افزایش قیمت خودرو از درب کارخانه اکنون به جایی رسیده است که شاهد افزایش قیمت خودرو در بازار آزاد هستیم به طوری که دیگر خبری از خودروهای اقتصادی و زیر 500 میلیون تومانی در این بازار نیست و قدرت خرید طبقه متوسط جامعه نیز تحت تاثیر قرار گرفته است.
به گزارش ایران، کوئیک و اطلس که قرار بود مختص اقشار متوسط جامعه باشد، اکنون قیمت های 600 و 700 میلیون تومانی دارند. شاید قیمت کارخانه ای این خودروها کمتر باشد اما خرید خودرو از کارخانه در هفت خوان رضایت به همراه دارد. اما چرا خودروهای اقتصادی از بازار حذف می شوند؟
در سال های اخیر بازار خودرو ایران با تغییراتی مواجه بوده که نتیجه آن کاهش حضور خودروهای اقتصادی زیر 500 میلیون تومان است. این تغییر به جای اینکه به یک عامل خاص مرتبط باشد، نتیجه مجموعه شرایط اقتصادی، صنعتی و فناوری است که به تدریج بر قیمت نهایی خودروها تأثیر گذاشته و ساختار بازار را متحول کرده است.
اولین عامل تورم ساختاری و افزایش مستمر هزینه های تولید در کشور است. رشد قیمت مواد اولیه، قطعات، انرژی، دستمزد و هزینه حمل و نقل موجب شده تا قیمت تمام شده خودرو نسبت به سال های گذشته افزایش یابد. از آنجایی که صنعت خودرو نیز مانند همه بخشهای تولیدی تحت تأثیر همین روند قرار دارد، به گفته خودروسازان، عرضه محصول با قیمتهای پایین قبلی دشوار شده است. بنابراین خودروهایی که قبلا اقتصادی محسوب می شدند، اکنون در رده قیمتی بالاتری قرار دارند.
عامل دوم نیاز به ارتقا و به روز رسانی پلتفرم ها و فناوری های تولید است. بسیاری از خودروهای اقتصادی در جهان بر روی پلت فرم های ساده اما مدرن ساخته می شوند که هزینه تولید پایینی دارند. اما در ایران به دلیل محدودیت های تکنولوژیکی، شرایط تامین قطعات و لزوم رعایت استانداردهای جدید، نمی توان خودروهای کاملا اقتصادی و با قیمت بسیار پایین تولید کرد. به ویژه ارتقای خطوط تولید و استفاده از فناوری های جدید برای افزایش ایمنی، کاهش مصرف سوخت و بهبود کیفیت هزینه هایی دارد که بر قیمت نهایی تاثیر می گذارد.
عامل سوم ساختار خاص بازار خودرو و محدودیت های رقابتی است. با توجه به شرایط خاص واردات و تمرکز بازار بر تولید داخلی، تنوع انتخاب در بازه های قیمتی پایین کمتر است. این ویژگی باعث شده تا خودروسازان به جای توسعه گسترده محصولات ارزان قیمت، بیشتر به سمت مدل هایی با امکانات و فناوری های بالاتر بروند. محصولاتی که طبیعتا هزینه تولید آنها بیشتر است و بنابراین در بازه قیمتی بالاتری عرضه می شوند.
در کنار این عوامل، کاهش قدرت خرید واقعی خانوارها نیز نقش بسزایی دارد. با رشد هزینه های زندگی، مرز “قیمت مقرون به صرفه” برای بسیاری از کالاها تغییر کرده و دیدگاه مصرف کنندگان نسبت به محصولات ارزان یا گران نیز تغییر کرده است.
حتی خودروهایی که از نظر شرکت سازنده جزو محصولات اقتصادی طبقه بندی می شوند، ممکن است همچنان برای بخشی از جامعه گران به نظر برسند. مجموعه این شرایط باعث شده خودروهای زیر 500 میلیون تومانی که سال ها بخش مهمی از تقاضای بازار بودند، حالا کمتر به چشم بیایند. این روند بیش از آنکه نشانه ای از یک مشکل خاص باشد، بازتابی از تغییر ساختار هزینه ها، فناوری ها، استانداردها و شرایط عمومی اقتصاد است.
