پدافند غیرعامل؛ تضمین‌کننده امنیت زیستی بشر

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، موضوع پدافند غیرعامل قدمتی به قدمت تاریخ زندگی بشر دارد و در طول تاریخ همواره بخش مهمی از زندگی بشر بوده است، زیرا تدابیر پدافندی باعث دفع یا کاهش اثر تهاجم مهاجمان می شود، اما نحوه دفاع به عوامل و شرایط مختلفی بستگی دارد و انسان ها در طول زندگی خود سعی کرده اند بهترین راه دفاع را در موقعیت های مختلف، با استفاده از قدرت در برابر حمله، قدرت پاسخگویی، در برابر حمله، انتخاب و به کار گیرند.

در این رابطه اقدامات دفاعی انسانی همیشه با استفاده از سلاح و تجهیزات جنگی انجام نشده است، بلکه در بسیاری از موارد انسان از روش هایی برای دفاع استفاده کرده است که در آن سلاح ها و تجهیزات رزمی در پدافند غیرعامل نقشی نداشته است. انسان های اولیه از منابع طبیعی مانند غارها و پوشش درختی استفاده می کردند که با شکل گیری تمدن های اولیه، استفاده از برج ها و بارو و خندق و دروازه های محکم رایج شد.

بنابراین هدف از اهمیت دادن به موضوع پدافند غیرعامل کاهش آسیب پذیری نیروی انسانی، ساخت و سازها، تجهیزات حیاتی، حساس و مهم کشور و محیط زیست با وجود هجمه های حساب شده و مخرب، تداوم فعالیت ها و خدمات زیربنایی، تامین نیازهای حیاتی، تداوم اداره کشور در شرایط بحرانی ناشی از جنگ و حفظ محیط زیست به عنوان محیط زیست است. در این راستا، محیط طبیعی دیگر تنها یک عنصر زیباشناختی از منظر کشور نیست، بلکه به عنوان یک سپر دفاعی قوی و زیرساخت راهبردی پویا، نقشی حیاتی در ارتقای امنیت ملی و تاب آوری کشور دارد.

در این میان وقتی صحبت از تهدیدات بیولوژیکی می‌شود، منظور تهدیدات طبیعی مانند زلزله و سیل نیست، بلکه منظور تهدیدات انسان‌ساز است که ناخواسته اتفاق می‌افتد، زیرا اولویت اول پدافند غیربیولوژیکی، حفظ جان انسان‌ها و به عبارتی حفظ سرمایه‌های انسانی کشور است، زیرا حفظ و احیای محیط‌زیست نه تنها یک امر راهبردی، بلکه یک الزام اخلاقی و راهبردی برای هر محیط زیستی است. کشور اکوسیستم های طبیعی با ارائه عملکردهای دفاعی متنوع، انعطاف پذیر و اغلب کم هزینه، همراه با سایر خدمات اکولوژیکی، به عنوان زیرساخت امنیت ملی پنهان عمل می کنند و بر اهمیت رویکرد یکپارچه برای مدیریت منابع طبیعی و برنامه ریزی دفاعی تأکید می کنند.

تجارب و بررسی ها نشان می دهد که تهیه نقشه های پدافند غیرعامل بر اساس اکوسیستم های طبیعی به ویژه شناسایی دقیق، نقشه برداری و ارزیابی توان دفاعی اکوسیستم های طبیعی در طرح های پدافند غیرعامل، ایجاد کمربند سبز دفاعی و پهنه های امنیت طبیعی با طراحی و اجرای پروژه های جنگلی، احیای تالاب ها و تقویت مناطق مرزی، به ویژه رویکرد پدافند غیرعامل. شناخت و حفاظت قانونی از اکوسیستم های کلیدی مانند تالاب ها، جنگل ها، کوه ها و صخره های مرجانی جزء لاینفک زیرساخت های امنیتی کشور هستند و حفظ سرمایه های طبیعی نه تنها به سلامت محیط زیست کمک می کند، بلکه مستقیماً به تقویت قدرت دفاعی، افزایش تاب آوری ملی و تضمین ثبات در برابر تهدیدات مختلف منجر می شود.

پدافند غیرعامل ضامن تداوم امنیت زیستی و توسعه پایدار کشور است

داریوش گل علیزاده مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان وی با بیان اینکه نقش پدافند غیرعامل در حفاظت از محیط زیست یکی از مهم ترین بخش های امنیت زیستی و توسعه پایدار کشور است، گفت: هدف اصلی پدافند غیرعامل کاهش آسیب پذیری ها و جلوگیری از آسیب های گسترده بدون استفاده از ابزار نظامی است. اگر محیط زیست سالمی داشته باشیم مولفه های پدافند غیرعامل زیادی خواهیم داشت که به مدیریت بحران در مواقع بحران و حوادث غیر مترقبه کمک می کند.

وی با اشاره به اینکه محیط زیست به عنوان زیرساخت حیاتی کشور همواره در معرض تهدیدات انسانی و طبیعی قرار دارد، افزود: پدافند غیرعامل مجموعه اقداماتی است که در مواقع بحرانی مانند بلایای طبیعی یا حوادث غیر مترقبه، آسیب به انسان و محیط زیست را به حداقل می رساند.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با اشاره به اینکه پدافند غیرعامل کمک می کند تا منابع حیاتی از جمله آب، خاک، هوا و تنوع زیستی کمتر از این تهدیدات آسیب ببینند، گفت: پدافند غیرعامل مجموعه اقداماتی است که برای کاهش خسارات و افزایش تاب آوری در برابر تهدیدات طبیعی، انسانی یا فنی انجام می شود و هدف اصلی آن کاهش آسیب پذیری زیرساخت ها و منابع حیاتی است.

وی ادامه داد: در حوزه محیط زیست، این پدافند به معنای جلوگیری از تخریب اکوسیستم ها در اثر حوادث، کاهش اثرات آلودگی، تخریب منابع آب و خاک، حفظ امنیت غذایی و زیستی در شرایط بحرانی است، بنابراین باید برای حفاظت از محیط زیست برنامه عملیاتی تدوین شود، زیرا محیط زیست جزء حیاتی امنیت ملی است، در صورت نبود برنامه عملیاتی می توان تهدیدات را به تهدیدات و امنیت اجتماعی تبدیل کرد.

وی با بیان اینکه منابع حیاتی آب، خاک، جنگل ها، تالاب ها و هوا در معرض خطراتی از جمله خشکسالی، آتش سوزی، طوفان گرد و غبار و انواع آلودگی های صنعتی است، اما فرونشست تهدیدی به مراتب جدی تر از آلودگی هوا است، چرا که در اجرای طرح های عملیاتی می توان آلودگی هوا را کنترل کرد، افزود: پدیده فرونشست جمعیت و فعالیت بیش از حد در استان پدیده فرونشست است. فراتر از ظرفیت بیولوژیکی، منجر به برداشت بیش از سطح آب زیرزمینی در دشت های بحرانی از طریق چاه های مجاز و غیرمجاز شده و باعث افت سطح سفره های زیرزمینی و تشدید فرونشست زمین شده است.

وی تصریح کرد: تامین حق تقدم و ایجاد جریان دائمی زاینده رود، مدیریت پایدار منابع آب، بستن چاه‌های غیرمجاز، ایجاد محدودیت در برداشت آب از منابع زیرزمینی، بازنگری در مجوز مصرف آب از منابع زیرزمینی، اجرای طرح‌های اضطراری و لازم از جمله طرح تعادل بخشی سفره‌های زیرزمینی از طریق تزریق آب زیرزمینی و راه‌حل موثر پیشگیری از آبخوان‌ها خواهد بود.

توجه به موضوع تغییر اقلیم و پیامدهای نامطلوب آن بسیار مهم است

گل علیزاده در خصوص لزوم توجه به سایر مشکلات زیست محیطی از جمله خشکسالی و کم آبی گفت: تالاب بین المللی گاوخونی که شاخصی برای ارزیابی مدیریت منابع آبی و اراضی بالادست است، در صورت عدم تامین آب به دلیل عدم مدیریت صحیح و تداوم خشکسالی به کانون ریزگردها تبدیل می شود.

وی با اشاره به اینکه حوضه زاینده رود در سال های اخیر با چالش های جدی مواجه بوده است که مهمترین آن خشک شدن تالاب بین المللی شکار گاو و تشدید فرونشست زمین در مناطقی از استان اصفهان به ویژه در دشت های برخوار، دولت آباد و دشت مهیار بوده است، افزود: توسعه بی رویه پرورش ماهی و الگوی بی رویه پرورش ماهی و پرورش ماهیان به صورت بی رویه است. بالادست، در حوضه زاینده رود، فشار زیادی بر منابع آبی وارد کرده و حیات این رودخانه تاریخی و فرهنگی را خدشه دار کرده است. است

مدیرکل حفاظت محیط زیست اصفهان با اشاره به اینکه تداوم خشکسالی باعث تهدید اکوسیستم های طبیعی، تخریب تنوع زیستی، خشک شدن فضای سبز و باغ ها، خشک شدن تالاب بین المللی گوخونی، تشدید فرونشست و کاهش شاخص های زیستی شده است، باعث تشدید این پدیده شده است. زاینده رود امانتی ارزشمند و ثروت ملی است، لذا احیای زاینده رود و تالاب کاوخونی یک مطالبه عمومی است که با مشارکت مردم و مسئولان تمامی استان های مستقر در حوزه آبخیز و مسئولان کشوری امکان پذیر است.

وی با اشاره به اینکه توجه به موضوع تغییر اقلیم و پیامدهای نامطلوب آن بسیار مهم است، خاطرنشان کرد: بر اساس بند پ ماده 22 قانون برنامه هفتم توسعه، سازمان حفاظت محیط زیست موظف شد برنامه مدیریت تغییرات اقلیمی را تهیه و به دولت ارائه کند.

گل علیزاده ادامه داد: به نظر می رسد در حال حاضر مهمترین اولویت در این حوزه تهیه طرح سازگاری با تغییرات اقلیمی است، زیرا معتقدیم در صورت عدم رسیدگی مناسب به تغییرات اقلیمی، تمامی برنامه های توسعه تحت تاثیر قرار می گیرد و آسیب های زیادی به محیط زیست وارد می شود، چرا که شاهد خشک شدن تالاب ها، سیل های شدید، فرسایش شدید خاک، فرسایش شدید خاک، توسعه فرعی بیابان ها، فرسایش شدید خاک، توسعه بیابان ها و بیابان ها هستیم. طوفان ها ما گرد و غبار و تهدیدی برای امنیت غذایی هستیم.

وی بیان کرد: تقویت پوشش گیاهی و ایجاد کمربند سبز برای کاهش ریزگردها، اجرای عملیات آبخوان، پخش سیلاب، تغییر رویکرد در برنامه های عمرانی به ویژه در حوزه آمایش آب و اراضی، فرهنگ سازی، آموزش عمومی و افزایش آگاهی می تواند تاب آوری شهرها، روستاها و تاسیسات زیربنایی و محیط زیست را افزایش دهد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست اصفهان خاطرنشان کرد: با توجه به اهمیت کاهش آسیب پذیری در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی، در استان اصفهان به دنبال تهیه طرح سازگاری با تغییرات اقلیمی هستیم و همه ادارات باید برای حوزه کاری خود برنامه مناسب سازی تهیه کنند، برنامه ای که دارای عملکرد، زمان بندی و شاخص های کمی برای ارزیابی عملکرد باشد.

در نهایت پیچیدگی و دگرگونی سریع از ویژگی های جوامع کنونی است و پیشبرد اهداف و رشد هر مرکز جمعیتی در الگوی ساختار مدرن نیازمند مدیریت خلاقانه، نوآورانه، علمی و همه جانبه است. مغرضانه این است که بتوان از طیفی از حساسیت و هوش انسانی، زیستی، زیرساختی و از نظر فن آوری برای محافظت در برابر انواع تهدیدات و در صورت بروز مشکل، گنجینه ای غنی از سرمایه پدافند غیرعامل را به نمایش بگذارد.