اکونومیست نوشت: ساعاتی پس از اینکه ایالات متحده نیکلاس مادورو، دیکتاتور ونزوئلا را در یک یورش شبانه دستگیر کرد، رئیس جمهور دونالد ترامپ انگیزه خود را روشن کرد. او گفت: «تجارت نفت در ونزوئلا مدتهاست که شکست خورده است، یک شکست کامل. ما از شرکت های بزرگ نفتی آمریکا می خواهیم که میلیاردها دلار خرج کنند، زیرساخت های خراب را تعمیر کنند و شروع به کسب درآمد برای کشور کنند.»
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، این اظهارات طعم انتقام داشت. هجده سال پیش، در زمان هوگو چاوز، ونزوئلا دارایی های شرکت های آمریکایی و دیگر غربی را ملی کرد. در مجموع 60 میلیارد دلار دعاوی علیه این کشور و شرکت ملی نفت آن (PDVSA) در دادگاه های آمریکایی و بین المللی مطرح شده است. در 16 دسامبر، آقای ترامپ از ونزوئلا خواست «همه نفت، زمین و سایر داراییهایی را که در گذشته از ما ربوده شده است، بازگرداند».
اما رئیس جمهور بیشتر از انتقام می خواهد. دههها عدم سرمایهگذاری و مدیریت ضعیف باعث شده است که تولید نفت ونزوئلا با دو سوم کاهش به حدود یک میلیون بشکه در روز از اواخر دهه 2000 برسد. ایده این است که بازگرداندن ظرفیت تعطیلی، ونزوئلا را ثروتمند می کند و جیب آمریکایی ها را پر می کند. بهتر از این، ونزوئلا حدود 300 میلیارد بشکه نفت دارد – یک پنجم ذخایر جهان – که می تواند تولید را حتی بیشتر افزایش دهد و تا مدتی به همین میزان ادامه دهد. نفت خام سنگین و ترش این کشور دقیقاً از نوعی است که پالایشگاه های آمریکایی همیشه با کمبود مواجه هستند، در شرایطی که روابط آمریکا با کانادا، تامین کننده این نوع نفت، تیره شده است.
پس چه چیزی می تواند جلوی جاه طلبی های نفتی آقای ترامپ را بگیرد؟ واقعیت این است که مشکلات زیادی وجود دارد. در کوتاه مدت، تولید نفت ونزوئلا احتمالاً کاهش می یابد، نه افزایش. در ماه دسامبر، ایالات متحده اعلام کرد که محموله های ونزوئلا را که توسط نفتکش های تحریم شده حمل می شود، مسدود می کند و یکی از آنها را توقیف می کند. صادرات از آن زمان کاهش یافته است و حجم نفت ونزوئلا بر روی تانکرهای غیرفعال به بالاترین سطح خود در سال های اخیر رسیده است. ونزوئلا همچنین با کمبود نفتا مواجه است – رقیق کننده ای که برای حمل و نقل نفت بسیار غلیظ خود نیاز دارد – که دیگر از روسیه وارد نمی کند. تا زمانی که تحریم برداشته نشود، که به تحولات سیاسی و نظامی بستگی دارد، تولید ونزوئلا باید حتی بیشتر از این کاهش یابد، شاید به کمتر از 700 هزار بشکه در روز.
اگر انتقال سیاسی به آرامی پیش برود و تحریم های آمریکا علیه ونزوئلا، از جمله تحریم، برداشته شود (که بعید است) تولید ممکن است ظرف چند ماه بازگردد. شرکت داده Kpler تخمین می زند که تعمیر و نگهداری عمده می تواند تولید نفت خام این کشور را تا پایان سال 2026 به 1.2 میلیون بشکه در روز برساند. این مقدار هنوز با حداکثر ظرفیت کشور فاصله دارد و حتی از لیبی، هجدهمین تولیدکننده بزرگ جهان، کمی کمتر خواهد بود. برای افزایش بیشتر تولید، ونزوئلا باید سه مشکل را حل کند: نیاز شدید به سرمایه، کمبود نیروی کار و اشباع بازار جهانی.
مشاور ریستاد انرژی تخمین می زند که بازگرداندن تولید کشور به سطح 15 ساله تنها به سرمایه گذاری 110 میلیارد دلاری در اکتشاف و تولید نیاز دارد – دو برابر میزان سرمایه گذاری شرکت های بزرگ نفتی ایالات متحده در سطح جهان در سال 2024. به نظر می رسد آقای ترامپ فکر می کند این شرکت ها با عجله چک های بزرگی خواهند نوشت. شورون که در حال حاضر در ونزوئلا حضور دارد و حدود 200 هزار بشکه در روز به ایالات متحده تحت لغو تحریم ها صادر می کند، ممکن است فعالیت های خود را گسترش دهد. اما دیگران دردهای گذشته را فراموش نکرده اند. موفقیت برنامه های ترامپ تضمین شده نیست. او تا سه سال دیگر از کاخ سفید خارج خواهد شد و ممکن است قبل از آن علاقه خود را از دست بدهد. تاکنون شرکت های نفتی آمریکایی در پاسخ به درخواست رئیس جمهور سکوت کرده اند. نه تنها این، بلکه تاجران جهانی کالا هنوز وارد عمل نشدهاند و بانکها و بیمهگرانی که برای تامین مالی و ایمنسازی حملونقل مورد نیاز هستند، حتی کندتر از آن باز خواهند گشت.
حتی اگر بتوان شرکتهای نفتی کافی را متقاعد کرد که سرمایهگذاری کنند، صنعت نفت ونزوئلا بعید است که بقای خود را حفظ کند. در سال های اخیر کشور با کمبود شدید نیروی کار ماهر مواجه بوده است. ده ها هزار کارگر ماهر، از مهندس تا زمین شناس، کشور را ترک کرده اند. PDVSA اکنون عمدتا توسط نیروهای مسلح اداره می شود. برای تشکیل سرمایه گذاری مشترک پایدار با شرکت های غربی، این شرکت 70 هزار نفری باید به طور کامل اصلاح شود.
ممکن است سال ها طول بکشد تا به یک شریک قابل اعتماد تبدیل شوید.
هر نفت اضافی که ونزوئلا قادر به استخراج باشد، وارد بازار از قبل اشباع شده خواهد شد. آژانس بینالمللی انرژی، یک نهاد رسمی پیشبینی، انتظار دارد عرضه جهانی نفت تا پایان دهه از تقاضا فراتر رود که دلیل آن تولید قوی در کشورهایی مانند برزیل، گویان و حتی ایالات متحده و همچنین رشد ضعیف تقاضا است. بسیاری از تحلیلگران انتظار دارند که این مازاد قیمتهای جهانی نفت را به حدود 50 دلار در هر بشکه و احتمالاً حتی پایینتر، پایینتر از قیمت سرسامآور بیشتر میادین نفتی ونزوئلا، کاهش دهد. پروژه های جدید اغلب حتی کمتر رقابتی هستند.
در خوشبینانه ترین سناریو، کپلر پیش بینی می کند که تولید نفت ونزوئلا می تواند تا سال 2028 به 1.7 تا 1.8 میلیون بشکه در روز برسد. پالایشگاه های ایالات متحده احتمالاً مقداری بشکه اضافی خریداری خواهند کرد: آنها در اوایل دهه 2010 500000 بشکه بیشتر وارد کردند. کوبا که مدت هاست نفت ونزوئلا را با شرایط مطلوب خریداری کرده است، به مکزیک و روسیه روی خواهد آورد. پالایشگاه های کوچک چینی که قبلا بیشتر نفت ونزوئلا را با تخفیف خریداری می کردند، ممکن است از چرخه تجاری خارج شوند. شاید شرکت های نفتی دولتی چین نیز حضور خود را کاهش دهند.
همه اینها می تواند از نظر تجاری و ژئوپلیتیکی به آمریکا کمک کند، اما فقط به صورت جزئی. به گفته شرکت Rystad Energy Jorge، هر گونه اقدامات شدیدتر، مانند بازگرداندن تولید ونزوئلا به 2.5 تا 3 میلیون بشکه در روز – سطحی که در اواخر دهه 2010 به آن رسید و تقریباً برابر با کویت، هشتمین تولیدکننده بزرگ جهان است – به نظر می رسد یک پروژه بلندمدت باشد. تسلط آقای ترامپ بر مادورو سریع و باشکوه بود. اما پاداش اقتصادی آن چنین نخواهد بود.
