به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، ورود کودکان و نوجوانان به دنیای دیجیتال دیگر یک انتخاب فردی یا خانوادگی نیست، بلکه یک واقعیت اجتماعی و جهانی است. نسل جدید از بازی های آنلاین گرفته تا شبکه های اجتماعی و ابزارهای آموزشی در فضایی رشد می کند که مرز بین زندگی واقعی و فضای مجازی روز به روز کمتر می شود و این تغییر اساسی ضرورت بازنگری در حقوق آنها را ایجاد کرده است که باید در کنار فناوری های جدید تعریف و تضمین شود.
حقوق دیجیتالی کودکان تنها محدود به حفاظت از داده های شخصی نیست، بلکه مجموعه گسترده ای از اصول و قواعد است که باید امنیت، سلامت روان و فرصت های برابر آنها را در فضای سایبری تضمین کند و در واقع همانطور که کودکان در دنیای واقعی نیاز به حمایت قانونی دارند، در دنیای دیجیتال نیز باید چارچوب هایی وجود داشته باشد که از سوء استفاده، تبعیض یا آسیب احتمالی جلوگیری کند.
یکی از مهم ترین چالش ها مسئله ردپای دیجیتال است. کودکان در سنین پایین، بدون اطلاع از پیامدهای درازمدت، اطلاعات شخصی و رفتاری خود را به صورت آنلاین منتشر می کنند که ممکن است سال ها بعد آینده تحصیلی، شغلی یا اجتماعی آنها را تحت تاثیر قرار دهد، بنابراین حق پاک کردن و کنترل داده ها باید به عنوان یک اصل اساسی در حقوق دیجیتالی کودکان به رسمیت شناخته شود.
از سوی دیگر فناوری های جدید مانند هوش مصنوعی و متاورس محیطهایی را ایجاد کرده است که کودکان در آن حضور فعال دارند و این فضاها فرصتهای آموزشی و سرگرمی بینظیری را فراهم میکنند، اما در عین حال خطراتی مانند قرار گرفتن در معرض محتوای نامناسب، تبعیض الگوریتمی یا حتی بهرهکشی اقتصادی را نیز به دنبال دارد و قوانین باید به وضوح مشخص کنند که چه مسئولیتهایی بر عهده شرکتهای فناوری است و چه حقوقی برای کودکان محفوظ است.
کودکان نه تنها مصرف کنندگان فناوری هستند، بلکه اطلاعات شخصی آنها نیز به طور مداوم توسط پلتفرم ها جمع آوری می شود.
زهرا علیپور، وکیل، کارشناس و پژوهشگر حوزه حقوق وی با بیان اینکه در عصر دیجیتال، کودکان و نوجوانان بیش از هر نسل دیگری در معرض فضای مجازی هستند، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: این حضور گسترده لزوم توجه به حقوق دیجیتال آنها را دوچندان کرده است. از منظر حقوقی، کودکان نه تنها مصرف کننده فناوری هستند، بلکه اطلاعات شخصی آنها نیز به طور مستمر توسط پلتفرم ها جمع آوری می شود و بنابراین اولین اصل در حقوق دیجیتال این گروه، حفظ حریم خصوصی و جلوگیری از سوء استفاده از اطلاعات آنهاست.
وی با بیان اینکه یکی از مهم ترین چالش ها بحث رضایت آگاهانه است، می افزاید: در بسیاری از کشورها قوانین، والدین یا سرپرستان قانونی را ملزم به رضایت برای استفاده کودکان از خدمات آنلاین می کنند و با این حال در عمل اغلب کودکان بدون نظارت وارد شبکه های اجتماعی یا بازی های آنلاین می شوند. پوچی این حقوقی را ایجاد می کند که باید با تدوین مقررات سختگیرانه و ابزارهای نظارتی مؤثر پر شود.
این حقوقدان، کارشناس و محقق حقوقی با بیان اینکه از منظر حقوقی کودکان حق دارند در برابر محتوای نامناسب یا مضر محافظت شوند، تصریح کرد: این حق شامل جلوگیری از دسترسی به تبلیغات هدفمند، محتوای خشونتآمیز یا اطلاعات گمراهکننده است و مسئولیت اصلی در این زمینه بر عهده پلتفرمها و شرکتهای فناوری است که باید با استفاده از الگوریتمهای ایمن محیطی سالم را برای کاربران خردسال فراهم کنند.
حق آموزش دیجیتال ایمن به منظور استفاده از فناوری برای یادگیری و توسعه / حقوق دیجیتالی کودکان و نوجوانان بخشی از حقوق بشر در عصر فناوری است.
علیپور با بیان اینکه موضوع دیگر حق امنیت در آموزش دیجیتال است و کودکان و نوجوانان باید بتوانند از فناوری برای یادگیری و رشد استفاده کنند، بدون اینکه در معرض خطرات امنیتی یا نقض حقوق قرار گیرند، ادامه می دهد: این امر مستلزم همکاری آموزش و پرورش، والدین و قانونگذاران برای ایجاد چارچوب قانونی برای استفاده مسئولانه از ابزار دیجیتال در مدارس و خانه ها است.
وی با اشاره به اینکه در حوزه داده موضوع مالکیت و کنترل اطلاعات کودکان از اهمیت ویژهای برخوردار است، میگوید: بسیاری از اپلیکیشنها و بازیها دادههای رفتاری و شخصی کودکان را ذخیره میکنند که از نظر حقوقی، این دادهها باید تحت حفاظت ویژه بوده و تنها با رضایت والدین و برای اهداف خاص و محدود مورد استفاده قرار گیرند و نقض این اصل میتواند منجر به مسئولیت مدنی و کیفری شرکتها شود.
این حقوقدان، کارشناس و پژوهشگر حقوقی با بیان اینکه حقوق دیجیتالی کودکان و نوجوانان بخشی از حقوق بشر در عصر فناوری است، می افزاید: قانونگذاران با نگاهی آینده نگر باید مقرراتی را تدوین کنند که هم از نوآوری های دیجیتال حمایت کند و هم از آسیب پذیرترین گروه های جامعه حمایت کند و هم ایجاد تعادل بین آزادی دسترسی به فناوری و حمایت از حقوق اساسی کودکان چالش اصلی دهه آینده خواهد بود.
ردپای دیجیتال؛ بعد کمتر مورد توجه در حوزه حقوق دیجیتال کودکان / لزوم توجه به حق دسترسی برابر به فناوری
پریا آراسته، وکیل، کارشناس حقوقی و پژوهشگر حقوقی به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه یکی از ابعاد کم اهمیت حقوق دیجیتالی کودکان بحث ردپای دیجیتال است، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: هر کلیک، جستجو یا فعالیت آنلاین کودکان می تواند اثری ماندگار در فضای مجازی به جا بگذارد و از نظر حقوقی باید قوانینی وضع شود که رد پا می توان آن را کنترل و پاک کرد تا آینده کودکان تحت تأثیر داده های گذشته قرار نگیرد.
وی با بیان اینکه موضوع دیگر حق مشارکت ایمن در فضای آنلاین است، می افزاید: کودکان و نوجوانان باید بتوانند در جوامع دیجیتال، بازی ها و شبکه های اجتماعی حضور داشته باشند اما این مشارکت نباید آنها را در معرض سوء استفاده اقتصادی یا سوء استفاده تبلیغاتی قرار دهد و قوانین باید تضمین کنند که حضور آنها در فضای مجازی به رشد اجتماعی و آموزشی کمک می کند.
این حقوقدان، کارشناس حقوقی و پژوهشگر حوزه حقوق با اشاره به اینکه از منظر حقوقی باید به حق دسترسی برابر به فناوری توجه شود، تصریح می کند: برخی از کودکان در مناطق محروم یا خانواده های کم درآمد دسترسی محدودی به ابزارهای دیجیتال دارند و این نابرابری می تواند منجر به شکاف آموزشی و اجتماعی شود، بنابراین حقوق دیجیتالی کودکان شامل تضمین دسترسی عادلانه به اینترنت و ابزار آموزشی است.
یکی از چالش های جدید، تعامل هوش مصنوعی با کودکان است
آراسته با بیان اینکه یکی از چالش های جدید تعامل هوش مصنوعی با کودکان است، ادامه می دهد: ربات ها و دستیاران هوشمند می توانند نقش آموزشی یا سرگرمی داشته باشند، اما اگر الگوریتم ها رفتار تبعیض آمیز یا محتوای نامناسب ایجاد کنند، حقوق کودکان تضییع می شود و مسئولیت قانونی در این زمینه هنوز به طور کامل تعریف نشده و نیازمند مقررات دقیق تری است.
وی با بیان اینکه در حوزه امنیت کودکان باید از حق مصون ماندن در برابر حملات سایبری برخوردار شوند، میگوید: برخی از نوجوانان قربانی فیشینگ، سرقت هویت یا آزار و اذیت آنلاین میشوند که قوانین باید شرکتهای فناوری را ملزم به طراحی ابزارهای حفاظتی ویژه برای کاربران خردسال کنند و همچنین به والدین آموزش داده شود که چگونه امنیت فرزندان خود را در فضای مجازی تضمین کنند.
این حقوقدان، کارشناس حقوقی و پژوهشگر حقوقی می افزاید: حقوق دیجیتالی کودکان و نوجوانان باید به عنوان بخشی از سیاست های کلان برای حمایت از نسل آینده تلقی شود و این حقوق نه تنها با امنیت و رفاه فردی آنان مرتبط است، بلکه با سلامت اجتماعی و فرهنگی جامعه نیز مرتبط است و تدوین چارچوب های بین المللی و همکاری بین کشورها می تواند تضمین کننده بهره مندی کودکان در هر نقطه از جهان و فضای عادلانه دیجیتال از فضای امن دیجیتال باشد.
در حوزه اقتصادی، موضوع خریدهای درون برنامه ای و تبلیغات هدفمند از اهمیت ویژه ای برخوردار است. کودکان اغلب اقلام دیجیتالی را بدون درک ارزش پولی خریداری می کنند یا تحت تاثیر تبلیغات هوشمند قرار می گیرند که می تواند منجر به آسیب های مالی و روانی شود. از منظر حقوقی، باید سازوکارهایی برای محدود کردن این نوع معاملات و محافظت از کودکان در برابر فشارهای تجاری طراحی شود.
نابرابری در دسترسی به فناوری نیز یکی از نگرانی های حقوقی است. بسیاری از کودکان در مناطق محروم یا خانواده های کم درآمد فرصت استفاده از اینترنت پرسرعت یا ابزارهای آموزشی دیجیتال را ندارند و این شکاف دیجیتالی می تواند منجر به نابرابری گسترده آموزشی و اجتماعی شود، بنابراین حق دسترسی برابر به فناوری باید به عنوان بخشی از حقوق اساسی کودکان در نظر گرفته شود.
علاوه بر این مسائل، نقش والدین و سیستم آموزشی در حمایت از حقوق دیجیتالی کودکان بسیار حیاتی است و قوانین باید بین استقلال فرزندان و نظارت والدین تعادل ایجاد کنند. اگر نظارت زیاد باشد، آزادی کودک زیر پا گذاشته می شود و اگر نظارت کم باشد، خطرات فضای مجازی بیشتر می شود. آموزش والدین و معلمان در مورد حقوق دیجیتال می تواند این تعادل را ایجاد کند.
حقوق دیجیتالی کودکان و نوجوانان نه تنها یک موضوع ملی، بلکه یک موضوع جهانی است، زیرا فضای سایبری مرز نمی شناسد و کودکان در سراسر جهان با چالش های مشابهی روبرو هستند و همکاری های بین المللی و تدوین استانداردهای جهانی می تواند تضمین کند که نسل آینده، صرف نظر از جایی که در آن زندگی می کنند، از فضای دیجیتال امن، منصفانه و مولد بهره مند خواهند شد و حقوق دیجیتالی کودکان یک موضوع ثانویه اجتماعی و قانونی نیست.
منبع : به گزارش میهن تجارت
