به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، در تاریخ معاصر ایران، برخی روزها نه با آنچه در تقویم نوشته شده، بلکه با معنایی که مردم به آن داده اند باقی مانده است. 17 ژانویه یکی از این روزهاست. روزی که در خاطره رسمی رژیم پهلوی یادآور کشف حجاب و تحقیر زنان ایرانی بود، اما در زمستان 56 به دست زنان مسلمان مشهد، روز بازیابی عزت، هویت و اعتراض عمومی شد. قیام بی سر و صدا آغاز شد، اما پیامدهای آن مسیر انقلاب اسلامی را تغییر داد.
سالها بعد رهبر انقلاب اسلامی به این نقطه عطف تاریخی اشاره کردند و فرمودند: روز هفدهم دی روزی است که شیاطین و ظالمان آن روز را سرآغاز اهداف استبداد و استعمار قرار دادند و خداوند متعال یاری کرد و بانوی مؤمن مسلمان حرکت کرد و آن روز را به روزی تبدیل کرد که مبدأ و آغاز نهضت ما بود. موضوع 17 دی از معجزات انقلاب است. 14/10/63
شکل گیری کند جنبش زنان
قیام 17 ژانویه ناگهانی نبود. سالها قبل از 26 دی 1356، زنان متدین خراسان در متن نهضت امام خمینی(ره) حضور داشتند. حضوری آرام، مستمر و اغلب پنهان. فعالیت آنها در قالب انجمن های اسلامی زنان، اجتماعات خانگی و جلسات مذهبی شکل گرفت. حلقه هایی که دین، سیاست و آگاهی اجتماعی در هم آمیخته بودند.
با ورود به سال 1356، فشارهای حکومت پهلوی بر حوزه دین و به ویژه پوشش دختران در مدارس شدت گرفت. سیاست های فرهنگی رژیم به دنبال رفع تدریجی حجاب و نقاب و تحقیر عمومی حجاب بود. این موضوع زنان مشهدی را از حاشیه به متن اعتراض کشاند.
در خرداد ماه همان سال جمعی از زنان به منزل آیت الله سید عبدالله شیرازی رفتند و خواستار پیگیری وضعیت همسران و فرزندان زندانی خود شدند. اسناد ساواک نشان می دهد که این تحرکات و تجمعات زنگ خطر را برای حکومت به صدا در آورده بود.
جرقه نهایی!
در دی ماه سال 56 فضای ملتهب جامعه با انتشار مطالب توهین آمیز علیه امام خمینی (ره) در روزنامه آفتاب شرق تشدید شد. این روزنامه راهپیمایی های مردمی را تحقیر کرد و معترضان را بیگانه معرفی کرد. این توهینها خشم فروخوردهای را که ماهها در میان بانوان متدین مشهد ایجاد شده بود، به حد انفجار رساند.
انتخاب 17 دی برای اعتراض تصادفی نبود. این روز یادآور کشف حجاب رضاخانی در سال 1314 و کشتار مسجد گوهرشاد بود. زنانی که تاریخ را می دانستند، تصمیم گرفتند همان روز را که زمانی نماد تحمیل و ظلم بود، به نماد اعتراض و مقاومت تبدیل کنند.
روز قیامت؛ حضور عمومی زنان در خیابان
صبح روز 26 دی ماه 1356 جمعی از زنان در چادرهای مشهد در حالی به خیابان آمدند که شهر تحت تدابیر شدید امنیتی بود و تجمع بیش از سه نفر جرم تلقی می شد. آنها شعار می دادند، پلاکارد حمل می کردند و آشکارا مخالفت خود را با بی حجابی و سیاست های ضد دینی حکومت سر دادند.
این حرکت از چند جهت بیسابقه بود: اولاً، اولین قیام مردمی علیه رژیم پهلوی محسوب میشد. ثانیاً این قیام نه توسط مردان، بلکه با پیشگامی زنان شکل گرفت. پلیس به سرعت وارد عمل شد و ده ها زن دستگیر شدند. آمارها متفاوت است، اما آنچه مسلم بود، شکسته شدن دیوار ترس بود.
اعتراض خود را تا پیروزی ادامه دهید
سرکوب 17 دی نه تنها اعتراض را خاموش کرد، بلکه آن را گسترش داد. دو روز بعد در نوزدهم دی ماه، اساتید حوزه علمیه مشهد دروس را تعطیل کردند. مدارس علوم دینی تعطیل شد و بازار صحنه اعتراض شد. اعتراض به دستگیری زنان، تبعید علما و اهانت به مطبوعات، حلقه های مختلف جامعه را متحد کرد.
رسانه های رسمی تحت فشار شدید امنیتی یا سکوت کردند و یا با ادبیات موهن این اقدام را «ضداجتماعی» خواندند. اما تصاویری از راهپیمایی زنان، اعلامیه ها و حتی کارت های تبریک نوروزی حاوی عکس این تظاهرات به شهرهای مختلف رسید و پیام قیام را می رساند.
تأمل تاریخی و معنای ماندگار
رهبر انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای سالها بعد شروع حرکت عمومی انقلاب را دقیقاً از همین نقطه تشخیص دادند و فرمودند: در هفدهم دی ماه 56 که زنان مسلمان اولین حرکت انقلابی خود را با تظاهرات اسلامی آغاز کردند. منشاء برای حرکت عظیم زنان در کشور و همگام شدن آنها با مردان و به وجود آمدن فضای انقلابی همه جانبه در کشور بود.» 16/10/62
17 دی 1356 فقط یک تظاهرات نیست. آغاز یک دوره جدید است. روزی که زن مسلمان ایرانی قبل از مردان به میدان آمد و نشان داد که می تواند منشأ قیام ملی باشد. قیامی که از مشهد آغاز شد، اما پژواک آن در سراسر ایران گسترش یافت و در نهایت به پیروزی انقلاب اسلامی انجامید.
منبع : به گزارش میهن تجارت
