غول آلودگی هوا؛ چه جان‌های عزیزی که از دست می‌رود!

بعدی- دوباره بسته شد. در حالی که کارشناسان می گویند از آغاز اقدامات جدی برای کاهش آلودگی هوا در پایتخت، کنترل همه آلاینده ها و جلوگیری از مرگ هزاران نفر در سال حداقل 10 تا 20 سال زمان می برد.

بر اساس گزارش فردا، بارش برف در آخرین روزهای دی ماه 1404 و هفته اول بهمن باعث شد تهران تنها یک روز به مرز هوای پاک نزدیک شود. آذرماه بود که تیتر «برف به بابا تهران رسید» از صاف شدن هوای اکثر نقاط پایتخت خبر داد. اما این وضعیت دوام نیاورد و تنها پنج روز بعد در روزهای شنبه و دوشنبه هفته دوم بهمن به دلیل برودت هوا و سپس تشدید آلودگی، تعطیلی به تهران بازگشت. تعطیلی هایی که بدون اجرای طرح زوج و فرد از منازل انجام شد و عملاً تأثیر محسوسی در کاهش آلودگی نداشت. و در شرایطی که مشخص است یکی از عوامل اصلی آلودگی، سیستم حمل و نقل شهری است.

در همان روزها سازمان هواشناسی نسبت به رکود جوی و افزایش انباشت آلاینده ها هشدار داده بود اما روز شنبه چهارم بهمن ماه با وجود تعطیلی ادارات و مدارس، طرح ترافیک نیز لغو شد. این موضوع باعث افزایش تردد خودروها و در نتیجه افزایش سطح آلاینده ها شد. به طوری که روز یکشنبه پنجم بهمن ماه شاخص آلودگی هوای تهران به آستانه ورود به محدوده قرمز رسید. البته این وضعیت به امسال محدود نمی شود; سال هاست که کلانشهرهای ایران آرزوی چند روز هوای پاک را در دل می پرورانند، اما هر ساله مدیریت سلامت شهروندان در قالب فورس ماژور خلاصه می شود و تنها راه حل و تصمیم نهایی تعطیلی گسترده است. تعطیلی هایی که نه تنها دولت را با چالش های جدی مواجه می کند، بلکه زندگی روزمره شهروندان را مختل می کند. از مادران شاغلی که در مدرسه بچه دارند تا سالمندانی که هنوز مجبورند در هوای آلوده به محل کار خود بروند.

آرش حسینی میلانی عضو دائمی شورای شهر تهران و مشاور رئیس محیط زیست در گفتگو با به گزارش میهن تجارت وی به بررسی این موضوع پرداخت و گفت: تعطیلاتی که انجام می شود همیشه به دلیل آلودگی هوا نیست و در برخی موارد به دلیل برودت هوا است، اما این بار دلیل تعطیلی آلودگی هوا بوده است که این تصمیم بر اساس حفظ جان شهروندان به ویژه افراد حساس مانند کودکان و سالمندان اتخاذ شده است. برای حفظ سلامت این گروه‌ها باید کمیته اضطراری تشکیل دهیم و تعطیلی‌های گسترده را اعمال کنیم.

راهی نیست

آرش حسینی میلانی به به گزارش میهن تجارت می گوید: وی افزود: در پاسخ به این سوال که چرا این میزان تعطیلی اعمال می شود، باید گفت که چاره ای جز این نیست، موضوع محدود به مدارس نیست و سالمندان نیز درگیر آن هستند، وضعیت برای بچه ها بهتر است، زیرا با تعطیلی مدارس از خطرات در امان هستند، اما وضعیت برای سالمندان پیچیده تر شده است. داشتن سیستم اطلاع رسانی و آگاهی رسانی مناسب برای سالمندان، چه در بخش خصوصی و چه در بخش دولتی، اغلب در معرض آلودگی در مراکز شهر تهران هستند، در حالی که اطلاعات دقیقی از وضعیت آلودگی هوا ندارند وضعیت آلودگی هوا».

از آنجایی که ایران به خصوص در شهرهای بزرگ سال هاست با معضل آلودگی هوا دست و پنجه نرم می کند و هر ساله دولت مجبور به تعطیلی ادارات و مدارس برای مدیریت آن می شود، این سوال پیش می آید که برای سال آینده چه تصمیمی گرفته شده است؟ یکی از اعضای دائمی شورای شهر تهران در این خصوص می گوید: برای کنترل آلودگی هوا باید برنامه های میان مدت و بلندمدت داشت و حتی برنامه های کوتاه مدت نیز چندان موثر نیست، زیرا میزان آلودگی تولید شده در کلانشهری مانند تهران بسیار زیاد است و به دلیل ترافیک و تنوع منابع آلاینده است و این گونه اقدامات و اقدامات اصولی کوتاه مدت تاثیر موقتی ندارد.

عوارض آلایندگی عمدتاً به شهرداری تعلق می گیرد

برای دوره‌های میان‌مدت و بلندمدت، تنها راه‌حل مؤثر، تدوین برنامه‌های جامع کاهش آلودگی هوا است که افق چهار یا پنج ساله دارد و هر کلانشهری باید چنین برنامه‌ای را در دستور کار خود داشته باشد. در قانون هوای پاک مالیات به عنوان عوارض آلایندگی در نظر گرفته شده است که قاعدتاً باید صرف هزینه های کنترل و کاهش آلودگی هوا شود، اما این درآمدها نه قابل توجه است و نه مستمر.

ردیف بودجه برای گسترش ناوگان حمل و نقل عمومی بسیار نازک است

به همین دلیل به گفته مشاور رئیس محیط زیست: باید برنامه هایی داشت که مورد توافق، منابع مالی مشخص باشد و برنامه کاهش آلودگی هوا با کسری بودجه مواجه نشود. در دهه 80 و 90 چندین بار چنین برنامه هایی تدوین شد، اما از آنجایی که بار مالی این موضوع بر عهده شهرداری تلقی می شود، عملا شهرداری ها قادر به تامین کامل آن نیستند. تکمیل شبکه مترو، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی و اقدامات مشابه هزینه های بسیار بالایی دارد. در تمام کلان شهرهای دنیا این بار مالی بین دولت مرکزی و شهرداری تقسیم می شود اما متاسفانه در ایران ردیف بودجه برای گسترش ناوگان حمل و نقل عمومی بسیار نازک است. سال گذشته برای این بخش مبلغی در نظر گرفته شد اما این رقم برای کل کشور حدود یک و نیم همات بود.

بودجه حمل و نقل ارتباط مستقیمی با سلامت دارد

به گفته میلانی: ردیف بودجه حمل‌ونقل عمومی در اختیار وزارت کشور است و باید توسط دولت تزریق شود؛ زیرا خود وزارت کشور منابع درآمدی مستقلی مانند وزارت نفت یا نیرو ندارد و ناگزیر باید از بودجه عمومی استفاده کند. نگاهی دقیق و عمیق به آن

مردم دوست ندارند از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند

وی می افزاید: آلودگی هوا پدیده ای است که عوامل آلایندگی زیادی در آن نقش دارند، وقتی در شهری مانند تهران، حمل و نقل عمدتاً مبتنی بر خودروهای شخصی است و این خودروها اغلب دارای تکنولوژی موتور قدیمی، مصرف سوخت بالا و آلایندگی بالا هستند و معاینه فنی نیز ناقص است، طبیعی است که وضعیت بحرانی می شود و از سوی دیگر، مردم تمایل زیادی به حمل و نقل شهری برای استفاده از آن ندارند.

700 واگن داریم که 15 سال معطل مانده است

مشاور رئیس سازمان محیط زیست می گوید: در تهران حدود 25 درصد حمل و نقل باید با حمل و نقل عمومی انجام شود اما این رقم بسیار کمتر است؛ سهم مترو حتی به زیر 10 درصد هم می رسد که این یک ایراد بزرگ محسوب می شود، سوال اینجاست که چرا مترو به این سقف نمی رسد؟ این موضوع نزدیک به 4 دوره از شورای شهر پیگیری شده است، یعنی حدود 12 تا 15 سال گذشته و این واگن ها هنوز تامین نشده است و هر بار گفته می شود باید تا سال آینده صبر کنیم.

ما در حال از دست دادن زمان و زندگی گرانبها هستیم

وی افزود: «در این میان، ما در حال از دست دادن جان و زمان گرانبها هستیم. وقتی تخصیص بودجه انجام نشود و معوقات ادامه پیدا کند، نتیجه آن ناتوانی در مقابله با غول آلودگی هوا است. تعطیلی به تنهایی نمی تواند مشکل ریشه ای را حل کند و راه حل اصلی سرمایه گذاری جدی در این زمینه است. تجربه شهرهایی مانند پکن نشان می دهد که برای کاهش 20 تا 30 درصدی آلودگی هوا بین 15 تا 20 سال زمان لازم است. ذرات معلق 2.5 میکرون موضوع ساده ای نیست و راه درازی برای رسیدن به استانداردهای بهداشت جهانی در پیش داریم.

وی در پایان می گوید: در این بین اگر منصف باشیم شهرداری توانسته است تعدادی اتوبوس وارد ناوگان کند و ایستگاه های جدید مترو را توسعه دهد و بودجه مناسبی برای این بخش در نظر بگیرد. شورای شهر نیز از این اقدامات حمایت کرده است، اما سهم شهرداری به تنهایی کافی نیست، زیرا بودجه لازم را نداشت و نتوانسته تمام هزینه ها را تامین کند. اگر قرار باشد با نرخ فعلی بودجه پیش برویم، حدود 15 سال طول می کشد تا یک خط مترو با خودروهای آن تکمیل شود. با بودجه ای که الان دولت تخصیص می دهد طبیعی است که کارها به تاخیر بیفتد و مردم احساس کنند مشکلشان حل نشده است. به همین دلیل شورای شهر با اعتراض، نظارت و حتی شکایت پیگیر این موضوع بوده و همچنان پیگیر است.