ورزش، دشمن دیابت – ایمنا

به گزارش میهن تجارت، دیابت یکی از شایع ترین اختلالات متابولیک در جهان است که با افزایش سطح قند خون به دلیل نقص در تولید یا عملکرد انسولین مشخص می شود. این بیماری به دو نوع دیابت نوع 1 تقسیم می شود که در آن لوزالمعده قادر به تولید انسولین کافی نیست و دیابت نوع 2 که در آن سلول ها نسبت به انسولین حساسیت کمتری دارند و عملکرد آن کاهش می یابد.

دیابت خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی، سکته مغزی، نارسایی کلیه و اختلالات بینایی را افزایش می دهد و کیفیت زندگی افراد را نیز به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. یکی از مهم ترین راه حل های غیر دارویی برای کنترل و پیشگیری از عوارض دیابت ورزش و فعالیت بدنی منظم است. مطالعات نشان داده اند که ورزش می تواند نقش موثری در بهبود کنترل قند خون، افزایش حساسیت به انسولین، کاهش وزن و بهبود سلامت قلب و عروق داشته باشد. همچنین ورزش باعث کاهش استرس و بهبود سلامت روانی بیماران دیابتی می شود که عامل مهمی در مدیریت این بیماری است.

فعالیت بدنی منظم شامل انواع ورزش ها مانند ورزش های هوازی، ورزش های مقاومتی و انعطاف پذیری است که هر کدام اثرات متفاوت و مکملی بر سلامت بیماران دیابتی دارند. ورزش های هوازی مانند پیاده روی سریع، دوچرخه سواری و شنا باعث افزایش مصرف گلوکز توسط عضلات و کاهش قند خون می شود.

همچنین تمرینات مقاومتی مانند وزنه برداری یا تمرینات مقاومتی بدن به افزایش توده عضلانی و بهبود متابولیسم گلوکز کمک می کند. تمرینات انعطاف پذیری و کششی نیز با بهبود انعطاف پذیری و کاهش خطر آسیب های جسمی، کیفیت زندگی بیماران را افزایش می دهد.

فواید ورزش برای دیابت

یکی از مکانیسم های کلیدی تاثیر ورزش بر دیابت، افزایش حساسیت سلول ها به انسولین است. در دیابت نوع 2 سلول های بدن نسبت به انسولین مقاوم می شوند و در نتیجه قند خون به طور غیر طبیعی افزایش می یابد. ورزش مسیرهای پیام رسانی سلولی را فعال می کند و تعداد گیرنده های انسولین روی سلول ها را افزایش می دهد. این فرآیند باعث می شود که گلوکز بهتر وارد سلول ها شود و سطح قند خون کاهش یابد. همچنین ورزش می تواند باعث افزایش فعالیت آنزیم های موثر در متابولیسم گلوکز و بهبود متابولیسم کربوهیدرات ها شود.

ورزش نقش مهمی در کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی در بیماران دیابتی دارد. دیابت به طور طبیعی خطر ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش می دهد، اما فعالیت بدنی منظم باعث کاهش فشار خون، کاهش چربی خون و بهبود عملکرد عروق می شود. ورزش های هوازی می توانند با افزایش ظرفیت قلب و بهبود جریان خون محیطی از عوارض قلبی پیشگیری کنند. تمرینات مقاومتی همچنین با افزایش توده عضلانی و کاهش چربی بدن به کنترل فشار خون و چربی ها کمک می کند.

یکی دیگر از تاثیرات مهم ورزش کمک به مدیریت وزن است. اضافه وزن و چاقی یکی از عوامل اصلی در ایجاد و تشدید دیابت نوع 2 در نظر گرفته می شود. فعالیت بدنی منظم با افزایش مصرف انرژی و چربی سوزی باعث کاهش وزن و بهبود نسبت چربی به عضله می شود. این تغییرات نه تنها باعث افزایش حساسیت به انسولین می شود، بلکه سطح التهاب را در بدن کاهش می دهد و خطر ابتلا به بیماری های مزمن مرتبط با دیابت را کاهش می دهد.

ورزش همچنین تاثیرات مثبتی بر سلامت روان بیماران دیابتی دارد. زندگی با دیابت ممکن است باعث اضطراب، افسردگی و استرس مزمن شود که به نوبه خود می تواند کنترل قند خون را دشوار کند. مطالعات نشان داده است که ورزش با تحریک تولید هورمون های شادی آور مانند اندورفین و سروتونین، کاهش اضطراب و بهبود خلق و خوی کیفیت زندگی بیماران دیابتی را بهبود می بخشد.

حتی فعالیت های گروهی یا ورزش های دسته جمعی می تواند به تقویت روابط اجتماعی و کاهش احساس انزوا کمک کند، که به طور غیر مستقیم کنترل بیماری را تسهیل می کند. تأثیر ورزش بر کنترل قند خون پس از غذا نیز قابل توجه است. فعالیت بدنی بعد از غذا باعث افزایش مصرف گلوکز توسط عضلات و کاهش پیک قند خون می شود. این امر به ویژه در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 اهمیت دارد، زیرا کاهش نوسانات قند خون، خطر عوارض طولانی مدت را کاهش می دهد. برنامه های ورزشی منظم که شامل ورزش بعد از غذا می شود می تواند به تثبیت سطح گلوکز خون و کاهش نیاز به داروهای خوراکی یا انسولین کمک کند.

از نظر پیشگیری، ورزش منظم می تواند از دیابت نوع 2 در افراد مستعد پیشگیری کند. تحقیقات نشان داده است افرادی که فعالیت بدنی بالایی دارند، حتی اگر اضافه وزن داشته باشند، کمتر در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند. این اثر پیشگیرانه به دلیل بهبود حساسیت به انسولین، کاهش چربی شکم و بهبود عملکرد متابولیک بدن است. همچنین ورزش می تواند با کاهش التهاب مزمن و بهبود عملکرد سلول های پانکراس از تولید انسولین حمایت کند.

ورزش برای دیابت علاوه بر فواید فیزیولوژیکی، هزینه های درمان را نیز کاهش می دهد. کنترل بهتر قند خون و پیشگیری از عوارض مزمن باعث کاهش نیاز به دارو، کاهش بستری شدن در بیمارستان و کاهش هزینه های مراقبت های پزشکی می شود. این نشان دهنده اهمیت اقتصادی ورزش به عنوان ابزاری موثر در مدیریت بیماری است.

از طرفی نوع، شدت و مدت فعالیت بدنی باید بر اساس شرایط فرد و نوع دیابت تنظیم شود. به عنوان مثال، بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 ممکن است لازم باشد قند خون خود را قبل و بعد از ورزش به دقت کنترل کنند تا از افت قند خون جلوگیری شود. همچنین افراد مسن یا مبتلایان به بیماری های قلبی باید برنامه ورزشی خود را زیر نظر پزشک شروع کنند. مشاوره با متخصص ورزش درمانی یا فیزیوتراپیست می تواند به طراحی یک برنامه ایمن و موثر کمک کند.

بهترین ورزش ها برای دیابت

راه رفتن

افزایش مصرف گلوکز توسط عضلات، بهبود حساسیت به انسولین، کاهش وزن و استرس نمونه هایی از فواید پیاده روی برای افراد دیابتی است.

تای چی

در تای چی، یک سری تمرینات و حرکات آهسته و نرم را یاد می گیرید. این حرکات به آرامش بدن و ذهن کمک می کند. مطالعات نشان می دهد که بیماران دیابتی که در جلسات تای چی شرکت می کنند می توانند قند خون خود را راحت تر کنترل کنند. همچنین این گروه بیان می کنند که سلامت روانشان رو به بهبود است، در طول روز انرژی بیشتری دارند و همیشه سرحال هستند.

یوگا

حرکات یوگا می تواند به افزایش قدرت و تعادل بدن کمک کند. همچنین این تمرین باعث افزایش انعطاف پذیری می شود. افراد مبتلا به دیابت با انجام یوگا می توانند قند خون خود را به راحتی کنترل کنند. این تمرین مخصوصا برای کسانی که دیابت مزمن دارند توصیه می شود. در حالی که یوگا سلامت را افزایش می دهد و توده عضلانی را بهبود می بخشد، به افزایش سلامت روان نیز کمک می کند.

شنا کردن

برخی از متخصصان به دیابتی ها توصیه می کنند شنا کنند. شنا هیچ فشاری به مفاصل وارد نمی کند و باعث شل شدن عضلات می شود. جالب است بدانید این ورزش سطح کلسترول بد خون را کاهش می دهد و به کنترل قند خون کمک می کند. افراد مبتلا به دیابت می توانند سه بار در هفته به مدت حداقل 10 دقیقه شنا کنند و از مزایای آن بهره مند شوند.

نکات مهم برای بیماران دیابتی هنگام ورزش

قند خون را قبل و بعد از ورزش کنترل کنید، به خصوص اگر انسولین یا داروهای کاهنده قند خون مصرف می کنید. از کفش های مناسب برای جلوگیری از آسیب دیدگی پا استفاده کنید. آب کافی بنوشید و از ورزش در شرایط بسیار گرم یا سرد خودداری کنید. شدت ورزش را با توجه به قدرت بدنی و شرایط قلبی عروقی خود تنظیم کنید و در نهایت بهترین نتیجه زمانی حاصل می شود که ورزش با رژیم غذایی سالم و درمان دارویی ترکیب شود.