به گزارش اگزتان نیوز؛ داستان افزایش قیمت محصولات ایران خودرو یکی از مهمترین موضوعات خبری امروز بود. این تصمیم که با مخالفت وزارت حریم خصوصی مواجه شد، منجر به توقف نماد معاملاتی این شرکت شد. توقف نماد معاملاتی ایران خودرو پس از تایید وزارت حراست از لیست جدید قیمت محصولات ایران خودرو به هیچ وجه مورد تایید وزارت صنعت، معدن و تجارت نیست. این وزارتخانه اعلام کرد که مراحل قانونی تعیین و تصویب قیمت در این شرکت تکمیل نشده است.
سخنگوی سازمان بازرسی کل کشور همچنین تاکید کرد؛ شرکت ایران خودرو علیرغم اینکه در سال جاری دو بار قیمت نهاده های تولیدی خود را به سازمان حمایت ارائه کرده بود، با عدم موافقت سازمان حمایت مواجه شد و درخواست هایش رد شد.
در این رابطه مسیح فرزانه، کارشناس و فعال در صنعت و بازار خودرو در گفتگو با اخبار اقتصاد وی خاطرنشان کرد که بر اساس قطعنامه شورای رقابت خودروساز موظف است پس از محاسبه میزان افزایش قیمت، مدارک خود را به سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان ارسال و پس از تایید این سازمان، فهرست جدید را منتشر کند، مسیری که ایران خودرو آن را طی نکرده است.
مشروح گفتگوی اختاز نیوز با مسیح فرزانه کارشناس و فعال صنعت و بازار خودرو را می خوانید.
***
*آقای فرزانه همانطور که می دانید ایران خودرو روز گذشته قیمت محصولات خود را افزایش داد. در ادامه وزارت حراست ضمن ممنوعیت این اقدام از افزایش قیمت ها جلوگیری کرد و نماد معاملاتی این شرکت نیز در سامانه کدال متوقف شد. ارزیابی شما از اتفاقی که افتاده چیست؟
در ابتدا باید به مصوبه شورای رقابت در فصل تابستان امسال اشاره کنم که بر اساس آن مقرر شد قیمت گذاری خودرو بر اساس فرمول «کاست پلاس» انجام شود. طبق این رویه خودروساز پس از محاسبه مبلغ موظف است افزایش قیمت خودرومدارک خود را به سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان ارسال کند تا پس از تایید این سازمان، با هدف کاهش فشار بر مصرف کننده، قیمت های جدید اعلام شود. همچنین مقرر شد شورای رقابت به عنوان نهاد ناظر هر شش ماه یکبار بر این روند نظارت و بررسی کند.
در آن مقطع، برخی از خروج خودرو از شمول قیمت گذاری دستوری یا آزادسازی قیمت صحبت کردند. اما واقعیت این است که حتی روی کاغذ هم چنین اتفاقی رخ نداده است. در خصوص توقف نماد ایران خودرو در سامانه کدال به دلیل اعلام افزایش قیمت (که طبق میانگین محاسبات حدود 49 تا 50 درصد بوده است) باید بگویم که این میزان افزایش قیمت با توجه به شرایط اقتصادی مصرف کنندگان و شرایط اجتماعی فعلی کشور بسیار غیرمنطقی به نظر می رسد.
* به نظر شما ریشه این افزایش ناگهانی قیمت چیست و چه تبعاتی برای بازار خواهد داشت؟
بخشی از این افزایش ناگهانی و لجام گسیخته قیمت را می توان به افزایش قیمت نهاده های تولید در 8 ماه گذشته نسبت داد که به طور قطع بر قیمت نهایی تاثیرگذار است، اما سوال اساسی مدیران شرکت های خودروسازی اعم از دولتی و خصوصی این است که آیا علاوه بر تلاش برای کاهش یا توقف زیان انباشته از طریق افزایش قیمت، به توان اقتصادی مصرف کننده نیز توجه دارند؟
از طرفی وقتی قیمت یک محصول به طور متوسط 50 درصد افزایش پیدا کند، قطعا بازار واکنش نشان می دهد و قیمت های جدیدی اعمال می کند. اما آیا این اقدام منجر به جذب نقدینگی می شود؟ به نظر من نه
بازار خودرو مانند ترازو یا اره ای است که یک سر آن عرضه کننده (خودروساز یا نمایشگاه) و سر دیگر آن مصرف کننده است. نقدینگی باید توسط مصرف کننده تزریق شود. وقتی بودجه اقتصادی خریدار جوابگوی افزایش قیمت ها نباشد، مجبور به ترک بازار می شود و رفتار هیجانی گذشته را تکرار نمی کند. به نظر می رسد زمان این تصمیم در شرایط فعلی اقتصادی کاملا اشتباه بوده است.
* واکنش وزارت حریم خصوصی را چگونه می بینید؟
طبق شنیده ها یکی از دلایل اصلی مخالفت وزارت صمت علاوه بر غیرمنطقی بودن افزایش، رعایت نکردن مراحل قانونی و عدم ارائه درخواست به سازمان حمایت بوده است.
در خصوص بحث خصوصی سازی و تداوم مداخلات دولت نیز باید تصریح کرد که قیمت گذاری دستوری ادامه دارد. حتی در دوره ای که بحث خصوصی سازی ایران خودرو مطرح شد، فقط مدیریت به بخش خصوصی واگذار شد و خصوصی سازی کامل صورت نگرفت. با توجه به انحصار بازار خودرو در ایران، خروج از این چرخه صرفا با واگذاری مدیریت اتفاق نمی افتد. معتقدم بازار خودرو از نظر اقتصادی و روانی توان پذیرش این قیمتهای جدید را ندارد و این اتفاق میتواند رکود و افت مضاعف حاکم بر بازار را در یک ماه گذشته تشدید کند.
* آقا فرزانه! پیش بینی شما از وضعیت بازار در هفته های پایانی سال چیست؟ وضعیت امسال را برخلاف سال های قبل که بازار در بهمن ماه رونق داشت، چگونه می بینید؟
معمولا از ابتدای بهمن ماه بازار خودرو وارد دوره ای شد که به «بازار شب عید» معروف شد و این رونق در سایر صنایع نیز دیده شد. اما در حال حاضر افت مشاهده شده در بازار خودرو مانع از تکرار آن تجربه شده است. نمایشگاه ها و دفاتر فروش دایر هستند اما عملا خرید و فروش انجام نمی شود.
اگر معامله ای باشد بیشتر مربوط به خودروهای دست دوم است. بازار خودروهای صفر کیلومتر (اعم از داخلی، وارداتی و چینی) با افت قابل توجه خریداران مواجه شده است. در حالی که فروشندگان زیادی وجود دارد، تعداد خریداران در کمترین حد خود است.
* با توجه به شرایط فعلی بازار، تحلیل شما از حجم معاملات و محدودیت خرید در ماه های اخیر به ویژه در فصل زمستان چیست؟
اگر بخواهیم یک جامعه آماری از حداکثر سقف خرید در بازار خودرو ارائه کنیم، میانگین آمار نشان می دهد که در فصل زمستان و حداقل در یک ماه و نیم اخیر معاملاتی با ارزش بیش از 7 میلیارد تومان به ندرت و با سختی زیاد انجام شده است. این وضعیت در تمامی اقشار بازار اعم از خودروهای داخلی و خودروهای چینی مشاهده می شود.
*در این شرایط رکودی، تمایل مصرف کننده کدام قسمت از بازار است و دلیل آن را در چه می دانید؟
در حال حاضر، در صورتی که تعداد بسیار محدودی از معاملات انجام شود، مصرف کنندگان تمایل بیشتری به خرید خودروهای دست دوم دارند. دلیل واضح این امر این است که خودروهای دست دوم تا حدودی افت قیمت داشته اند و در مقایسه با خودروهای صفر کیلومتر انتخاب بهتری به حساب می آیند.
*موضوع عقب ماندن قیمت خودرو از نرخ دلار همیشه مطرح بوده است. آیا این فاصله با نوسانات اخیر جبران شده است؟
نظر من این است که بازار خودرو در حال حاضر به طور کامل جبران کرده و حتی از 35 درصد عقب ماندگی نسبت به قیمت دلار که در یک سال و نیم اخیر همیشه مطرح بود، با افزایش اخیر نرخ ارز نیز عبور کرده است. از نظر من بازار خودرو از نظر روانی توانایی افزایش قیمت بیشتر از این را ندارد.
* پیش بینی شما از روند قیمت ها تا پایان سال جاری چیست و چه سناریوهایی را محتمل می دانید؟
من معتقدم تا پایان سال شاهد افزایش متوسط قیمت بیش از 10 درصد نخواهیم بود. چرا که بازار خودرو کاملا هوشمند است و شرایط اقتصادی مصرف کننده را به خوبی درک می کند. در نهایت در یک سناریوی بدبینانه (که البته احتمال وقوع آن را ضعیف می دانم) ممکن است افزایش قیمت در بازار به میزان قابل توجهی در نظر گرفته شود، اما قطعا برای مصرف کننده قابل قبول نخواهد بود. در چنین حالتی تعداد اندکی از مصرف کنندگانی که در بازار باقی می مانند نیز ناظر صرف می شوند و عملاً از بازار خارج می شوند.
