به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، خودشیفتگی یا خودشیفتگی اختلالی است که در آن فرد احساس بزرگی، نیاز شدید به تحسین و عدم همدلی با دیگران دارد. اگرچه این اختلال اغلب در بزرگسالی تشخیص داده می شود، اما ریشه های آن در کودکی و نوجوانی نهفته است. نوجوانی دوره ای است که هویت فردی شکل می گیرد و مقداری خودمحوری در این سن طبیعی تلقی می شود، اما زمانی که این رفتارها خارج از حد معمول و تبدیل به یک الگوی ثابت و مخرب شود، می تواند نشانه هایی از اختلال شخصیت خودشیفته در آینده باشد.
یکی از ویژگی های بارز نوجوانان خودشیفته، احساس برتری و اهمیت بیش از حد نسبت به دیگران است. این نوجوانان بر این باورند که خاص و منحصر به فرد هستند و فقط افراد برتر یا فهمیده قادر به درک آنها هستند. آنها اغلب از دیگران انتظار دارند که بدون چون و چرا از آنها اطاعت کنند و خواسته های آنها را در اولویت قرار دهند و این نگرش باعث می شود که در روابط همسالان با هم دست و پنجه نرم کنند، زیرا دوستانشان احساس می کنند همیشه باید نقش فرعی ایفا کنند و نیازهای آنها نادیده گرفته می شود.
عدم همدلی یکی از آسیب زاترین جنبه های خودشیفتگی در نوجوانان است و نوجوان خودشیفته توانایی درک احساسات، نیازها و دیدگاه های دیگران را ندارد و یا این توانایی بسیار ضعیف است. آنها ممکن است رفتارهایی داشته باشند که به دیگران صدمه بزند، اما احساس پشیمانی و گناه نمی کنند. این بی تفاوتی نسبت به احساسات اطرافیان به انزوای تدریجی اجتماعی منجر می شود زیرا دوستان و اعضای خانواده از رفتار سرد و حسابگر خود خسته می شوند.
نیاز شدید و بیمارگونه به تحسین و توجه یکی دیگر از ویژگی های این اختلال است، نوجوان خودشیفته دائماً به دنبال تأیید دیگران برای ظاهر، توانایی ها یا دستاوردهای خود است. در دنیای دیجیتال امروز، این نیاز اغلب با فعالیت های افراطی در شبکه های اجتماعی، گرفتن لایک و فالوور و نشان دادن زندگی اغراق آمیز خود را نشان می دهد و هرگونه انتقاد یا بی توجهی می تواند باعث واکنش شدید، عصبانیت یا افسردگی عمیق آنها شود، زیرا عزت نفس آنها بسیار شکننده و وابسته به نظر دیگران است.
اختلال شخصیت از کودکی و نوجوانی ایجاد می شود / تفاوت بین خودشیفتگی و ویژگی های طبیعی نوجوانی
محسن لعلی، متخصص روانشناسی کودک و نوجوان وی در گفت وگو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت، با بیان اینکه اختلال شخصیت از دوران کودکی و نوجوانی شکل می گیرد و شامل الگوهای ذهنی و رفتاری پایداری است که ناهماهنگ بوده و در بسیاری از زمینه ها زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می دهد، اظهار کرد: یکی از این اختلالات اختلال شخصیت خودشیفته است.
وی با بیان اینکه برخی ویژگی ها در نوجوانی طبیعی است، افزود: نوجوان ممکن است به ظاهر خود حساس باشد و گاهی خود را با دیگران مقایسه کند، روزی چند بار در آینه به خود نگاه کند و یا مراقب ظاهر خود باشد. این رفتارها تا حدی طبیعی و بخشی از رشد شخصیت هستند، اما در اختلال خودشیفتگی، این ویژگی ها شدیدتر و پایدارتر است.
این کارشناس روانشناسی کودک و نوجوان با بیان اینکه واژه خودشیفتگی یا خودشیفتگی برگرفته از اسطوره یونانی نرسوس است، تصریح کرد: نرس جوانی بود که غرق زیبایی خودش بود و همین عشق افراطی به خودش باعث شد در نهایت به گل نرگس تبدیل شود.
ویژگی اصلی افراد مبتلا به خودشیفتگی / عوامل موثر در کاهش یا تشدید اختلال خودشیفتگی
لالی ادامه داد: این افسانه نشان می دهد که تمرکز بیش از حد بر روی خود و ظاهر می تواند خطرناک باشد و در اختلال شخصیت خودشیفته این ویژگی به شکل پایدار و شدید دیده می شود و ویژگی اصلی افراد مبتلا به خودشیفتگی تمرکز مداوم بر خود و نیاز شدید به تمجید و تایید دیگران است.
وی با بیان اینکه این افراد معمولاً احساس بزرگی و اهمیت بیش از حد می کنند و توانایی درک و همدلی آنها با دیگران کاهش می یابد، گفت: در نوجوانانی که علائم شدیدتری دارند، این رفتارها می تواند مشکلات اجتماعی و تحصیلی ایجاد کند و باید بین رفتارهای عادی نوجوانان و اختلال شخصیت خودشیفته تمایز قائل شد.
این کارشناس روانشناسی کودک و نوجوان با اشاره به اینکه حساسیت به ظاهر، خودستایی یا توجه به پوست و مو تا حدودی طبیعی است، اما اگر این رفتارها پایدار، شدید و مخل زندگی فرد باشد، باید به عنوان یک اختلال شخصیت تلقی شود، افزود: تشخیص و پیشگیری از اختلال خودشیفتگی در نوجوانان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. می تواند نقش موثری در کاهش یا تشدید این اختلال داشته باشد.
نوجوانان مبتلا به خودشیفتگی اغلب دچار حسادت می شوند و دیگران را رقیب خود می بینند، نمی توانند موفقیت دیگران را تحمل کنند و آن را کوچک یا نادیده بگیرند و این حسادت گاهی برای حفظ حس برتری خود به رفتارهای مخرب یا تحقیرآمیز نسبت به همکلاسی ها یا دوستان منجر می شود و این رفتار نه تنها برای خود روابط دوستانه و محیط آموزشی را مسموم می کند، بلکه باعث مسمومیت برای خود می شود.
پشت نقاب غرور و اعتماد به نفس کاذب افراد خودشیفته، عزت نفس بسیار پایین و آسیب پذیری عمیق نهفته است، بسیاری از نوجوانان خودشیفته در واقع احساس پوچی، شرم یا بی ارزشی می کنند و از مکانیسم دفاعی غرور برای پنهان کردن این احساسات ناخوشایند استفاده می کنند. آنها با بزرگنمایی و تحقیر دیگران سعی در فرار از احساس حقارت درونی دارند و این تضاد درونی باعث می شود که هرگز احساس آرامش واقعی نداشته باشند و همیشه نگران آشکار شدن نقاط ضعف خود باشند.
عوامل محیطی و تربیتی نقش مهمی در شکل گیری خودشیفتگی در نوجوانان دارد و شیوه تربیتی افراطی که در آن کودک بیش از حد مورد تمجید قرار می گیرد و محدودیتی برای او وجود ندارد یا برعکس سبک تربیتی سرد و طردکننده می تواند زمینه ساز این اختلال شود، همچنین فشارهای فرهنگی برای موفقیت، زیبایی و کمال گرایی که خود را از رسانه ها به نوجوان منتقل می کند موثر است. رفتارها، و والدین باید توجه داشته باشند که تشویق بیش از حد و غیر واقعی، می تواند به جای اعتماد به نفس سالم، خودشیفتگی ایجاد کند.
تشخیص و درمان خودشیفتگی در نوجوانی نیازمند مداخله روانشناسان متخصص است. درمان معمولاً شامل روان درمانی است که به نوجوان کمک می کند الگوهای فکری خود را بشناسد، همدلی را بیاموزد و عزت نفس واقعی را جایگزین غرور کاذب کند. خانواده ها نیز باید در روند درمان شرکت کنند و محیطی را فراهم کنند که ارزش های واقعی مانند همکاری، صداقت و احترام متقابل بر برتری و تکبر اولویت داده شود و شناسایی زودهنگام این نشانه ها می تواند از تبدیل شدن آن به یک اختلال شخصیت مزمن در بزرگسالی جلوگیری کند.
منبع : به گزارش میهن تجارت
