فارن افرز در مقاله ای به قلم دالیا داسا کای و صنم وکیل نوشت: زمانی که ایران در 13 آوریل بیش از 300 موشک و پهپاد به اسرائیل فرستاد، اردن به دفع این حمله کمک کرد. گزارش های اولیه رسانه ها حاکی از آن بود که چندین دولت عربی دیگر نیز در دفاع از آسمان اسرائیل مشارکت داشتند. اما این اقدامات بعدا تکذیب شد. با این وجود، تعدادی از رهبران اسرائیل و برخی ناظران در واشنگتن این اقدامات را نشانه تغییر جهت مهم تفسیر کردند.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، در ادامه این مقاله آمده است: استدلال آنها این بود که اگر تنش با ایران ادامه پیدا کند، این دولت ها طرف اسرائیل را می گیرند. سپهبد هرزی حلوی، رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل اعلام کرد که حمله ایران «فرصت های جدیدی برای همکاری در خاورمیانه ایجاد کرده است». موسسه مطالعات امنیت ملی که یک اندیشکده اسرائیلی است نیز اعلام کرد که «ائتلاف منطقهای و بینالمللی که در دفع حملات ایران به اسرائیل مشارکت داشت، پتانسیل ایجاد یک اتحاد منطقهای علیه ایران را نشان داد».
پس از پاسخ محدود اسرائیل به حمله ایران، دیوید ایگناتیوس، ستون نویس واشنگتن پست نوشت که اسرائیل “مانند رهبر یک ائتلاف منطقه ای علیه ایران عمل کرد.” وی در ادامه تصریح کرد که اسرائیل با واکنشی محدود، ظاهراً منافع متحدان خود در این ائتلاف یعنی عربستان سعودی، امارات و اردن را بررسی کرده است که همگی در حمله هفته گذشته در سکوت کمک کردند. به گفته این تحلیلگر مسائل منطقه، این اقدام نشان دهنده «تغییر پارادایم برای اسرائیل» است که «شکل جدیدی» به خاورمیانه خواهد داد.
اما به نظر می رسد که این ارزیابی ها ناشی از اشتیاق بیش از حد است و نمی تواند پیچیدگی چالش های منطقه را به تصویر بکشد. قطعاً با توجه به ماهیت بیسابقه تبادل آتش بین ایران و اسرائیل در ماه آوریل، استراتژی آینده اسرائیل علیه ایران ممکن است ملاحظات منطقهای را بیشتر مورد توجه قرار دهد. اما واقعیت های منطقه که مانع همکاری اعراب و اسرائیل می شود، تغییر چندانی نکرده است. حتی قبل از حمله 7 اکتبر حماس و جنگ متعاقب آن در غزه، دولت های عربی که توافق نامه ابراهیم را امضا کرده بودند و با عادی سازی روابط با اسرائیل موافقت کرده بودند، نگران حمایت نتانیاهو از توسعه شهرک های اسرائیلی در کرانه باختری و بی تفاوتی او بودند. آنها از تلاش وزرای جناح راست او برای تضعیف وضعیت موجود در اورشلیم ناامید شدند. مجموعه حملات شهرک نشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان در شهرهای کرانه باختری در بهار 2023 این تنش های منطقه ای را بیش از پیش شعله ور کرد. پس از اینکه ارتش اسرائیل عملیات نظامی خود را در غزه در ماه اکتبر آغاز کرد و موجی از اعتراضات را در خاورمیانه به راه انداخت، رهبران عرب به طور فزاینده ای علاقه خود را به جانبداری آشکار از اسرائیل از دست دادند، زیرا می دانستند که همکاری علیه اسرائیل می تواند به مشروعیت داخلی آنها آسیب برساند.
هیچ بخشی از واکنش چند کشور عربی به این دور از درگیریهای ایران و اسرائیل نشان نمیدهد که این مواضع تغییر چشمگیری داشته است. گروهی از دولتهایی که اسرائیل از آنها به عنوان «ائتلاف سنی» یاد میکند، در واقع به دنبال ایجاد توازن در روابط خود با ایران و اسرائیل، حفاظت از اقتصاد و امنیت خود و مهمتر از همه جلوگیری از جنگ منطقهای هستند. . اولویت آنها احتمالاً پایان دادن به جنگ ویرانگر غزه و نه رویارویی با ایران خواهد بود. با این حال، با افزایش تنش ها بین ایران و اسرائیل، اشتیاق دولت های عربی برای تسریع در همگرایی منطقه ای با اسرائیل بیش از هر زمان دیگری به تمایل اسرائیل برای پذیرش کشور فلسطین بستگی دارد.
پیش از حمله 13 آوریل، اسرائیل، عربستان سعودی و امارات اطلاعاتی را با ایالات متحده در مورد حمله قریب الوقوع رد و بدل کردند. سپس مرکز فرماندهی ایالات متحده از این اطلاعات برای هماهنگی پاسخ خود با اسرائیل و سایر شرکای آن استفاده کرد. اردن به هواپیماهای آمریکا و انگلیس اجازه ورود به حریم هوایی این کشور و دفع پهپادها و موشک های ایرانی را داد. گزارشهای اولیه رسانهها، بهویژه در ایالات متحده و اسرائیل، تأکید کردند که تلاشهای منطقهای گسترده، حمله ایران را خنثی کرده است.
اما به زودی مشخص شد که نقش اعراب در دفع حمله ایران محدود است. هم عربستان سعودی و هم امارات به طور قاطع هرگونه دخالت نظامی مستقیم در دفاع از اسرائیل را رد کرده اند. مقامات اردن نیز اعلام کرده اند که این مشارکت برای حفظ منافع آنها ضروری بوده است. ملک عبدالله دوم تاکید کرد که کشورش برای کمک به اسرائیل اقدامی نکرده است.
تلاشهای دولتهای عربی برای رویارویی با ایران تقریباً به دلیل تمایل آنها به حفظ روابط خود با ایالات متحده است، نه نزدیکتر کردن خود به اسرائیل. از زمانی که اسرائیل حمله خود به غزه را آغاز کرد، رهبران عرب از اینکه جو بایدن در مهار اقدامات اسرائیل موفقیت چندانی نداشته است شگفت زده شده اند. اما آنها همچنان به دنبال تعمیق همکاری خود با واشنگتن هستند. آنها منبع امنیتی جایگزینی را که آمریکا برای آنها فراهم می کند، نمی بینند.
دولت های عربی به ویژه دولت های خلیج فارس از تلاش های اسرائیل برای تضعیف توانمندی های نیروهای نیابتی ایران استقبال می کنند. اما به احتمال زیاد با هرگونه حمله مستقیم به ایران که میتواند منطقه را که چشمانداز اقتصادی شکنندهای دارد، بیثبات کند یا منجر به حمله متقابل ایران در منطقه شود، مخالفت خواهند کرد. اگرچه نگرانی دولت های عربی حفظ روابط دفاعی نزدیک با واشنگتن است، اما آنها نمی خواهند به بلوکی بپیوندند که آشکارا علیه ایران و حامیان جهانی آن مانند روسیه کار می کند. آنها ترجیح می دهند به جای تخریب پل های پشت سر خود، تعادلی بین روابط مختلف منطقه ای و جهانی خود برقرار کنند.
اما با وجود این محدودیت ها، دولت های عربی می توانند نقش تعیین کننده ای در جلوگیری از تشدید بیشتر تنش بین ایران و اسرائیل ایفا کنند. تقویت خطوط ارتباطی بین دو کشور و برقراری ارتباط برای مدیریت بحران نسبت به گذشته حیاتیتر است. کشورهای عربی که با هر دو طرف روابط دارند می توانند از این روابط برای تشویق به خویشتن داری و ارسال پیام بین طرفین استفاده کنند و در صورت بروز درگیری سعی در جلوگیری از جنگ یا کاهش خسارت داشته باشند. در درازمدت، برای برقراری ثبات در منطقه، کشورهای خاورمیانه باید چارچوب خود را برای گفتوگوهای منظم ایجاد کنند که راه را برای مشارکت هر دو طرف ایرانی و اسرائیلی هموار کند. رویارویی اخیر ایران و اسرائیل که دو طرف را در آستانه یک جنگ تمام عیار قرار داد، ضرورت و ضرورت برقراری چنین گفتگوهایی را نشان داد.
اما جهان باید انتظارات خود را برای روابط نزدیکتر بین اعراب و اسرائیل واقعیتر کند. همکاری های فنی که اخیراً دولت های عربی و اسرائیل در زمینه هایی مانند انرژی و تغییرات آب و هوایی داشته اند، احتمالا ادامه خواهد داشت. اما نشستهای مهم منطقهای که تعاملات سیاسی دولتهای عربی با اسرائیل را علنی میکند، تأثیر چندانی نخواهد داشت مگر اینکه اسرائیل به جنگ غزه پایان دهد. تا آن زمان، تلاش های دولت های عربی برای حفظ روابط اقتصادی خود با اسرائیل محدود باقی خواهد ماند. یک استراتژی کوتاه مدت واقع بینانه تر، اولویت دادن به تلاش های حمایتی برای میانجیگری و جلوگیری از تنش بیشتر بین ایران و اسرائیل است.
