فاطمه خدادادی در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت، خستگی تصمیم گیری را یکی از مفاهیم کلیدی در روانشناسی شناختی عنوان کرد که به کاهش قدرت ذهنی و کیفیت تصمیم گیری ها پس از مواجهه مکرر با انتخاب های روزانه اشاره دارد و این پدیده نشان می دهد که ذهن انسان برخلاف تصور عموم، ظرفیت محدودی برای تصمیم گیری دارد و هر انتخاب بخشی از انرژی شناختی را مصرف می کند.
وی با بیان اینکه در دنیای مدرن هر روز مردم با صدها انتخاب روبرو هستند و این انتخاب ها از انتخاب لباس، پاسخ به پیام ها و تنظیم برنامه روزانه گرفته تا تصمیمات پیچیده تری مانند مدیریت روابط، امور مالی یا مسیر شغلی را شامل می شود، افزود: این انباشته شدن انتخاب ها به تدریج ذهن را فرسوده می کند و باعث می شود فرد در روز پایانی تصمیمات سطحی، عجولانه و یا حتی اشتباه بگیرد.
این روانشناس بالینی با اشاره به اینکه خستگی تصمیم گیری با کاهش عملکرد نواحی پیش پیشانی مغز مرتبط است، تصریح کرد: این قسمت وظیفه ارزیابی گزینه ها، کنترل تکانه ها و برنامه ریزی را بر عهده دارد و در صورت خستگی فرد ممکن است از تصمیم گیری اجتناب کند، آن را به تعویق بیندازد یا به گزینه ای بسنده کند که کمترین مقاومت را دارد.
تصمیم گیری، اراده و آسیب پذیری در برابر وسوسه/خستگی نه تنها در زندگی شخصی، بلکه در محیط های حرفه ای نیز تأثیرگذار است.
خدادادی ادامه داد: یکی از پیامدهای مهم پدیده خستگی تصمیم، تضعیف اراده و کاهش مقاومت در برابر وسوسه ها است و تحقیقات نشان داده است که پس از تصمیم گیری های فراوان، افراد در مقابل انتخاب های ناسالم مانند مصرف غذاهای پرکالری یا خریدهای غیرضروری آسیب پذیرتر می شوند و این امر به ویژه در عصر مصرف گرایی و تبلیغات هدفمند اهمیت بیشتری پیدا می کند.
وی با بیان اینکه خستگی تصمیم گیری نه تنها در زندگی شخصی، بلکه در محیط های حرفه ای نیز موثر است، گفت: مدیران، پزشکان، پرستاران، معلمان و حتی والدینی که با تصمیمات مکرر و حساس مواجه می شوند در معرض خطر بالای این پدیده هستند و این امر می تواند منجر به اشتباهات حرفه ای، کاهش کیفیت خدمات و فرسودگی شغلی شود.
این روانشناس بالینی با اشاره به اینکه برای مقابله با این پدیده توصیه می شود در ساعات اولیه روز تصمیمات مهم گرفته شود، افزود: در ساعات اولیه صبح ذهن همچنان شاداب و منابع شناختی در سطح مطلوبی قرار دارد و کاهش تعداد انتخاب های روزانه مانند ساده سازی لباس، غذا یا تنظیمات دیجیتال می تواند به حفظ انرژی ذهنی کمک کند.
راهبردهای حفظ انرژی شناختی / نیاز به شناخت و پذیرش محدودیت های ذهنی برای جلوگیری از خستگی تصمیم گیری
خدادادی با بیان اینکه تمرینات ذهن آگاهی، خواب کافی و ایجاد ساختارهای محیطی راهکارهای موثری برای کاهش فشار تصمیم گیری است، افزود: استفاده از چک لیست، برنامه ریزی از قبل و تعیین اولویت ها می تواند بار شناختی را کاهش دهد و کیفیت تصمیم گیری ها را حفظ کند و حتی طراحی محیط های کاری با حداقل حواس پرتی نقش مهمی در این زمینه دارد.
وی با بیان اینکه برخی برندها و افراد موفق از این اصل برای بهینه سازی عملکرد خود استفاده کرده اند، تصریح کرد: به عنوان مثال استیو مشاغل و باراک اوباما لباس های روزانه ساده و تکراری را انتخاب کرد تا انرژی ذهنی آنها صرف تصمیمات مهم تری شود و این رویکرد نشان دهنده آگاهی از ارزش منابع شناختی و تلاش برای حفظ آنهاست.
این روانشناس بالینی با تاکید بر اینکه شناخت و پذیرش محدودیت های ذهنی گام مهمی در خودمراقبتی روانی است، تاکید کرد: خستگی تصمیم گیری یادآور این واقعیت است که انسان ظرفیت محدودی دارد و مدیریت این ظرفیت رمز سلامت روان، رضایت فردی و عملکرد موثر در زندگی روزمره است.
منبع : به گزارش میهن تجارت
