در اواسط دهه دوم قرن بیست و یکم، مفهوم نبرد دریایی و شناسایی شاهد ورود سکویی بود که نه تنها جایگزین هواپیمای قدیمی شد، بلکه «جاسوسی دریایی» را نیز تعریف کرد.
در این گزارش قصد داریم ویژگی های مهندسی، حسگرهای متعدد، سیستم های همجوشی داده ها و نقش استراتژیک هواپیمای P-8A Poseidon را در جمع آوری اطلاعات به تفصیل بررسی کنیم.
تکامل و مهندسی بدن
طراحی هواپیمای P-8A Poseidon بر اساس بدنه نسل جدید جت مسافربری بوئینگ 737 (737NG) و مدل 737-800ERX آن است. هدف اصلی از انتخاب این پلت فرم برای ساخت P-8A Poseidon ایمنی بالای بدنه، تامین آسان قطعات به دلیل گسترش خانواده 737 در جهان و ظرفیت بالای ارتقاء سیستم های الکترونیکی بود که با اعمال تغییرات متعدد، این نسخه را به نسخه نظامی تبدیل کرد.
مهندسان بوئینگ برای تطبیق بدنه این هواپیما با ماموریت های نظامی، بال های مدل بزرگتر 737-900 را بر روی بدنه 737-800 نصب کردند تا توانایی حمل بارهای سنگین و پایداری در مانورهای ارتفاع پایین را افزایش دهند. نوک بال های P-8A شبیه بوئینگ 767-400ER مورب است که باعث افزایش کارایی آیرودینامیکی در هنگام گشت زنی در ارتفاعات می شود.
یکی از چالش ها تامین توان الکتریکی برای سنسورهای پرمصرف است. اگرچه مدل های تجاری 737 دارای ژنراتورهای 90 کیلوولت آمپر هستند، اما هر موتور CFM56-7B در P-8A Poseidon مجهز به یک ژنراتور 180 کیلو ولت آمپر است که در مجموع 360 کیلو ولت آمپر توان الکتریکی را برای تامین انرژی رادارها، کامپیوترهای پردازش داده و سیستم های جنگ الکترونیک فراهم می کند.
مشخصات فنی و عملکردی P-8A Poseidon:
- پیشرانه: 2 موتور توربوفن CFM56-7B27A برای رسیدن به سرعت مطلوب در منطقه مورد نظر
- سقف پرواز: 12500 متر که باعث افزایش افق رادار و کاهش مصرف سوخت می شود
- شعاع عملیاتی: 2.225 کیلومتر
- مدت زمان پرواز در ایستگاه: 4 ساعت در شعاع 2.225 کیلومتر
- حداکثر وزن برخاست: 85820 کیلوگرم که قابلیت حمل همزمان سنسورها، سوخت و سلاح های سنگین را فراهم می کند.
- ظرفیت خدمه: 9 نفر (2 خلبان، 5 اپراتور ماموریت، 1 تکنسین و 1 کمک خلبان)
رادار AN/APY-10
حسگر اولیه P-8A برای جمع آوری اطلاعات سطح، رادار چند منظوره AN/APY-10 نصب شده روی دماغه است، نسخه تکامل یافته خانواده رادار Raytheon که برای شناسایی، طبقه بندی و رهگیری اهداف در محیط های دریایی، ساحلی و حتی زمینی بهینه شده است. این رادار از چندین حالت عملیاتی کلیدی برای جمع آوری اطلاعات استفاده می کند:
- رادار دیافراگم مصنوعی (SAR): رادار با استفاده از حرکت هواپیما، تصاویری با وضوح بالا از اهداف ثابت روی زمین یا ساحل تولید می کند. یعنی از فاصله ایمن و حتی در شرایط با پوشش ابری زیاد یا دود، نقشه دقیقی از استقرار باتری های موشکی ساحلی، پایگاه های هوایی و بنادر تهیه می کند.
- رادار دیافراگم مصنوعی معکوس (ISAR): این رادار برای شناسایی اهداف دریایی متحرک استفاده می شود. ISAR با بهره گیری از حرکات شناور، مانند نوسانات ناشی از امواج، مشخصات دوبعدی دقیقی از کشتی ارائه می کند که به اپراتور اجازه می دهد تا کلاس دقیق کشتی را بدون نیاز به پرواز مستقیم بر روی آن تعیین کند.
- تشخیص پریسکوپ: این حالت با سرعت اسکن بالا و الگوریتم های پیشرفته برای حذف انعکاس های کاذب از سطح آب قادر به تشخیص اجسام بسیار کوچک مانند پریسکوپ زیردریایی ها است که تنها چند لحظه از آب خارج می شوند.
- نشانگر هدف متحرک زمینی (GMTI): با این قابلیت، این رادار اهداف متحرک را از زمین ثابت جدا می کند و از آن برای رصد کاروان های نظامی در مناطق ساحلی یا قایق های تندرو در ترافیک دریایی استفاده می کند.
سیستم اقدامات پشتیبانی الکترونیکی (ESM)
P-8A مجهز به سیستم هوشمند سیگنال پیشرفته (SIGINT) به نام AN/ALQ-240 است که در حالت «غیرفعال» عمل می کند. این سیستم مشتق شده از سیستم های مورد استفاده در هواپیمای جنگ الکترونیک EA-18G Growler است و وظیفه گوش دادن به تمامی انتشارات الکترومغناطیسی در محیط را بر عهده دارد.
سیستم ESM مجموعه ای از آنتن های نصب شده در قسمت های مختلف بدن است که فرکانس های راداری و مخابراتی دشمن را شناسایی، تجزیه و تحلیل و مکان یابی می کند. این اطلاعات که نظم الکترونیکی نبرد نامیده می شود، پایه و اساس هر عملیات هوایی است.
جنگ صوتی و شناسایی زیرسطحی
یکی از ویژگی های جالب P-8A در مقایسه با سایر هواپیماهای جاسوسی، توانایی آن در جمع آوری اطلاعات از زیر سطح آب است. در آب های کم عمق و پیچیده، زیردریایی های دیزلی-الکتریکی و زیردریایی های کوچک تهدید بزرگی برای ناوگان های سطحی هستند.
برای مقابله با این تهدید، هواپیما فاقد آشکارساز ناهنجاری مغناطیسی (MAD) است و در عوض به پردازش صوتی فوق پیشرفته متکی است. یعنی قادر است 126 سونوبوی را حمل کرده و از طریق پرتابگرهای بادی به داخل آب بیندازد. سونوبوی ها فرستنده های کوچک سونار هستند که پس از ورود به آب، اطلاعات صدای زیر آب را جمع آوری کرده و از طریق لینک های رادیویی برای هواپیما ارسال می کنند.
سیستم پردازش صوتی P-8A می تواند به طور همزمان اطلاعات ده ها سونوبوی فعال و غیرفعال را تجزیه و تحلیل کند. فناوری آکوستیک فعال چند ایستگاهی به هواپیما اجازه میدهد تا موقعیت دقیق زیردریاییهای فوقآرام را با استفاده از بازتابهای صوتی ایجاد شده توسط یک فرستنده منفرد روی گیرندههای متعدد محاسبه کند. این سیستم عملاً فناوری های جذب صدا و بدنه پنهانی زیردریایی های مدرن را خنثی می کند.
سیستم های Minotaur و Labyrinth
جمعآوری اطلاعات از رادار، سیستمهای شنود و سونوبویها بدون یک مغز متفکر برای ترکیب آنها بیفایده است. نسخه های جدید P-8A که در سال های 2025 و 2026 ارتقا یافته اند از سیستم مدیریت ماموریت Minotaur استفاده خواهند کرد.
این سیستم داده های دریافتی از حسگرها را ترکیب می کند. به عنوان مثال، اگر رادار یک جسم متحرک را ببیند و سیستم ESM به طور همزمان سیگنال راداری یک کشتی جنگی را از همان نقطه دریافت کند، Minotaur این دو را با هم ترکیب کرده و یک نماد واحد را با شناسایی کامل (نوع کشتی، سرعت، جهت و قصد احتمالی) روی مانیتور اپراتور نمایش می دهد.
اخیراً نیروی دریایی ایالات متحده سکوی ابری Labyrinth را به P-8A متصل کرد. این فناوری به شما امکان میدهد تصاویر زنده میدان جنگ که توسط هواپیما گرفته شده است، فوراً در فضای ابری آپلود شوند تا فرماندهان مرکز عملیات هوایی مشترک، ناوهای هواپیمابر و حتی تحلیلگران پنتاگون دقیقاً آنچه را که اپراتورهای داخل هواپیما میبینند ببینند. این سطح از اشتراک گذاری داده ها، تصمیم گیری استراتژیک را سرعت می بخشد.
سنسورهای نوری و مادون قرمز
علاوه بر رادار، P-8A مجهز به برجک سنسور دیجیتال MX-20HD واقع در زیر بدنه جلویی است که شامل چندین دوربین با وضوح بالا، دوربین های مادون قرمز (IR) برای دید در شب و فاصله یاب لیزری است.
این سیستم نوری با استفاده از الگوریتمهای «پردازش محلی پیشرفته» (ELAP) اثر مه، گرد و غبار و ارتعاشات جوی را حذف میکند و امکان ثبت تصاویر واضح از اهداف را در فواصل بسیار طولانی فراهم میکند.
سلاح ها و چرخه کشف تا نابودی
اگرچه P-8A یک سکوی جمع آوری اطلاعات است، اما می تواند بلافاصله پس از شناسایی هدف وارد فاز حمله شود و این قابلیت آن را از هواپیماهایی مانند RC-135 متمایز می کند.
در محفظه تسلیحات داخلی هواپیما در پشت بال ها، انواع اژدرهای مارک 54 و بمب های عمق سنج قرار داده شده است و همزمان چهار جایگاه تسلیحاتی در زیر بال ها برای موشک های ضد کشتی AGM-84 هارپون تعبیه شده است. در نسخه های جدید، ادغام موشک های کروز دوربرد LRASM نیز پیش بینی شده است که به P-8A توانایی انهدام شناورهای بزرگ را از فاصله 1000 کیلومتری می دهد.
طراحی این هواپیما به گونه ای است که می تواند اطلاعات هدف گیری را از سایر واحدهای شناسایی (مانند هواپیماهای بدون سرنشین یا ماهواره ها) دریافت کرده و سلاح خود را به سمت هدف شلیک کند. یا برعکس، به عنوان چشم ناوگان عمل کرده و موشک های شلیک شده از ناوشکن ها را تا لحظه برخورد هدایت می کند.
