اظهارات ناهمسو و بعضا متناقض مقامات مختلف دولتی در مورد قیمت نهایی بنزین باعث سردرگمی قابل توجهی شده است. این تناقضات در شرایطی مطرح می شود که بحث اصلاح ساختار یارانه سوخت و امکان تغییر نظام سهمیه بندی در دستور کار دولت قرار گرفته و هر عدد و رقمی در مورد قیمت واقعی بنزین می تواند تاثیر مستقیمی بر این تصمیمات داشته باشد.
به گزارش تجارت نیوز، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت چهارشنبه ۳۰ آبان ماه در حاشیه جلسه هیات دولت اظهار داشت: نمی توانیم اجازه دهیم بنزینی که هر لیتر حدود ۳۰ هزار تومان برای دولت تمام می شود از کشور خارج شود.
اما وی در نشست خبری روز سه شنبه 6 آبان در مورد طرح جدید بنزین گفت: دولت مجبور است شش میلیارد دلار برای واردات بنزین هزینه کند و از طرفی قیمت بنزین حدود 70 هزار تومان است.
همچنین محمدجعفر قائم پناه، معاون اجرایی رئیس جمهور آبان ماه امسال در جمع خبرنگاران گفت: قیمت هر لیتر بنزین برای دولت 34 هزار تومان است.
این اختلاف بیش از دو برابری در فاصله بسیار کم، خود سوالات مهمی را در مورد صحت محاسبات و وجود روش شفاف در اعلام قیمت ها ایجاد کرده است.
قیمت بنزین در پالایشگاه ها چقدر است؟
در مقابل این اظهارات، اطلاعات منتشر شده در سامانه کدال که گزارش های مالی رسمی پالایشگاه ها است، تصویر متفاوتی را ارائه می دهد. بر اساس صورت های مالی شرکت های پالایشی، قیمت کل بنزین تولیدی در پالایشگاه های کشور با احتساب نفت خام، لیتری حدود 30 هزار تومان است.
در تصویر زیر به عنوان مثال گزارش فعالیت ماهانه پالایشگاه تهران آورده شده است.
همانطور که از تصاویر مشخص است نفت خام توسط این پالایشگاه خریداری شده است. به عنوان مثال قیمت هر لیتر نفت خام خریداری شده توسط این پالایشگاه از ابتدای سال مالی تا 10 مرداد حدود 26 هزار تومان بوده است. این در حالی است که اگر پالایشگاه ها فقط روی حق الامتیاز کار می کردند، موضوع خرید نفت خام نباید در گزارش فعالیت آنها دیده شود.
این ارقام مستند و حسابرسی شده و برخلاف اظهارات شفاهی مسئولین، بر اساس داده های هزینه واقعی ثبت می شود. مهمتر از آن، نرخ نفت خام تحویلی به پالایشگاه ها در محاسبه قیمت نهایی هنوز نامشخص است.
با وجود این بلاتکلیفی، قیمت نهایی اعلام شده از سوی پالایشگاه ها همچنان حدود 30 هزار تومان است. یعنی حتی اگر قیمت نفت خام تحویلی بیشتر محاسبه شود، فاصله آن با ارقام 65 و 70 هزار تومانی اعلام شده از سوی سخنگوی دولت منطقاً نمی تواند چنین فاصله زیادی ایجاد کند.
قیمت بنزین بدون نفت خام: 8 هزار تومان
لازم به ذکر است که بدون احتساب نفت خام، محاسبه قیمت نهایی متفاوت خواهد بود. مسعود مزیکیان در جریان تقدیم لایحه بودجه 1404 به مجلس، مصرف بنزین در سال جاری را 40 درصد بیشتر از سال 1397 عنوان کرد و گفت: قیمت تمام شده بنزین 8 هزار تومان است، هر لیتر بنزین وارداتی 30 تا 40 هزار تومان است.
قیمت اعلام شده توسط پزشکان قیمت کامل بنزین بدون احتساب نفت خام است. همزمان مژگان خانلو سخنگوی ستاد بودجه سازمان برنامه و بودجه گفت: قصد رئیس جمهور از اعلام قیمت 8 هزار تومانی این است که اگر قیمت نفت را در نظر نگیریم و فقط هزینه فرآوری نفت را به بنزین و هزینه های توزیع و توزیع را تا رسیدن به قیمت 8 هزار تومان به مصرف کننده بنزین محاسبه کنیم.
تناقض قیمت بنزین وارداتی با قیمت تمام شده بنزین داخلی
یکی دیگر از ابهامات در این میان به قیمت جهانی بنزین برمی گردد. میانگین قیمت بنزین فوب خلیج فارس حدود 0.5 دلار است. حتی با احتساب دلار ۱۱۰ هزار تومانی، قیمت بنزین وارداتی حدود ۵۵ هزار تومان در هر لیتر است. این رقم با قیمت 70 هزار تومانی ادعایی بنزین معمولی همخوانی ندارد. به خصوص اینکه عمده بنزین مصرفی کشور تولید داخل بوده و تنها قسمت محدود و مشخصی از آن وارد می شود.
بنابراین اگر بنزین وارداتی با نرخ بین المللی حدود 55 هزار تومان است، چگونه ممکن است بنزین تولید داخل با هزینه های ریالی و بدون وابستگی کامل به نرخ آزاد به قیمتی بالاتر از قیمت وارداتی برسد؟
تناقض قیمت بنزین معمولی و قیمت بنزین سوپر
این تناقضات زمانی بیشتر می شود که قیمت واقعی بنزین فوق العاده در بورس انرژی نیز در نظر گرفته شود. بر اساس اعلام رسمی، 300 هزار لیتر بنزین سوپر با قیمت 65 هزار و 800 تومان و محدوده نوسان 5 تومان عرضه شده است. بنزین سوپر محصولی گرانتر، با کیفیت بالاتر و فرآیند پالایش پیچیدهتر از بنزین معمولی است. بنابراین می توان انتظار داشت که قیمت بنزین معمولی کمتر از بنزین سوپر باشد.
اما رقم 70 هزار تومانی اعلام شده برای بنزین معمولی که حتی از قیمت عرضه رقابتی بنزین سوپر در بورس انرژی نیز بالاتر است، از نظر اقتصادی و فنی قابل توضیح نیست، مگر اینکه دولت هزینه های غیرعملیاتی را در محاسبات خود لحاظ کرده باشد. در حالی که هیچ توضیح یا فرمول روشنی ارائه نشده است.
گزارش های رسمی پالایشگاه های کدال، قیمت جهانی بنزین، نرخ فوق العاده عرضه در بورس و اظهارات ضد و نقیض مسئولان هیچ تصویر منسجمی از واقعیت قیمت تمام شده کشور ارائه نمی دهد. در چنین شرایطی هرگونه سیاست اصلاح یا سهمیه بندی قیمت مستلزم انتشار گزارشی رسمی، مستند و قابل تایید است که جزئیات محاسبه قیمت نهایی بنزین را به وضوح بیان کرده و تناقضات فعلی را توضیح دهد.
