک و تخریب منابع طبیعی نیز می تواند زمینه ساز توسعه سنتی این صنعت به منظور حفظ پایداری تولید در دراز مدت و در شرایط مختلف اقلیمی به ویژه محیط زندگی عشایر باشد.

به همین دلیل پیشنهاد می‌شود هر ساله کارگروهی در وزارت جهاد کشاورزی تشکیل شود تا با نام‌گذاری سال‌های مختلف بر روی محصولات و دسته‌های مرتبط با این نهاد، شرایط توسعه و بهره‌وری بیشتر در خصوص آن دسته خاص در تمام استان‌های کشور و در سطح ملی فراهم شود. به عنوان مثال در سال گوسفند با بهره گیری از تحقیقات دانشگاهی، آموزش های پایه و تخصصی، همکاری بخش خصوصی و دولتی، توسعه کشتارگاه ها، کارخانه های تولید خوراک دام و در نهایت توسعه زیرساخت های بازاریابی صادراتی، می توان میزان تولید گوشت قرمز را به میزان قابل توجهی افزایش داد و کشور را به سمت خودکفایی در این بخش سوق داد.