جادوی هوش مصنوعی؛ تهدیدی برای دانش و توانمندی یا پلی به سوی آینده؟

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، در عصر دیجیتال کنونی، هوش مصنوعی دیگر یک مفهوم علمی تخیلی نیست، بلکه به یک واقعیت ملموس تبدیل شده است که حضور آن در کلاس ها و میزهای دانش آموزان پررنگ است. این فناوری نوظهور مانند شمشیر دولبه ای عمل می کند که از یک سو می تواند پلی برای دانش بی پایان باشد و از سوی دیگر در صورت استفاده بدون آگاهی، توانایی های ذهنی نسل آینده را تضعیف می کند. شناخت دقیق ماهیت این ابزار و تعیین حدود استفاده از آن یکی از بزرگترین چالش های آموزشی برای والدین و نظام آموزشی در دهه آینده به شمار می رود.

بنیانگذاران هوش مصنوعی و کارشناسان آموزش معتقدند که این فناوری نباید جایگزین معلم یا تلاش دانش آموز شود، بلکه باید به عنوان یک دستیار معلم هوشمند مورد توجه قرار گیرد. استفاده صحیح از این ابزار مستلزم آن است که دانش آموز ابتدا سعی کند خودش مسئله را حل کند و سپس از هوش مصنوعی برای دریافت بازخورد، راهنمایی یا دیدن زوایای دیگر مسئله استفاده کند و این رویکرد فرآیند یادگیری را از دریافت غیرفعال اطلاعات به تعاملی پویا و سازنده تبدیل می کند که در آن دانش آموز محرک اصلی مسیر یادگیری است.

یکی از مهمترین اصول استفاده از هوش مصنوعی، توسعه مهارت های پرسشگری و مهندسی سریع است. دانش آموزان باید یاد بگیرند که سوالات درست و ساختارمند بپرسند تا پاسخ های دقیق و مفیدی دریافت کنند که به طور غیرمستقیم تفکر منطقی و مهارت های تحلیلی آنها را تقویت می کند. وقتی یک نوجوان یاد می گیرد که چگونه با یک ماشین یک زبان منطقی صحبت کند تا به خروجی مورد نظر برسد، در واقع در حال تمرین یک مهارت شناختی و ارتباطی سطح بالایی است که در آینده شغلی او بسیار مفید خواهد بود.

اما خطر بزرگ و پنهانی که تهدیدی جدی برای آموزش و پرورش است، اتکای شناختی است; وقتی دانش آموزی برای کوچکترین سؤالات یا حل مسائل ساده به هوش مصنوعی روی می آورد، ماهیچه های فکری او ضعیف می شود و توانایی تحلیل و استدلال مستقل او. مانند فردی که همیشه با ماشین سفر می‌کند و توانایی راه رفتن را از دست می‌دهد، دانش‌آموزی که دائماً از هوش مصنوعی استفاده می‌کند ممکن است توانایی حل مشکلات را بدون کمک ماشین از دست بدهد، بنابراین مهم است که زمان‌هایی را برای قطع ارتباط با فناوری و تمرین تفکر بدون کمک آن برنامه‌ریزی کنید.

گشودن دروازه های جدید به سوی دانش، خلاقیت و نوآوری با استفاده از هوش مصنوعی / خطر تقلب و وابستگی به هوش مصنوعی

ریحانه صادقی، روانشناس و مشاور و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور به گزارش خبرنگار به گزارش میهن تجارت، با بیان اینکه امروزه هوش مصنوعی به ابزاری قدرتمند و در دسترس تبدیل شده است که می تواند فرآیند یادگیری را برای نوجوانان و دانش آموزان متحول کند، گفت: استفاده صحیح از این فناوری می تواند دروازه های جدیدی به روی دانش، خلاقیت و نوآوری بگشاید و با این حال، استفاده از هوش مصنوعی مانند هر ابزار دیگری مستلزم رعایت اصول، اخلاق و آگاهی از مزایا و معایب بالقوه آن است تا دانش آموزان از مزایا و معایب بالقوه آن بهره ببرند. تبدیل شود

وی با بیان اینکه یکی از مهمترین کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش، نقش آن به عنوان دستیار و مربی هوشمند است، می افزاید: دانش آموزان می توانند برای درک بهتر مفاهیم پیچیده درس، حل مسائل ریاضی و یا یادگیری زبان های جدید از این ابزار کمک بگیرند. هوش مصنوعی می تواند محتوای آموزشی را با توجه به سطح یادگیری دانش آموز شخصی کند و به او کمک کند تا نقاط ضعف خود را شناسایی و برطرف کند، اما شرط اساسی این است که دانش آموز در فرآیند یادگیری منفعل نباشد و فقط از پاسخ ها کپی نکند.

این روانشناس و مشاور و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور با بیان اینکه با وجود مزایای فراوان، خطر کلاهبرداری و وابستگی بیش از حد به هوش مصنوعی یکی از بزرگترین چالش هاست. دانش آموزان باید بدانند که استفاده از این ابزار برای انجام تکالیف، نوشتن مقاله یا پروژه در جای خود نوعی خیانت به علم و توانایی های ذهنی خود است. هوش مصنوعی باید به عنوان یک راهنما استفاده شود، نه جایگزینی برای فکر و تلاش، و مدارس و والدین باید فرهنگی را ترویج کنند که در آن صداقت و تلاش شخصی بر گرفتن نمره یا تکمیل سریع کار اولویت دارد.

پاسخ‌های هوش مصنوعی همیشه دقیق و واقعی نیستند / هوش مصنوعی باید در خدمت بهبود خلاقیت و مهارت‌های حل مسئله باشد.

صادقی ادامه می دهد: یادگیری سواد رسانه ای و نحوه تعامل انتقادی با هوش مصنوعی یک مهارت ضروری برای نوجوانان امروزی است و آنها باید بدانند که پاسخ های ارائه شده توسط هوش مصنوعی همیشه دقیق یا درست نیست و ممکن است حاوی خطا یا سوگیری باشد، بنابراین قبل از پذیرش هرگونه اطلاعات، آن را بررسی، تجزیه و تحلیل و با منابع معتبر مقایسه کنند. این فرآیند مهارت های تفکر انتقادی را تقویت می کند و دانش آموز را به یک کاربر باهوش و دقیق تبدیل می کند.

وی با بیان اینکه والدین و مربیان نقش مهمی در نظارت و هدایت نوجوانان به استفاده سالم از هوش مصنوعی دارند، می گوید: باید با قوانین و ابزارهای کنترل والدین آشنا باشند تا بتوانند زمان استفاده از این فناوری ها را مدیریت کنند و از محتوای نامناسب جلوگیری کنند. علاوه بر این، آنها باید در مورد خطرات فضای مجازی و اهمیت حریم خصوصی گفتگوهای باز و صادقانه داشته باشند. هدف ایجاد محدودیت های سختگیرانه نیست، بلکه آموزش مسئولیت پذیری و تعادل در استفاده از ابزارهای دیجیتال است.

این روانشناس و مشاور و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور با تاکید بر اینکه هوش مصنوعی باید در خدمت ارتقای خلاقیت و مهارت حل مسئله باشد، می افزاید: دانشجویان می توانند از این ابزار برای ایده پردازی، برنامه نویسی، طراحی پروژه های هنری و یادگیری مهارت های فنی استفاده کنند. با تکیه بر هوش مصنوعی به عنوان یک شریک فکری، نسل آینده می تواند توانایی های خود را گسترش داده و برای آینده ای آماده شود که در آن فناوری نقش محوری را ایفا کند و رمز موفقیت، استفاده آگاهانه، مسئولانه و متعادل از این فناوری است.

ورود هوش مصنوعی به زندگی دانش آموزان انقلابی در تفکر و پردازش اطلاعات است / لزوم توجه به رشد تفکر الگوریتمی در نوجوانان

فاطمه خدادادی، روانشناس بالینی به خبرنگار به گزارش میهن تجارت با اشاره به اینکه ورود هوش مصنوعی به زندگی دانش‌آموزان بیش از یک ابزار آموزشی، نوعی انقلاب در تفکر و پردازش اطلاعات است، گفت: این فناوری می‌تواند مرزهای کلاس درس را بشکند و به دانش‌آموزان اجازه دهد تا با سرعتی باورنکردنی به منابع جهانی دسترسی پیدا کنند، اما نکته مهم در اینجا این است که هوش مصنوعی نباید به عنوان یک پلتفرم یادگیری، جایگزین دانش‌آموز شود. سوالات هوشمندانه بپرسید تا از این پتانسیل استفاده کنید. عظیم برای خلق ایده های جدید استفاده کنید.

وی با اشاره به اینکه یکی از جنبه های مغفول مانده در استفاده از هوش مصنوعی، توسعه مهارت های برنامه نویسی و تفکر الگوریتمی در نوجوانان است، می افزاید: دانش آموزان با کار با ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، ناخودآگاه با منطق ورودی و خروجی و تحلیل داده ها آشنا می شوند که می تواند آنها را برای بازار کار آینده که مبتنی بر فناوری است، آماده کند. والدین و مربیان باید کودکان را تشویق کنند که نه تنها محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی را مصرف کنند، بلکه سعی کنند مکانیسم کار آن را درک کنند و حتی در توسعه آن مشارکت کنند.

این روانشناس بالینی با بیان اینکه هوش مصنوعی می تواند به عنوان یک هم تیمی خستگی ناپذیر در پروژه های گروهی عمل کند، تصریح می کند: دانشجویان می توانند برای ایده پردازی اولیه، ساختار یک تحقیق و یا حتی ویرایش متون خود از این ابزار کمک بگیرند و این باعث کاهش حجم کار و تمرکز دانشجو بر روی قسمت های خلاقانه و تحلیلی کار می شود، اما باید مراقب بود که این همکاری به وابستگی مطلق تبدیل نشود.

آموزش اهمیت توجه به امنیت سایبری و حریم خصوصی در استفاده از هوش مصنوعی / سواد دیجیتال به نوجوانان

خدادادی با بیان اینکه یکی از مهم ترین چالش ها در این زمینه حفظ اصالت و صداقت علمی است، ادامه می دهد: هوش مصنوعی قادر است متون بسیار روان و منسجمی را تولید کند که به سختی قابل تشخیص از کار انسانی است. باید به دانش آموزان آموزش داده شود که استفاده از این ابزار بدون ذکر منبع نوعی سرقت ادبی و شکست اخلاقی است. مدرسه باید محیطی باشد که تلاش و فرآیند رسیدن به پاسخ در آن ارزشمندتر از خود پاسخ تلقی شود و دانش آموز باید بیاموزد که ارزش واقعی در فرآیند یادگیری است نه صرفاً تحویل دادن یک تکلیف کامل.

وی با بیان اینکه موضوع امنیت سایبری و حفظ حریم خصوصی در استفاده از هوش مصنوعی برای نوجوانان بسیار حیاتی است، می گوید: بسیاری از ابزارهای رایگان هوش مصنوعی اطلاعات کاربران را جمع آوری و ذخیره می کنند. دانش‌آموزان باید توجه داشته باشند که نباید اطلاعات شخصی، عکس‌های خصوصی یا داده‌های حساس مدرسه را در این پلتفرم‌ها وارد کنند و آموزش قوانین فضای مجازی و خطرات نشت اطلاعات بخشی از سواد دیجیتالی است که والدین باید برای مصون نگه داشتن فرزندان از تهدیدات امنیتی به آنها منتقل کنند.

این روانشناس بالینی می افزاید: در استفاده از هوش مصنوعی باید به بعد انسانی و اجتماعی توجه شود و استفاده بیش از حد از ابزارهای دیجیتال می تواند مهارت های اجتماعی و ارتباط چشمی را در نوجوانان تضعیف کند. اگرچه هوش مصنوعی هوشمند است، اما فاقد احساسات عمیق انسانی، همدلی و درک است و دانش‌آموزان باید تشویق شوند تا تعادل را ایجاد کنند. استفاده از فناوری برای پیشرفت تحصیلی خوب است، اما نباید جایگزین گفتگوهای واقعی، بازی های گروهی و تجربیات مستقیم زندگی شود و باید توجه داشت که فناوری باید در خدمت مردم باشد.

جنبه اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی نیز بحثی است که نباید از آن غافل شد. هوش مصنوعی می تواند متون، تصاویر و حتی کدهایی تولید کند که متعلق به خود دانش آموز نیست و آموزش صداقت علمی و مسئولیت پذیری در استفاده از این ابزارها بخشی از تربیت اخلاقی نوجوانان است. آنها باید بدانند که ارائه خروجی هوش مصنوعی به عنوان کار خود نوعی تقلب است و ارزش واقعی در تلاش شخصی و خلاقیت انسانی نهفته است و مدارس باید در مورد استفاده از این ابزارها سیاست های روشنی را تدوین کنند تا مرز بین کمک و تقلب مشخص شود.

در این میان والدین نقش ناظر و همراه را دارند. آنها باید با ابزارهای هوش مصنوعی آشنا باشند تا بتوانند راهنمایی های لازم را به کودکان ارائه دهند. ایجاد قوانین خانوادگی برای زمان استفاده از این ابزارها، نظارت بر نوع محتوایی که با آن کار می کنند و تشویق آنها به استفاده از هوش مصنوعی برای پروژه های خلاقانه مانند داستان نویسی، طراحی هنری یا یادگیری مهارت های جدید، می تواند راه استفاده را در جهت مثبت هدایت کند و والدین باید به جای ایجاد ترس از فناوری، حس کنجکاوی و مسئولیت را در فرزندان خود پرورش دهند.

هوش مصنوعی فرصتی منحصر به فرد برای شخصی سازی آموزش است و هوش مصنوعی می تواند برنامه ای متناسب با سرعت یادگیری، علایق و نقاط ضعف هر دانش آموز ارائه دهد. این ابزار می تواند به عنوان یک معلم خصوصی 24 ساعته عمل کند که هرگز خسته نمی شود و همیشه آماده پاسخگویی است. استفاده از این پتانسیل می تواند به دانش آموزانی که در مدرسه عقب مانده اند یا کسانی که به چالش های بیشتری نیاز دارند کمک کند تا شکاف های تحصیلی را پر کنند.

هدف نهایی فناوری ارتقای سطح انسان است و هوش مصنوعی باید به دانش‌آموزان کمک کند که زمان بیشتری برای فعالیت‌های انسانی، خلاقانه و اجتماعی داشته باشند، نه اینکه آنها را در دنیایی از داده‌ها و الگوریتم‌ها حبس کنند. دانش‌آموز آینده کسی است که می‌تواند با هوش مصنوعی همکاری کند، اما هرگز قبول نمی‌کند که با آن جایگزین شود و تعادل بین استفاده از ابزارهای دیجیتال و تقویت مهارت‌های انسانی، کلید طلایی برای پرورش نسلی باهوش، خلاق و با اخلاق در عصر هوش مصنوعی است.