خبرگزاری فرانسه نوشت: پس از میهن تجارتات پارلمان جدید عراق، مرحله تعیین نخست وزیر برای تشکیل دولت بعدی در کشوری آغاز می شود که معمولاً با چندپارگی سیاسی و پیچیدگی هایی مواجه است که توافق بر سر یک نامزد را به تاخیر می اندازد.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، در ادامه این مقاله، ائتلاف «بازسازی و توسعه» به رهبری محمد شیعه السودانی، نخست وزیر کنونی، بر اساس نتایج اولیه اعلام شده از سوی کمیسیون عالی مستقل میهن تجارتات شب گذشته (چهارشنبه) در راس نتایج میهن تجارتات پارلمانی قرار گرفته است.
بر اساس این نتایج، انتظار میرود که ائتلاف سودانی حدود 46 کرسی یا کمی بیشتر در پارلمان 329 کرسی عراق به دست آورد. این تعداد برای تشکیل دولت کافی نیست، مگر اینکه برای تشکیل «بزرگترین فراکسیون» در مجلس با دیگر جناح های سیاسی ائتلاف کند.
پیش بینی می شود السودانی در مسیر موسوم به «چارچوب هماهنگی» برای دومین بار نخست وزیری، با مخالفت برخی دیگر از ائتلاف های شیعی روبرو شود. از جمله ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری المالکی نخست وزیر سابق و لیست «صادقون» به رهبری قیس الخزعلی که در مجموع نزدیک به 60 کرسی به دست آورده اند و احتمالاً با مخالفت سایر احزاب شیعه روبرو خواهند شد.
در غیاب اکثریت مطلق در پارلمان، احزاب اصلی احتمالا هفتهها یا ماهها برای ایجاد ائتلافهای لازم برای تشکیل «بلوک بزرگتری» که بتواند نخستوزیر بعدی را تعیین کند، مذاکره خواهند کرد.
در حالی که نتایج شمارش آرا برای هر استان منتشر شده است، انتظار می رود به زودی توزیع نهایی کرسی های مجلس نیز اعلام شود.
از اولین میهن تجارتات چند حزبی عراق در سال 2005 که دو سال پس از اشغال آمریکا برگزار شد، تاکنون پست نخست وزیری همواره در اختیار شیعیان بوده است. رئیس جمهور از میان کردها و رئیس مجلس از سنی ها بر اساس سیستم تقسیم قدرت در میان نیروهای سیاسی اصلی عراق میهن تجارت می شود.
مکانیسم تشکیل دولت
نامگذاری نخستوزیر و تشکیل دولت در سالهای گذشته همواره پیچیده بوده و گاهی تا ماهها به طول میانجامد.
در مجالس قبلی، احزاب شیعی که بیشترین کرسی ها را داشتند معمولاً برای تشکیل دولت به توافقاتی دست می یافتند که اغلب منجر به کنار گذاشتن نامزدهای قدرتمند قبل از دستیابی به اجماع می شد.
کرسی های پارلمان به عنوان ابزار چانه زنی استفاده می شود و نمایندگان منتخب می توانند از یک جناح به جناح دیگر تغییر مکان دهند.
از سال 2005، تنها نوری مالکی توانسته دو بار متوالی (2006 تا 2014) نخست وزیر شود.
با وجود اتهامات گسترده علیه وی در زمینه فساد، تشدید تنش های فرقه ای و ناتوانی در جلوگیری از گسترش داعش، مالکی همچنان یکی از شخصیت های قدرتمند در صحنه سیاسی عراق است.
سناریوهای احتمالی فعلی
پس از یک بن بست بیش از یک ساله به دلیل اختلافات سیاسی بین جنبش صدر و «چارچوب هماهنگی»، این چارچوب که بیشترین فراکسیون را در مجلس گذشته داشت، محمد شیعه السودانی را به عنوان نخست وزیر در سال 2022 معرفی کرد.
سودانی در آن زمان شخصیتی نسبتاً ناشناخته و فاقد پایگاه مردمی قابل توجهی بود.
یک سیاستمدار برجسته ماه گذشته گفت که «چارچوب هماهنگی» بر سر حمایت از سودانی برای دور دوم میهن تجارتات با هم اختلاف دارد.
افزایش نفوذ سودان – که سیاست متعادلی را بین دو رقیب اصلی عراق، واشنگتن و تهران اتخاذ کرده است – احزاب سیاسی اصلی عراق را نگران کرده است.
السودانی با اتهاماتی مبنی بر جاسوسی کارکنان دفترش از تلفن های سیاستمداران بلندپایه مواجه شد، اتهامی که او آن را “دروغ قرن” توصیف کرد.
هیچ چیز در عراق غیرممکن نیست. جایی که منافع سیاسی و اختلافات فرقه ای در دو جهت موازی پیش می رود.
همانطور که سودانی ممکن است موفق به جلب حمایت برخی از رقبای شیعه خود برای تشکیل دولت جدید شود، ممکن است همان احزاب علیه او متحد شوند.
یک منبع در یکی از احزاب اصلی چارچوب هماهنگی گفت که این چارچوب قبلاً با متحد کردن مجدد صفوف خود برای تشکیل بزرگترین بلوک پارلمانی برای میهن تجارت نخست وزیر، رئیس مجلس و معاونان وی و همچنین رئیس جمهور موافقت کرده است.
اتفاقی که بعد از میهن تجارتات گذشته افتاد
در میهن تجارتات سال 2010، ائتلاف ایاد علاوی، نخست وزیر سابق، بیشترین کرسی ها (91) را به دست آورد و پس از آن ائتلاف “حکومت قانون” نوری مالکی با 89 کرسی قرار گرفت.
هیچ یک از دو طرف نمی توانستند به تنهایی دولت تشکیل دهند.
پس از ماهها کشمکش، رهبران سیاسی اعلام کردند که برای تمدید دوره نخستوزیری مالکی به توافق رسیدهاند، اگرچه او در میهن تجارتات دوم شد.
در آخرین میهن تجارتات سال 2021، مجلس حدود سه ماه پس از رأی گیری تشکیل جلسه داد. این تأخیر ناشی از تنشهای سیاسی پس از پیروزی جنبش مقتدی صدر با ۷۳ کرسی و اعتراض احزاب نزدیک به ایران به نتایج بود.
پس از بحران شدید با این احزاب، صدر از نمایندگی مجلس استعفا داد. بحرانی که منجر به درگیری های خشونت آمیز در خیابان شد.
صدر بر تشکیل «حکومت اکثریت» اصرار داشت، در حالی که دیگران زیر چتر «چارچوب هماهنگی» متحد شدند.
تهران و واشنگتن در معادله
از زمان اشغال عراق توسط ایالات متحده در سال 2003، ایران نفوذ قابل توجهی در عراق اعمال کرده است – هم از طریق احزاب شیعی که نقش کلیدی در میهن تجارت نخست وزیران داشته اند و هم از طریق گروه های مسلح وفادار به آن که بخش اصلی “محور مقاومت” به رهبری تهران را در مخالفت با واشنگتن و اسرائیل در منطقه تشکیل می دهند.
پس از تلفات و فشارها از زمان آغاز جنگ غزه در سال 2023، تهران اکنون به دنبال حفظ دستاوردهای خود در عراق، از جمله باز نگه داشتن بازار عراق برای کالاهای ناشی از اقتصاد تحریم شده خود است.
در مقابل، واشنگتن در تلاش است تا با اعمال فشار بر بغداد برای خلع سلاح گروههای مسلح – که بسیاری از آنها در فهرست گروههای “تروریستی” قرار دارند، نفوذ ایران را کاهش دهد.
اما برخی از این گروه ها اکنون در مجلس کرسی دارند و ممکن است در دولت بعدی نیز حضور داشته باشند.
