آیندههوش مصنوعی اغلب به عنوان منادی شکوفایی اقتصادی و آینده ای روشن تر به تصویر کشیده می شود. با این حال، ماشینهایی که این انقلاب علمی را به پیش میبرند، به شدت به منابع آب وابسته هستند. همانطور که اخیراً توسط بنیاد هاینریش بول اعلام شد، رشد سریع هوش مصنوعی منابع آب محلی را در تمام نقاط جهان از بین می برد. از شیلی گرفته تا آفریقای جنوبی، همه تحت تأثیر این تحول جدید قرار دارند.
به گزارش به گزارش میهن تجارت به نقل از Project Syndicate; این موضوع خود تجلی عینی شکل جدیدی از استعمار است: به جای نقره و سویا، اکنون آب خنک کننده است که اقتصاد جهانی دیجیتال را سرپا نگه می دارد. وقتی صحبت از هوش مصنوعی و فناوریهای مرتبط به آن میشود، صحبتهای زیادی در مورد مصرف انرژی وجود دارد، در حالی که مصرف آب قابل توجهی که مراکز داده را خنک نگه میدارد نادیده گرفته شده است. آب البته در زمینه تولید انرژی و همچنین سخت افزار بسیار مورد نیاز است.
در این زمینه می توان به طور خاص به «Chat GPT» اشاره کرد. آموزش «ChatGPT3» به تنهایی بیش از 700 هزار لیتر آب مصرف کرده است. بر اساس داده های یک تحقیق، مراکز داده تا سال 2030 به چیزی حدود 664 میلیارد متر مکعب آب نیاز خواهند داشت که در مقایسه با 239 میلیارد متر مکعب ثبت شده در سال 2024 بسیار زیاد است.
مزایای هوش مصنوعی عمدتاً بر کشورهای توسعه یافته و شمال جهانی متمرکز است، در حالی که هزینه های زیست محیطی آن به طور فزاینده ای بر کشورهای در حال توسعه و جنوب جهانی متمرکز است. در سال 2023، اعتراضات گسترده ای در اروگوئه با محوریت مرکز داده گوگل آغاز شد. این کشور با بدترین کمبود آب در 70 سال گذشته مواجه است. با کم شدن مخازن آب در اروگوئه، مقامات این کشور شروع به پمپاژ آب شور برای استفاده عمومی کردند. صدور مجوز از سوی گوگل برای مخازن آب شیرین در اروگوئه خشم بسیاری را در این کشور برانگیخته است. در همین حال، طبقات کارگر در اروگوئه آب نمک را می جوشانند و سپس آن را می نوشند.
چالش مشابهی را در شیلی دیدهایم. یکی از کشورهایی که با بیشترین میزان خشکسالی در آمریکای لاتین دست و پنجه نرم می کند. در منطقه سانتیاگو سریلیوس، مرکز داده گوگل روزانه 7.6 میلیون لیتر آب مصرف می کرد که معادل کل مصرف ساکنان منطقه مذکور در طول سال بود. در نتیجه، فعالان محلی یک کمپین سیاسی و حقوقی راه اندازی کردند که منجر به بازبینی سیستم خنک کننده مرکز داده گوگل شد و البته گوگل را ملزم کرد تا هزینه های زیست محیطی را تا حد امکان کاهش دهد.
این نمونه ها نمونه های مختلفی را نشان می دهد که در آن شرکت ها و دولت ها توسعه شرکت های فناوری را نشانه رشد و پیشرفت می دانند اما نسبت به هزینه های زیست محیطی اقدامات خود بی تفاوت هستند. در منطقه کوئرتارو مکزیک، جایی که جوامع روستایی و بومی با کمبود شدید آب مواجه هستند، مشکلات فراتر از کمبود آب گسترش یافته است: انتشار گازهای سمی از ژنراتورهای پشتیبان باعث آلودگی هوا و صوتی شده است و در عین حال، افزایش روزافزون زباله های الکترونیکی از کشورهای توسعه یافته نیز چالش های زیادی را ایجاد کرده است و تقاضای فزاینده برای برق و زیرساخت های محلی و همچنین هزینه های زیادی را برای زمین، مسکن و همچنین افزایش هزینه های برق و مسکن، افزایش داده است.
نظارت های رسمی نقش بسیار کمی در کاهش سناریوهای هشدار دهنده در کشورهای مختلف داشته است. در مواردی مانند اروپا توصیه هایی در خصوص مصرف برق داده شده اما در مورد آب سکوت شده است. در این میان، بسیاری از کشورهای در حال توسعه اقدامات سخاوتمندانه ای از جمله تعیین معافیت های مالیاتی قابل توجه برای جذب هر چه بیشتر سرمایه گذاری در حوزه فناوری انجام می دهند. دولت ها در تلاشند تا این رویه را به عنوان جلوه ای ملموس از پیشبرد حاکمیت داده ارائه کنند. با این حال، فناوری ها و شرکت های بزرگ فعال در این زمینه همچنان دست بالا را در دست دارند.
علاوه بر این، برخلاف وعدههای رسمی، مراکز داده مشاغل کمی ایجاد میکنند و نابرابریهای ساختاری مانع رشد صنایع محلی هوش مصنوعی میشوند. به عنوان مثال، انتقاد از سیاست مرکز داده برزیل نشان می دهد که نباید صرفاً بر جذب سرمایه از شرکت های بزرگ فناوری متمرکز شود و در عین حال از مؤلفه رقابت منصفانه برای شرکت های داخلی غافل شد.
البته برخی به این نکته نیز اشاره می کنند که مطالعات مربوط به اثرات زیست محیطی فعالیت شرکت های فناوری اغلب یا از چشم مردم دور می ماند یا ناکافی و یا کاملا اشتباه است. در شیلی، مقامات مسئول با ایجاد مراکز گوگل در شرایطی موافقت کردند که هنوز مشکلات قانونی مربوط به آب های زیرزمینی در کشور خود را حل نکرده اند. در مکزیک، فعالان ماه ها صرف دسترسی به اسناد مربوط به استفاده از آب کردند. در آفریقای جنوبی و برزیل، شرکت ها اغلب مستقیماً با وزرای مختلف این کشورها مذاکره می کنند و مقامات محلی و قوانین را دور می زنند.
همه این تحولات یک سوال مهم را برجسته می کند: چه کسی قرار است کاری انجام دهد وقتی رشد اقتصاد دیجیتال به شدت به منابع آب محلی بستگی دارد؟ مانند طرفهایی که از آن سود میبرند، خطرات هوش مصنوعی بهطور بیرویه به اشتراک گذاشته میشود. برای بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین و آفریقا، مخالفت با مراکز داده انکار پیشرفت نیست، بلکه تلاشی برای تعریف مجدد آن است. دفاع آنها از منابع آبی کشورشان، توهم گسترش بینهایت اقتصاد دیجیتال را در دنیایی که منابع محدود است، به چالش میکشد.
برای حل همه مشکلات ذکر شده در این گزارش، ایجاد نوعی آشتی بین جاه طلبی های فناوری و واقعیت های کنونی بحران های فزاینده اقلیمی و زیست محیطی ضروری است. خطرات رشد بدون نظارت هوش مصنوعی، عملا مناطقی را که با بحران خشکسالی مواجه هستند به مناطق «قربانی» تبدیل می کند.
