منطقه خاورمیانه در شرایط ویژه ای به سر می برد، به گونه ای که همه کشورهای منطقه برای جلوگیری از بحران جدید دست و پنجه نرم می کنند.
به گزارش آرمان ملی، حضور پرتعداد ناوهای آمریکایی در خلیج فارس و دریای عمان نشان می دهد که آمریکایی ها می خواهند قدرت خود را به ایران، کشورهای منطقه و جهان نشان دهند که با این تجهیزات و ادوات نظامی می توانند در هر کجای دنیا ظاهر شوند. اتفاقی که باعث شده عده ای بگویند احتمال جنگ بین آمریکا و ایران زیاد است. اگرچه ترامپ رئیس جمهور آمریکا در مواضع مختلف از احتمال حمله یا مذاکره صحبت کرده است. اما اکثر نظرات بر این فرض استوار است که حضور نظامی آمریکا در منطقه بیشتر برای ایجاد رعب و وحشت برای کسب امتیاز بیشتر از ایران است.
البته برخی تحلیلگران نیز معتقدند که آمریکا تنها موضوع ایران را در دستور کار خود ندارد و می خواهد با این استقرار نظامی پالس هایی به چین بفرستد. اما موضع رسمی مسئولان کشورمان چیز دیگری است. اخیراً سید عباس عراقچی; وزیر امور خارجه گفت: آرایش نظامی دشمن ما را نمی ترساند. علی اکبر صالحی; وزیر امور خارجه سابق نیز بر این عقیده است که “جنگی در کار نخواهد بود و جهان دیگر آماده ایجاد یک بحران بزرگ نیست”.
این اظهارات در صورتی معنا پیدا می کند که بدانیم مذاکرات هیات های ایرانی و آمریکایی در مسقط به خوبی پیش رفت و طرفین خواستار ادامه مذاکرات در دوره های بعدی نیز بودند. نگاهی به اظهارات اخیر ترامپ و سید عباس عراقچی نشان می دهد که با وجود آستانه بالای تنش در منطقه؛ اما امروز دیپلماسی دست بالا را دارد.
در همین رابطه مسعود مزکیان رئیس جمهور نیز در ایکس نوشت: گفت وگوهای ایران و آمریکا که با حمایت دولت های دوست منطقه انجام شد، گامی رو به جلو بود، گفت و گو همواره راهبرد ما برای حل و فصل مسالمت آمیز بوده است.
با وجود امیدواری هایی که می توان مشاهده کرد، به نظر می رسد در صورت مثبت شدن مسیر مذاکرات در دورهای بعدی، شاهد توافق هسته ای جدید بین ایران و آمریکا باشیم. توافقی که عمان به عنوان پایتخت دیپلماسی منطقه ای می تواند در شکل گیری آن نقش بسزایی داشته باشد.
به مسقط سفر کنید
تحرکات دیپلماتیک سرعت گرفته و به نظر می رسد تهران و واشنگتن به این نتیجه رسیده اند که مذاکره و توافق به مراتب از جنگ هزینه کمتری دارد و در این مسیر نیز در مسیر دستیابی به توافق در حال مذاکره هستند. در همین راستا شامگاه یکشنبه خبری مبنی بر سفر یکی از مقامات عالی رتبه ایران به عمان در رسانه ها مطرح شد و در صدر این خبر قرار گرفت که تحلیل های زیادی را به همراه داشت. چرا که پیش از این سفرهای دیپلماتیک نیز در چنین شرایط و زمان هایی توسط وزیر امور خارجه انجام می شد.
اما این خبر تایید و تایید شد که علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی روز سه شنبه در راس هیاتی به مسقط پایتخت عمان سفر می کند و در این سفر با مقامات عالی سلطنت عمان دیدار و درباره آخرین تحولات منطقه ای و بین المللی و همکاری های دوجانبه در سطوح مختلف گفتگو خواهد کرد. اما این خبر سوالات و نکاتی را به ذهن متبادر می کند که پاسخ به آنها می تواند رمز و راز این سفر را باز کند. چرا لاریجانی به جای عراقچی به مسقط می رود؟ اهمیت این سفر چیست و لاریجانی با این سفر قصد دارد چه پیامی را منتقل کند؟
واقعیت این است که در سطح تحلیل کلان، افراد باید در بستر موقعیتی خود بررسی و تحلیل شوند. طبیعتاً علت نرفتن عراقچی به مسقط و رفتن لاریجانی به جای او به پادشاهی عمان به دلیل تفاوت جایگاه ساختاری این دو در سیستم تصمیم گیری کشور است. چون عراقچی در چارچوب وزارت امور خارجه در جایگاه دیپلمات عمل می کند و به صورت فنی و دیپلماتیک وارد مسائل می شود. اما سفر علی لاریجانی از سمت دبیری شورای عالی امنیت ملی به مسقط به این معناست که موضوع از مذاکرات اساسی و فنی گذشته و به تصمیمات کلان رسیده و نیازمند تصمیمات حاکمیتی است. در این مرحله در مورد نوع امتیازاتی که می دهیم یا می گیریم یا نوع مذاکرات و خطوط قرمز چه تصمیماتی باید گرفته شود.
به همین دلیل است که حضور او در عمان می تواند نبض مهمی به طرف مقابل بدهد که او به عنوان یک شخصیت حاکمیتی که تصمیمش تصمیم نظام است، وارد شده است، نه فقط به عنوان یک شخصیت دولتی که در نهایت باید با مسئولان و دولت در تصمیم گیری هایش گفتگو کند. اهمیت سفر لاریجانی به مسقط از آنجایی مطرح است که به نظر می رسد مذاکرات تاکنون نتیجه داده و پیشرفت هایی داشته است و از این پس باید تصمیمات مهم تری در سطوح حاکمیتی اتخاذ شود که می توان آن را گامی مثبت و رو به جلو دانست.
چند پیام از یک سفر
سفر وزیر شام به عمان از جنبه های دیگر قابل بررسی است و نبض های متفاوتی که این سفر می تواند داشته باشد برجسته می شود. شاید اولین نبض این سفر به آمریکایی ها باشد که ایران به طور جدی تری به موضوع مذاکره و توافق فکر می کند و سفر لاریجانی به این معناست که موضوع در سطح اصلی تصمیم گیری کشور مطرح شده و از این کانال پیگیری می شود. بنابراین اگر پیشنهادی باشد این بار در سطح وزارت امور خارجه اما در سطوح اصلی حاکمیتی بررسی می شود.
نبض دیگر به کشورهای منطقه است که ایران می خواهد مسائل خود را در عرصه بین المللی و منطقه ای در سطوح حاکمیتی حل کند و در این بین عمان فراتر از یک میانجی عمل کند. مسقط به عنوان پایتخت میانجیگری و دیپلماسی منطقه تنها کشور مذاکره کننده مورد توافق تهران و واشنگتن است و هر دو کشور به این کشور اعتماد لازم را دارند.
سفر لاریجانی به مسقط نیز حامل این پیام مهم است که حضور در این سطح دیگر برای گفت و گو و مذاکره نیست که بیشتر برای تصمیم گیری در مورد رویکردهای آتی است، حال باید دید جزییات سفر وزیر شام به مسقط چه خواهد شد و لاریجانی چه دستاوردهایی را از عمان به همراه خواهد داشت تا موضوع بهتر مطرح شود. آنچه مسلم است دیپلماسی به سرعت پیش می رود و این می تواند سایه جنگ را از منطقه دور کند. اما نباید از حیله گری طرف مقابل غافل بود.
