به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، امنیت غذایی تنها به معنای تولید غذا نیست، بلکه به معنای دسترسی پایدار، عادلانه و ایمن به غذای کافی و سالم برای همه اقشار جامعه است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، مفهوم امنیت غذایی به تدریج از یک موضوع اقتصادی به یک موضوع اجتماعی و عدالت محور تبدیل شد که ارتباط مستقیمی با فقر، سلامت، کرامت انسانی، تاب آوری اجتماعی و ثبات خانواده دارد.
گسترش دسترسی عمومی به مواد غذایی اولیه
یکی از مهمترین دستاوردهای اجتماعی انقلاب اسلامی کاهش شکاف دسترسی به مواد غذایی بین شهر و روستا بوده است. در دهه های اول پس از انقلاب، بسیاری از مناطق محروم کشور با کمبود جدی مواد غذایی اساسی مواجه بودند. با توسعه شبکه های توزیع، فروشگاه های زنجیره ای، تعاونی های مصرف، موسسات حمایتی و هدفمندی یارانه ها، دسترسی خانوارهای کم درآمد به اقلام ضروری به طور چشمگیری افزایش یافت.
این فرآیند امنیت غذایی را از یک امتیاز طبقاتی به یک حق عمومی تبدیل کرد.
نقش سیاست های حمایتی در کاهش فقر غذایی
بعد از انقلاب رویکرد بهزیستی کشور به سمت حمایت هدفمند از اقشار آسیب پذیر پیش رفت. نهادهایی مانند کمیته امداد امام خمینی (ره)، سازمان بهزیستی و بنیادهای مردمی و موسسات خیریه نقش مهمی در تامین حداقل مواد غذایی خانواده های کم درآمد، زنان سرپرست خانوار، سالمندان، معلولان و کودکان داشتند.
توزیع بسته های معیشتی، سبدهای غذایی، کمک های نقدی و غیرنقدی به ویژه در شرایط بحرانی (جنگ تحمیلی، تحریم، کرونا) از شیوع سوء تغذیه و ناامنی حاد غذایی در جامعه جلوگیری کرد.
امنیت غذایی به عنوان ابزاری برای حفظ کرامت انسانی
یکی از تحولات مهم اجتماعی پس از انقلاب، نگاه کرامت محور به معیشت مردم بوده است و تجربه دهه 60 نشان داد که حتی در شرایط جنگ و محدودیت شدید منابع، توزیع عادلانه و کنترل شده مواد غذایی می تواند از فروپاشی اجتماعی و شکاف طبقاتی جلوگیری کند.
بهبود سلامت عمومی از طریق امنیت غذایی
امنیت غذایی ارتباط مستقیمی با سلامت جامعه دارد. پس از انقلاب به ویژه با گسترش شبکه بهداشت، آموزش تغذیه، برنامه های مادر و کودک و مراقبت های اولیه بهداشتی، الگوی تغذیه اقشار محروم بهبود یافت.
کاهش سوء تغذیه کودکان، افزایش آگاهی خانواده ها از تغذیه سالم و توجه به امنیت غذایی زنان باردار و کودکان از جمله دستاوردهایی است که آثار اجتماعی بلندمدتی داشته و به افزایش امید به زندگی و کاهش نابرابری سلامت کمک کرده است.
تاب آوری اجتماعی در برابر بحران
یکی از شاخص های مهم امنیت غذایی اجتماعی، توانایی جامعه برای عبور از بحران ها بدون فروپاشی معیشتی است. ایران پس از انقلاب با بحرانهای متعددی مواجه بوده است که در آن شبکههای رسمی و مردمی عرضه مواد غذایی نقش مهمی در حفظ حداقل معیشت خانوارها داشتند. مشارکت تشکل های مردمی، مساجد، گروه های جهادی و خیریه نشان دهنده سرمایه اجتماعی شکل گرفته حول مفهوم همبستگی غذایی است.
عدالت غذایی و کاهش نابرابری منطقه ای
از بعد اجتماعی یکی از دستاوردهای قابل توجه پس از انقلاب کاهش تمرکز امکانات غذایی در کلان شهرها و توجه به مناطق محروم و روستایی بوده و توسعه زیرساخت های توزیع، حمل و نقل و حمایت اجتماعی امکان گرسنگی و ناامنی غذایی در مناطق محروم را کاهش داده است.
امنیت غذایی و ثبات خانواده
امنیت غذایی نقش مستقیمی در کاهش تنشهای خانوادگی، آسیبهای اجتماعی و فروپاشی خانواده دارد. حمایت های معیشتی پس از انقلاب به ویژه خانواده های پرجمعیت و کم درآمد به حفظ حداقل ثبات اقتصادی کمک کرده و از شیوع برخی آسیب ها مانند ترک تحصیل کودکان، کار کودکان و سوء تغذیه پنهان جلوگیری کرده است.
دستاوردهای امنیت غذایی پس از انقلاب اسلامی ایران را نمی توان تنها در آمار تولید یا خودکفایی خلاصه کرد.
دستاوردهای امنیت غذایی پس از انقلاب اسلامی ایران تنها در آمار تولید یا خودکفایی خلاصه نمی شود، بلکه مهمتر از آن نقش اجتماعی امنیت غذایی در حفظ انسجام، عدالت، سلامت و کرامت انسانی جامعه است.
با وجود چالش های اقتصادی و فشارهای خارجی، تجربه چهار دهه گذشته نشان می دهد که امنیت غذایی در ایران به یک سپر اجتماعی تبدیل شده است، سپری که از گسترش گرسنگی گسترده، فروپاشی معیشتی و شکاف های عمیق اجتماعی جلوگیری می کند و همچنان یکی از ارکان مهم ثبات اجتماعی کشور محسوب می شود.
منبع : به گزارش میهن تجارت
