کدام کشورهای اروپایی بیشترین تجارت را با ایران دارند؟

به گزارش ایسنا، وزرای خارجه اتحادیه اروپا در اقدامی ضدایرانی تحریم‌های جدیدی را علیه افراد و نهادهای ایرانی به بهانه حمایت از روسیه و آنچه تلاش برای سرکوب اغتشاشات اخیر در این کشور خواندند، تصویب کردند.

اتحادیه اروپا برای اولین بار در اواخر دهه 2000 تحریم هایی را علیه ایران اعمال کرد که بازتاب مجموعه ای از اقدامات شورای امنیت سازمان ملل متحد در رابطه با برنامه هسته ای تهران بود و در سال های بعد به بهانه های دیگر ایران را هدف قرار داد یا تحریم های موجود را تمدید کرد. با وجود این اقدامات، تجارت کشورهای اروپایی با ایران به طور کامل قطع نشده است.

بر اساس گزارش اداره آمار اروپا (یورواستات)، کل تجارت کالا بین اتحادیه اروپا و ایران در سال 2024 به 4.6 میلیارد یورو رسیده است. واردات اتحادیه اروپا 850 میلیون یورو و صادرات آن 3.7 میلیارد یورو بوده است. این منجر به مازاد تجاری حدود 2.9 میلیارد یورو به نفع اتحادیه اروپا شد.

تجارت خدمات نیز ادامه یافت. بر اساس گزارش کمیسیون اروپا، تجارت دوجانبه خدمات در سال 2023 به 1.68 میلیارد یورو رسید که از این میزان واردات اتحادیه اروپا 800 میلیون یورو و صادرات 870 میلیون یورو بوده است.

سهم تجاری اتحادیه اروپا

به طور کلی، ایران شریک تجاری اصلی اتحادیه اروپا نیست. در سال 2024، تنها 0.1 درصد از کل کالاهای صادر شده توسط اتحادیه اروپا به کشورهای غیر اتحادیه اروپا را تشکیل می دهد. همچنین میزان خرید اتحادیه اروپا از ایران اندک بوده و در مقایسه با تمامی واردات از خارج از این بلوک، سهم ایران به صفر درصد رسیده است.

در اواسط دهه 2000، هر دو سهم حدود یک درصد یا کمی بیشتر بودند.

این کاهش در ارزش کالاهای معامله شده نیز منعکس شده است. در سال 2004، تجارت اتحادیه اروپا و ایران به 19.5 میلیارد یورو و در سال 2011 به بیش از 27 میلیارد یورو رسید.

بر اساس آخرین داده های موجود Eurostat تا سال 2024، این رقم به 4.56 میلیارد یورو کاهش یافته است.

تجارت در سال 2013 به 6.1 میلیارد یورو کاهش یافت. سپس به 20.7 میلیارد یورو در سال 2017 بهبود یافت که تا حدی به توافق هسته ای 2015 موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) مرتبط بود.

تجارت مجدداً در سال 2019 به شدت کاهش یافت و به 5.1 میلیارد یورو رسید و از آن زمان در بحبوحه تحریم‌های جدید نزدیک به همان سطح باقی مانده است.

در دهه 2000 تراز تجاری عموماً به نفع ایران بود. از زمان تشدید تحریم ها در سال 2011، اتحادیه اروپا عمدتاً مازاد تجاری را به ثبت رسانده است که صادرات بیش از واردات است.

آلمان یک سوم تجارت بین اتحادیه اروپا و ایران را به خود اختصاص داده است

آلمان تا سال 2024 بزرگترین شریک تجاری ایران در اتحادیه اروپا بود. آلمان 212 میلیون یورو کالا از ایران وارد کرده است در حالی که صادرات آن بالغ بر 1.27 میلیارد یورو بوده است.

ایتالیا با سهم 15.6 درصدی دومین شریک تجاری ایران در اتحادیه اروپا بود. واردات از ایران به 185 میلیون یورو و صادرات به 528 میلیون یورو رسید.

هلند با 13.3 درصد از کل تجارت در رتبه سوم قرار گرفت. این کشور 62 میلیون یورو کالا از ایران وارد و 607 میلیون یورو صادر کرده است. علیرغم رتبه سوم در کل تجارت، دومین صادرکننده بزرگ اتحادیه اروپا به ایران بود.

از دیگر اعضای اتحادیه اروپا با حجم مبادلات تجاری بیش از 200 میلیون یورو با ایران می توان به بلژیک، اسپانیا، فرانسه و بلغارستان اشاره کرد. ایران به چند کشور اتحادیه اروپا کمی بیشتر از خرید از آنها می فروشد، اما این مبالغ ناچیز است و از نظر اقتصادی قابل توجه نیست.

تنها سوئد و لوکزامبورگ اندکی بیشتر از صادرات خود از ایران وارد کرده اند که موجودی آن کمی بیش از 5 میلیون یورو بوده است.

بیشترین کالاهای مبادله شده بین اتحادیه اروپا و ایران

تجارت با ایران تحت رژیم کلی واردات اتحادیه اروپا اداره می شود، زیرا ایران عضو سازمان تجارت جهانی نیست و هیچ توافق تجاری دوجانبه ای بین اتحادیه اروپا و ایران وجود ندارد.

بر اساس گزارش کمیسیون اروپا، ماشین آلات و تجهیزات حمل و نقل بزرگترین رده صادراتی اتحادیه اروپا به ایران است.

در سال 2024، صادرات در این رده 1.28 میلیارد یورو بوده که 34 درصد از کل صادرات اتحادیه اروپا به ایران را تشکیل می دهد. مواد شیمیایی و محصولات مرتبط نیز سهم بزرگی در حدود 1.13 میلیارد یورو یا حدود 31 درصد را به خود اختصاص دادند.

واردات اتحادیه اروپا از ایران در چند دسته متمرکز است. غذا و حیوانات زنده با حدود 305 میلیون یورو (37 درصد واردات اتحادیه اروپا از ایران) بیشترین سهم را به خود اختصاص داده اند.

بر اساس گزارش یورونیوز، کالاهای تولیدی با حدود 180 میلیون یورو (22 درصد) بر اساس نوع در رتبه های بعدی قرار دارند. مواد شیمیایی و محصولات وابسته حدود 188 میلیون یورو (23 درصد) و مواد خام غیر خوراکی (بدون احتساب سوخت) حدود 89 میلیون یورو (11 درصد) از این واردات را تشکیل می دهند.