علامه مصباح؛ مدافع عقلانی اسلام در بزنگاه‌های فکری انقلاب

علامه مصباح; مدافع منطقی اسلام در انقلاب فکری

حجت الاسلام مصطفی کریمی وی در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت، به مناسبت سالروز رحلت آیت الله محمدتقی مصباح یزدی (ره)، با اشاره به بیانات ویژه رهبر معظم انقلاب در مورد این اندیشمند برجسته، به تبیین جایگاه علمی، فکری و اجتماعی علامه مصباح پرداخت و اظهار داشت: نظراتی که رهبر انقلاب در حد معرفت و مصباح واقعی و دقیق ایشان به کار برده اند، شاید در حد خاص و دقیق آیت الله باشد. آنطور که باید برای عموم شناخته نشده است.

وی افزود: اگر بزرگان و علاقه مندان به آثار مرحوم علامه مصباح به کتاب ها و سیره علمی و مبارزات فکری ایشان مراجعه کنند، به خوبی متوجه می شوند که چرا رهبر انقلاب از ایشان به عنوان «متفکر و روشنفکر برجسته در مسائل دینی» یاد کرده اند. این تعبیر به این معناست که آیت الله مصباح رویکردی کاملاً فکری به مسائل داشتند.


بیشتر بخوانید: وقتی مصباح «سراج» شد.


این استاد مؤسسه امام خمینی (ره) با اشاره به مبارزات فکری علامه مصباح با مکتب های انحرافی تصریح کرد: از جمله عرصه های مهم فعالیت ایشان مبارزه فکری با مکتب کمونیسم بود. بسیاری از ما برای اولین بار کتاب «اصول دیالکتیک» او را در دوران دبیرستان خواندیم که اثری عمیق و دقیق بود. پس از آن، اگر به مباحث فلسفی و دینی ایشان مراجعه کنیم، خواهیم دید که این آثار از استحکام بالایی برخوردارند; به گونه ای که آنها هر جایی لازم بود از استدلال عقلانی با نهایت دقت و هر جایی نیاز به استفاده از متون دینی بود، با اجتهاد کامل وارد میدان شد.

کریمی با نقل خاطره ای از یکی از اساتید برجسته حوزه گفت: یکی از دوستان ذکر کرده که خدمت آیت الله استادی از اساتید بزرگ حوزه رسیده است. روز جمعه رادیوی کوچکی را کنار گوشش گذاشته بود و بعد از اتمام سخنانش گفت که دارم خطبه های نماز جمعه آیت الله مصباح را می شنوم. سپس آیت الله استادی درباره ایشان فرمودند: «این مرد حرفی برای گفتن ندارد زیدی ندارد؛ هیچ حرف بی ربطی در گفتار او وجود ندارد و تمام صحبت هایش بر اساس استدلال عقلی است.

وی ادامه داد: علت این ویژگی این بود که آیت الله مصباح علاوه بر تسلط عمیق بر معارف دینی و رویکرد اجتهادی به متون دینی، در فلسفه و منطق نیز تبحر خاصی داشتند. او آثار مهمی از جمله شرح ابن سینا بر «اشارات» را تدریس و تألیف کرده بود. این تسلط همزمان بر معارف عقلی و منطقی از یک سو و منابع دینی از سوی دیگر، شخصیتی را شکل داده بود که به حق می توان از آن به عنوان متفکر دینی و روشن بین یاد کرد.

عضو هیأت علمی مؤسسه امام خمینی (ره) افزود: مرحوم علامه مصباح می توانست به موقع و به جا از معارف دینی دفاع کند و حقیقت را با زبانی روشن و رسا به ویژه برای جوانان فرهیخته تبیین کند. همان نکته ای که در بیانات رهبر معظم انقلاب نیز بر آن تاکید شده است.

کریمی با اشاره به تعبیر رهبر انقلاب مبنی بر اینکه «آیت الله مصباح در زمان ما جانشین علامه طباطبایی و شهید مطهری بود»، گفت: علامه طباطبایی و پس از ایشان شاگرد برجسته ایشان شهید مطهری مدافعان واقعی اسلام بودند. آنها همیشه بر اساس احساس نیاز زمان عمل می کردند. به جای ماندن در چارچوب های مرسوم. به عنوان مثال، زمانی که تدریس فلسفه با مخالفت مواجه بود، علامه طباطبایی به تدریس فلسفه می پرداخت. یا در دوره ای که کمتر به تفسیر قرآن توجه می شد، تفسیر المیزان را نوشت تا با اندیشه اخباری گری مقابله کند و نشان دهد که قرآن با روش «تفسیر قرآن به قرآن» قابل فهم است.

آیت الله مصباح در سخنان دیگران (قسمت پنجم و پایانی)

وی ادامه داد: همین رویکرد را در مرحوم علامه مصباح نیز می بینیم. آنها نیز هر جا که احساس نیاز می کردند وارد میدان شدند. چه در حوزه فلسفه، اعتقادات، مسائل سیاسی و چه در دفاع از انقلاب اسلامی. در سالهایی که مبانی دینی انقلاب و اصل حکومت دینی مورد هجمه قرار گرفت، آیت الله مصباح تقریباً به تنهایی ایستاد و از انقلاب امام دفاع کرد; نه با هیجان و بی ادبی، بلکه با منطق و استدلال منطقی.

در سالهایی که مبانی دینی انقلاب و اصل حکومت دینی مورد هجمه قرار گرفت، آیت الله مصباح تقریباً به تنهایی ایستاد و از انقلاب امام دفاع کرد; نه با هیجان و بی ادبی، بلکه با منطق و استدلال منطقی

این استاد مؤسسه امام خمینی (ره) بیان کرد: سخنرانی ها و مباحث ایشان که بعدها در قالب چند جلد کتاب منتشر شد، امروزه از منابع مهم پژوهشی محسوب می شود. مهم این است که برایشان مهم نبود کجا صحبت می کنند. چه برای نخبگان، چه برای دانشجویان، چه برای عموم مردم و یا حتی در شهرهای کوچک و مناطق دور افتاده. آنها خود را وقف اسلام و انقلاب کرده بودند. در مورد شهید مطهری هم همینطور بود.

کریمی با اشاره به تأسیس مؤسسه امام خمینی (ره) گفت: در زمانی که مرسوم بود که فقها دارای طبقات متعدد چند صد نفری بودند، آیت الله مصباح راه دیگری را انتخاب کردند و مؤسسه ای را تأسیس کردند که بعدها به مؤسسه امام خمینی (ره) تبدیل شد. نهادی که امروزه حدود 14 رشته علوم انسانی در سطوح عالی دارد و در هر رشته گروهی محدود اما نخبه به صورت عمیق آموزش می بینند. این نگاه آینده نگر او را نشان داد.

وی افزود: مرحوم علامه مصباح به خوبی می دانستند که آینده انقلاب فقط میدان مبارزات سیاسی نیست، بلکه میدان مبارزات فکری و عقلانی است. از این رو یکی از ویژگی های بارز و کمتر ذکر شده او شاگردی بود. او شاگردانی تربیت کرد که در مواقع ضروری از اسلام و انقلاب دفاع کنند. به گونه ای که این راه حتی در غیاب او نیز ادامه خواهد داشت.

این استاد دانشگاه با اشاره به تشکیل محافل دانشگاهی توسط آیت الله مصباح گفت: ایشان گروه هایی مانند «کانون طلوع» تشکیل دادند که در آن مباحث عمیق فکری مطرح می شد و حتی رهبر معظم انقلاب نیز در برخی از این جلسات حضور داشتند. پس از آن شاگردان وی برای تبیین و دفاع از مبانی انقلاب اسلامی و معارف دینی به مراکز علمی مختلف دعوت شدند. راهی که با توصیه مستقیم رهبر انقلاب ادامه یافت.

کریمی در پایان به روایتی از پیامبر اکرم (ص) اشاره کرد و گفت: در روایتی آمده است که رسولان از حضرت عیسی (ع) پرسیدند با چه کسی ملاقات کنیم؟ حضرت فرمود: کسى که نگاهش تو را به یاد خدا مى اندازد، گفتارش علم و بصیرت تو را زیاد کند و کردارش تو را به آخرت تشویق کند. مرحوم آیت الله مصباح مصداق بارز این روایت بود. امیدواریم راه و اندیشه او را شاگردانش ادامه دهند و انشاالله در عالم برزخ برای مردم و کشورمان دعا کنند.

منبع : به گزارش میهن تجارت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیشنهادات سردبیر:

تبلیغات متنی