چرا آمریکا به کاراکاس حمله کرد و رئیس‌جمهور ونزوئلا را بازداشت کرد؟

آینده– ویلیام کریستو، تحلیلگر ارشد امور بین الملل در روزنامه گاردین.

به گزارش روزنامه گاردین، اوایل صبح روز جمعه، ایالات متحده موجی از حملات هوایی گسترده را در مناطق مختلف ونزوئلا انجام داد. حملاتی که کاراکاس، پایتخت این کشور را با انفجارهای شدید قبل از طلوع آفتاب لرزاند. کمی بعد دونالد ترامپ اعلام کرد که نیروهای آمریکایی نیکلاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا و همسرش سلیا فلورس را دستگیر و از کشور خارج کرده اند.

این حمله تکان دهنده و دستگیری بی سابقه رئیس جمهور مستقر پس از ماه ها کارزار فشار سنگین ایالات متحده علیه ونزوئلا صورت گرفت. از سپتامبر، نیروی دریایی ایالات متحده ناوگان عظیمی را در سواحل ونزوئلا مستقر کرده است و قایق هایی را در دریای کارائیب و اقیانوس آرام که واشنگتن ادعا می کند در قاچاق مواد مخدر دست دارند، هدف قرار داده و نفتکش های ونزوئلا را توقیف کرده است. در جریان حملات به این قایق ها، حداقل 110 نفر کشته شدند. به گفته گروه های حقوق بشر، این اقدام را می توان مصداق جنایات جنگی دانست. مقامات ونزوئلا همچنین آمریکا را متهم کرده اند که هدف اصلی آن دستیابی به ذخایر نفتی این کشور است. این ذخایر به عنوان بزرگترین ذخایر نفتی جهان شناخته می شوند. بمباران ونزوئلا و دستگیری مادورو یک تشدید جدی و دراماتیک در کارزار ایالات متحده است. آینده رژیم حاکم در ونزوئلا همچنان نامشخص است.

چگونه به این نقطه رسیدیم؟

از همان ابتدای دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ، نیکلاس مادورو عملاً هدف مستقیم او قرار گرفت و کاخ سفید مسیر سیاست «فشار حداکثری» علیه رژیم ونزوئلا را در پیش گرفت. ترامپ مادورو را متهم کرد که محرک فعالیت های بی ثبات کننده در قاره آمریکا است. از قاچاق مواد مخدر تا تسهیل مهاجرت غیرقانونی به ایالات متحده. در ماه ژوئیه، ایالات متحده برای دستگیری مادورو 50 میلیون دلار (37 میلیون پوند) جایزه تعیین کرد که او را به یکی از بزرگترین قاچاقچیان مواد مخدر در جهان تبدیل کرد.

دولت ترامپ تعدادی از باندهای جنایتکار ونزوئلا از جمله Tran de Aragua را به عنوان سازمان های تروریستی معرفی کرد و حملات هوایی را علیه قاچاقچیان مواد مخدر در دریای کارائیب آغاز کرد. اندکی بعد، ایالات متحده شروع به توقیف نفتکش های ونزوئلا کرد و حضور نظامی خود را در آب های اطراف این کشور آمریکای جنوبی افزایش داد. ترامپ همچنین آشکارا ایده تغییر رژیم در ونزوئلا را مطرح کرد. او اواخر نوامبر به مادورو مهلت داد تا قدرت را تحویل دهد و در مقابل خروج امن از کشور را پیشنهاد کرد. مادورو این پیشنهاد را رد کرد و به حامیانش گفت که خواهان “صلح بردگان” نیست و ایالات متحده را به تلاش برای کنترل ذخایر نفت ونزوئلا متهم کرد.

با تشدید فشارهای دولت ترامپ، دولت کاراکاس گاهی گیج به نظر می رسید. مادورو بارها تاکید کرده است که ونزوئلا خواهان جنگ با آمریکا نیست. او حتی در یک مقطع با تقلید از حرکت مشت گره کرده معروف ترامپ، با آهنگ «نه به جنگ، بله به صلح» در مقابل دانشجویان ونزوئلایی رقصید. مادورو روز پنجشنبه در یک مصاحبه تلویزیونی گفت که از سرمایه گذاری آمریکا در بخش نفت ونزوئلا استقبال می کند.

چرا آمریکا و ونزوئلا با یکدیگر درگیر هستند؟

روابط واشنگتن و کاراکاس از زمان ریاست جمهوری هوگو چاوز در سال 1999 متشنج و متشنج بوده است. چاوز که خود را یک سوسیالیست و ضد امپریالیست معرفی می کرد، با مخالفت آشکار با حملات ایالات متحده به افغانستان و عراق و همچنین با نزدیک شدن به کشورهایی مانند کوبا و ایران، واشنگتن را عصبانی کرد. پس از آن، زمانی که چاوز آمریکا را به حمایت از کودتای 2002 متهم کرد، روابط بین دو کشور تیره شد. برای بسیاری در آمریکا، به ویژه در جناح افراطی حزب جمهوری خواه، جهت گیری ایدئولوژیک سوسیالیستی دولت ونزوئلا، این کشور را همراه با متحدش کوبا، به یک “دشمن طبیعی” برای ایالات متحده تبدیل کرده است.

ایالات متحده با تحکیم بیشتر قدرت چاوز، سرکوب مخالفان سیاسی و مصادره بخش اعظم بخش خصوصی، سابقه حقوق بشر ونزوئلا را به شدت محکوم کرده است. اگرچه تنش ها برای مدت کوتاهی کاهش یافت، اما به مرور زمان روابط دو کشور تیره تر شد. به خصوص از زمانی که مادورو در سال 2013 قدرت را در دست گرفت. در دوران دولت ترامپ، واشنگتن دولت مادورو را غیرقانونی اعلام کرد و در سال 2019، خوان گوایدو، رئیس پارلمان را به عنوان رئیس جمهور ونزوئلا به رسمیت شناخت.

در ژوئیه 2024، مادورو – ظاهرا – با شکست سنگینی در انتخابات ریاست جمهوری روبرو شد. انتخابات در فضایی از خشم عمومی از اقتدارگرایی فزاینده وی و فروپاشی اقتصادی کشور برگزار شد. دولت بایدن نامزد مخالفان، ادموندو گونزالس را پیروز انتخابات اعلام کرد. داده های نظرسنجی تفصیلی منتشر شده توسط مخالفان و تایید شده توسط کارشناسان مستقل نشان داد که گونزالس برنده شده است. اما مادورو با به راه انداختن موجی از سرکوب شدید قدرت را حفظ کرد.

در اوایل دسامبر، دولت ترامپ سندی با عنوان «نتیجه ترامپ» منتشر کرد که بر اساس آن نیمکره غربی باید از نظر سیاسی، اقتصادی، تجاری و نظامی توسط ایالات متحده کنترل شود. بر اساس این دکترین جدید، ارتش آمریکا می تواند برای دسترسی به منابع انرژی و معدنی منطقه مورد استفاده قرار گیرد.

نیکلاس مادورو کیست و چرا ترامپ او را دستگیر کرد؟

مادورو از سال 2013 رئیس جمهور ونزوئلا است. او که راننده اتوبوس سابق بود، در دوران هوگو چاوز به چهره ای شناخته شده تبدیل شد و قبل از اینکه رئیس جمهور شود، سمت وزیر امور خارجه را بر عهده داشت. حکومت مادورو معمولاً دیکتاتوری توصیف می شود. در ماه‌های اخیر، ترامپ بارها از مادورو خواستار کناره‌گیری شده و او را به ارسال مواد مخدر و جنایتکاران به آمریکا متهم کرده است. ادعایی که به گفته کارشناسان هیچ مدرکی برای آن وجود ندارد. با وجود ماه‌ها تشدید لفاظی‌ها، دستگیری ناگهانی رئیس‌جمهور مستقر در روز شنبه بدون اخطار انجام شد و ظاهراً مقامات ونزوئلا را کاملا غافلگیر کرد.

بعد چه اتفاقی خواهد افتاد؟

آینده هنوز نامشخص است. وزیر دفاع ونزوئلا قول داد که مقاومت را ادامه دهد و از شهروندان خواست تا علیه “تهاجم” خارجی متحد شوند. مقاومتی که او آن را «نبرد برای آزادی» توصیف کرد. با وجود دستگیری مادورو، نهادهای دولتی و ارتش ونزوئلا ظاهراً همچنان پابرجا هستند. همچنین مشخص نیست که حمله روز شنبه آغاز یک درگیری گسترده تر بود یا یک عملیات محدود و موقت.

رهبران اپوزیسیون ونزوئلا، به ویژه برنده جایزه صلح نوبل، ماریا کورینا ماچادو، از ترامپ خواسته اند تا به حمایت از شورش داخلی در این کشور کمک کند. ایالات متحده پیش از این تمرینات نظامی برگزار کرده بود که سناریوی “بریدن سر” رهبری ونزوئلا را شبیه سازی می کرد. این شبیه سازی ها احتمال هرج و مرج طولانی مدت را اعلام کرد. همراه با موج عظیم پناهندگان و درگیری گروه های رقیب برای به دست گرفتن کنترل کشور. همانطور که داگلاس فرح، کارشناس آمریکای لاتین و یکی از شرکت کنندگان در این مانورها گفت: “شما با هرج و مرج طولانی مواجه هستید و راه حل خروج مشخصی وجود ندارد.”