مرحوم رضا رویگیری از جمله هنرمندانی بود که علاوه بر فعالیت های متعدد در عرصه بازیگری، از تئاتر با بازی در نمایش های متعددی چون «ویس و رامین»، «آباداتی بر فلاب حسین بن منصور»، «پا انزا»، «خودت باش و عرقت را بخور»، «چطور هستی»، «حسوله»، «راحمید»، «هههیم»، «رامین»، «رامین»، «عرقت بخور»، از تئاتر شروع کرد. «گلدون خانم»، «جمعه»، «ماه در عقرب»، «شبیخون»، «بیا کرسی کنار پنجره بگذاریم»، «امشب شب» مهتاب، «جان نثار»، «رایش سوم»، «ققنوس و بوتیمار»، «دو خواهر»، «آتراکیسیون»، «آتراکیسیون»، «پایان تایمز»، «اِلبَتِسَه» حلاج، «نبرد در نبرد»، «سیرک باشکوه»، «باغوحش شیشهای»، «ترندخت»، «سایه سیمرغ»، «آرترو او»، «شوخی کوامر در عقرب»، «والس خداحافظی»، «مینا» آغاز شد و سپس در عرصههای موسیقی و سینما و تلویزیون فعالیتهای مؤثرتری داشت.
به گزارش مهر، البته گفتنی است این بازیگر و خواننده فقید در سال ۱۳۵۱ آهنگ تیتراژ فیلمی به نام «ساعت فاجعه» به نویسندگی سیروس الوند و کارگردانی ریموند هوکیمیان را خواند.
قطعه «الله الله» (ایران، ایران) یکی از مهمترین سرودهای انقلابی متناسب با ایام پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن 57 است که با موسیقی فریدون خوشنود و صدای رضا رویگیری تقدیم مخاطبان شد. ترانه ای حماسی که در اولین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی ایران در بهمن 57 با صدای خاص رضا رویگیری تصاویر متفاوتی از حماسه و موسیقی را به مخاطبان عرضه کرد و توانست به یکی از اصلی ترین شناسنامه های موسیقی انقلاب برای مخاطبانی تبدیل شود که قطعا خاطرات زیادی از بهمن 57 دارند.
رضا رویگری سال ها پیش به نحوه پذیرفتن پیشنهاد خواندن این سرود اشاره کرد و گفت: در آن زمان به عنوان بازیگر سینمای ایران شناخته شده بودم و همزمان با فریدون خوشنود، آهنگساز این اثر، دوستی دیرینه ای داشتم. یک روز در روزهای گرم انقلاب، آقای خوشنود به من پیشنهاد خواندن این سرود را داد و من به گرمی از ایشان استقبال کردم و بعد از چند جلسه تمرین سرود «الله الله» آماده اجرا شد و به نظرم اجرای اولیه بهترین اجرا بود، چون بعدها این سرود را با یک ارکستر بزرگ اجرا کردند که من با آن سازهای کوچک ایرانی مخالف بودم و معتقد بودم که سازهای کوچک و مسئولانه ایران بسیار مخالف بودند. با ارکستر بزرگ اجرا شد، دیدیم خیلی بی روح و بد بود. لحن اجرا شد. سازهایی مانند سنج، دمام و طبل حس زیبایی از یک رویداد ایرانی و اسلامی به سرودهای آن دوران می بخشد. شرایط آن زمان نیاز به آهنگسازی کاملا ایرانی داشت وگرنه حرفه ای ترین نوازندگان، بهترین ارکسترهای ایرانی و همچنین بهترین خوانندگان نمی توانستند سرود «الله الله» را با همان لحن انقلابی اجرا کنند، زیرا حال و هوا و حال و هوا در اجرای این قطعه مهم و تأثیرگذار بود.
فریدون خوشنود آهنگساز این قطعه نیز در یکی از مصاحبه های رسانه ای خود درباره نحوه انتخاب رضا رویگیری به عنوان خواننده اثر اظهار داشت: رضا رویگیری را در سال های قبل از انقلاب می شناختم و در دوران فعالیتم بارها در استودیو کنار من حاضر می شد. قبل از تولید قطعه «الله الله» چندین بار صدای رویاری را در استودیو ضبط کرده بودم تا این هنرمند را به عنوان خواننده جدید معرفی کنم. هر چه قبل از ساخت «الله الله» و قبل از انتخاب او فکر کردم، دیدم هیچ یک از خوانندگان قدیمی و آنهایی که صدایشان شنیده شده و به گوش مردم رسیده است، نمی توانند اصالت لازم را حفظ کنند. چون کار مال مردم است. پس از طی این مراحل تنها صدای مناسبی که به ذهنم رسید صدای رضا رویگیری بود. صدای رویاری را قبلاً در ممیزی و ضبط شنیده بودم و نوع آن را می دانستم.
وی ادامه داد: صدای رضا خوش آهنگ است و آن زمان فکر می کردم برای خواندن یک سرود مناسب است و هنوز هم این نظر را دارم. او توانایی لازم برای اجرای سرود را داشت. وقتی از او دعوت به همکاری کردم، تعجب کرد و گفت الان دارد آهنگ می سازد؟ و در شرایط فعلی؟ و من هم به او گفتم که کار در این شرایط ریسک است زیرا در آن مقطع زمانی هیچکس رضا رویری را نمی شناخت، اما برای اتفاقات و مراحل بعدی جسارت زیادی به خرج دادیم. رضا به خانه آمد و وقتی داشت می خواند اشک در چشمانش جمع می شد. بالاخره تمرین کردیم و تصمیم گرفتیم آهنگ را ضبط و منتشر کنیم، اما نمی دانستیم چه کنیم. چون نوازنده نبود و گروه کر نداشتیم. وضعیت بدی بود. حتی برخی از استودیوها از ما دوری کردند و با ما همکاری نکردند. تا اینکه بالاخره آقای رحیم شبخائز که استودیو داشت با استقبال از این موضوع و ابراز تمایل به همکاری با ما از ما دعوت به حضور در استودیو خود کردند. اما گفت نمی توانیم قطعه را در روز ضبط کنیم. آن استودیو داخل یک پاساژ بود و برای ورود به آن باید چند پله پایین می رفتیم که هنوز آنجاست. آقای شبخائز گفتند ما می توانیم قطعه را در شب که پاساژ بسته است ضبط کنیم و پذیرفتیم.
وی افزود: نوازنده و آلات موسیقی زیادی نداشتیم و فکر می کردم بدون ارکستر نمی توان ضبط کرد. برای رفع این مشکل چند زنجیر تهیه کردم و چند طبل و سنج داخل گونی گذاشتم. حالا من مانده بودم که چگونه آنها را به استودیو ببرم. چون خیابان ها پر از ماموران بود و حرکت زنجیر و طبل و سنج کار بسیار سخت و خطرناکی بود. شرایط به گونه ای بود که توسط ماموران دیده شدیم اما به نوعی فرار کردیم و بدون دیده شدن به استودیو رفتیم و خوشبختانه هیچ اتفاقی نیفتاد. بعد حکومت نظامی اعلام شد و بعد از اینکه پاساژ را بستند کارمان را شروع کردیم. در استودیو را بستیم و من ملودی را روی پیانو زدم تا رضا رویگیری بشنود و بخواند و از طریق هدفونی که به دست داشت آن را ضبط کند. قبل از آن آیه ای از قرآن را انتخاب کرده بودم که در کار خواهیم شنید. همان قسمتی که میگوید: «کسانی که الله گفتند و بر این ایمان ثابت ماندند، حاضر نبودند بندگی غیر خدا را داشته باشند و حکومت غیر خدا را بپذیرند، فرشتگان رحمت بر آنها نازل شوند و بشارت دهند که دیگر هیچ ترس و غم و اندوهی از گذشته خود نداریم و بشارت این آیه را که قرآن به شما وعده داده است برسانند. رضا قبل از ضبط آن را تمرین کرد و او هم همین کار را کرد.
خشنود در ادامه این گفت و گو درباره نوع ارتباطی که با مرحوم رضا رویگری برای خوانش این اثر داشت، گفت: درباره اهمیت فضای اثر برای رضا توضیح داده بودم و اهمیت آن را گفته بودم. به او گفته بودم که می خواهم این سرود تنوع زیادی داشته باشد و یکنواخت نباشد. رضا بعد از اجرای ردیف ملودی با پیانو، اولین بیت آن را جلوی میکروفون استودیو خواند و حالا بحث گروه کر پیش آمده بود که لازم بود و برای تکمیل این قسمت به هیچ فرد یا گروهی دسترسی نداشتیم و تصمیم گرفتیم خودمان گروه کر را بخوانیم. من و رضا رویگیری جلوی میکروفون ایستادیم و متن شعر را خواندیم و تکرار کردیم و سعی کردیم به آن حجم بدهیم. البته در همان خط پیانو درام و سنج زده بودم. در واقع باید گفت که آهنگ «الله الله» توسط سه نفر به نام های من، رضا رویگیری و رحیم شب خیز به عنوان صدابردار ساخته شده است. این در حالی است که در آن زمان امکانات استودیوها بسیار ضعیف بود. مثلاً صدای زنجیر نسبت به چیزی که در ذهنم بود بسیار ضعیف بود، به همین دلیل متوقف شدم و به پخش زنجیر ادامه دادم که در موسیقی به آن «لوپ» می گویند. به هر حال کار ضبط شد، اما تمام نشد. بعد از اینکه رضا رویگیری کار را خواند و ما آن را ضبط کردیم، به او گفتم که نیاز به اذان داریم و شما باید قسمت هایی از آن را اجرا کنید که این اتفاق افتاد. رضا اذان گفت و آیه قرآن را ترجمه کرد و کار تمام شد.
دزور در چنین مسیری قرار داشت که باعث شد به دلیل علاقه ای که به «خوانندگی» داشت، آلبوم های «ایز عشق زین» و «غوغا» و سپس آلبوم «کازابلانکا» را به مخاطبان عرضه کند.
آلبوم «عشق به عشق» یکی از آثار موسیقایی کشورمان در دوران فروش بالای کاست های جدید بود که در ژانر موسیقی پاپ با اشعاری از امید گرث، سروده های مرحوم رویگیری و همراهی هنرمندان مشهوری چون حسن ناهید، سهیل ایرانی، جمال جهانشاهه، سلامتی، روحیث، جمالد جهانشاه، اومیثی می باشد. تفرشی، کورش بابایی، بهداد بابایی، فواد توحیدی، عماد توحیدی، محمود فرهمند، وحید اسدالهی، وداد توحیدی پیشروی. در میان مخاطبان قرار گرفت و در دورانی که وضعیت فروش محصولات موسیقی در ایران بهتر از این بار بود، توانست با اقبال نسبی مخاطبان مواجه شود.
«شادامادی»، «نوایی»، «و دل من»، «عشق سرگشته»، «بهارم کی می آی»، «عشق سه ای دل»، «رقص دستمال»، «رهایم کن» از جمله قطعاتی بودند که در این آلبوم قرار گرفتند.
این بازیگر سینما درباره مدت زیادی که منتظر انتشار آلبوم «کازابلانکا» بوده و تغییراتی که در آن رخ داده است، توضیح داد: آلبوم به هیچ وجه تغییر نکرده است و تنها کلمه «مرد صحنه» در زیر نام آلبوم نوشته شده که به بازیگر اشاره دارد. البته فکر نمی کنم دیگر توان مالی آن را داشته باشم. سه سال طول کشید تا این اثر به بازار بیاید. البته شاید به صورت تک آهنگ کار کنم چون جمع آوری آلبوم انرژی زیادی می گیرد.
«بغض»، «قاصدک»، «شیرین و فرهاد»، «سنه»، «دوران»، «خداحافظ»، «زندگی»، «کازابلانکا»، «زیبایی»، «هانوز» از جمله آثاری بودند که در این آلبوم موسیقایی قرار گرفتند.
این جریان را تقریباً پایان مسیر موسیقایی زندگی هنری مرحوم رضا رویگیری میدانند که بعدها به برگزاری چند کنسرت محدود در سالن میلاد نمایشگاه بینالمللی تهران محدود شد و برای این هنرمند حواشی به همراه داشت که از آن جمله میتوان به اظهارنظر یغما گلرویی درباره نحوه استفاده از اشعار وی در پروژه و امور مربوط به قرارداد مالی اشاره کرد. اگرچه با فراز و نشیب های زیادی همراه بود اما وجهی متفاوت از رضا رویگیری را به نمایش گذاشت که مخاطبان زیادی در زمان او طرفدار لحن و صدای این هنرمند شدند و بر این باور بودند که در صورت ادامه ندادن بازیگری به طور جدی می تواند حرف های بیشتری در عرصه موسیقی برای گفتن داشته باشد.
مرحوم رویگری در یکی از مصاحبه های رسانه ای خود درباره علت ورود بازیگران به عرصه موسیقی گفت: در مورد دلیل ورود هنرمندان دیگر نمی توانم اظهار نظر کنم، اما درباره خودم باید بگویم که سال ها قبل از ورود به عرصه بازیگری به عنوان خواننده فعالیت می کردم اما متاسفانه اصرار بیش از حد من برای بازیگری باعث شد تا از استعدادی که خداوند در این عرصه به من عطا کرده دور شوم. در عرصه بازیگری به اندازه خوانندگی استعداد نداشتم و برای رسیدن به جایگاه فعلی زحمات زیادی کشیدم اما در عرصه خوانندگی همیشه با کمترین زحمت بیشترین بازخوردها را دریافت می کردم به همین دلیل تصمیم گرفتم کمتر در فیلم ها و سریال ها حضور داشته باشم و بیشتر روی موسیقی تمرکز کنم.
او همچنین عنوان کرد که قبل از بازیگری در نشست نقد و بررسی آلبوم «کازابلانکا» خود را خواننده می دانست. وی گفت: بازیگری را به خاطر صدای خوبم شروع کردم، کار اصلی من از ابتدا خوانندگی بود و در واقع در نمایش هایی که داشتم می خواندم. این موضوع مرا به سمت بازیگری سوق داد و اولین جایی که به عنوان بازیگر مورد استفاده قرار گرفتم به خاطر صدای خوبم بود. البته قبل از انقلاب در تئاتر می خواندم که از آن جمله می توان به قطعاتی از ساخته های منصور تهرانی و تنظیم ناصر چشم آذر اشاره کرد.
رویگیری با اشاره به اینکه برخی از بازیگران از موسیقی و خوانندگی به عنوان ابزار استفاده می کنند، گفت: اگر برخی از بازیگران احساس کنند در این زمینه موفقیت چندانی کسب نکرده اند، برای جبران کمبود خود در این عرصه به موسیقی روی می آورند. غافل از اینکه تنها فردی در این عرصه موفق می شود که امتحان خود را در بازیگری به خوبی پس داده باشد و در آن نیز به موفقیت رسیده باشد. من به عنوان یک خواننده همیشه نگاه دغدغه مندی به این موضوع داشته ام و همانطور که بارها گفته ام قبل از بازیگری خواننده هستم.
به هر حال آنچه نقل شد بخشی از فعالیت های مرحوم رضا رویگیری در عرصه موسیقی بود که به دلیل همراهی وی با تعدادی از هنرمندان برگزیده ادوار مختلف تاریخ موسیقی معاصر ایران و همچنین بیان و لحن متفاوت این هنرمند در عرصه خوانندگی، توانست جایگاه شایسته ای را در خود جای دهد که در مراحل مختلف قابل بررسی و بررسی است.
