واکنش‌ها به بازداشت اصلاح‌طلبان؛ کودتا یا نقد سیاسی؟

فردا – پس از دستگیری تعدادی از چهره های جبهه اصلاحات توسط مقامات قضایی، واکنش های متفاوتی در رسانه ها و شبکه های اجتماعی منتشر شد.

بر اساس گزارش فردا، شامگاه 19 بهمن آذر منصوری، ابراهیم اصغرزاده و محسن امین زاده توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند. ضابطان قضایی صبح بیستم بهمن جواد امام و شامگاه این تاریخ علی شکوریراد و حسین کروبی را دستگیر کردند. بر اساس اخبار منتشر شده در شبکه های اجتماعی، تعدادی دیگر از چهره های این جریان سیاسی مانند محسن آرمین، بدرالسادات مفیدی و فیض الله عرب سرخی نیز توسط مراجع قضایی احضار شدند. پیش از آن نیز چند تن دیگر از چهره های منتقد سیاسی بازداشت شده بودند. اعتقادات بر این اساس است بیانیه اخیر جبهه اصلاحات و موضع این سازمان در خصوص ناآرامی های دی ماه یکی از عوامل این درگیری بوده است.

تاکید بر کلمه کلیدی کودتا

پس از دستگیری و احضار این چهره های سیاسی، موجی در شبکه های اجتماعی برای تایید این اقدام به راه افتاد. در این موج کاربران بر استفاده از کلیدواژه کودتا تاکید کردند و مدعی شدند کودتای آذر منصوری و جبهه اصلاحات شکست خورده و دستگیری ها به همین دلیل صورت گرفته است. برخی از آنها مستقیم و غیرمستقیم اشاره کردند که حسن روحانی باید دستگیر شود. همچنین برخی از کاربران سرشناس و گمنام با تاکید بر اصلاح طلب بودن از مواضع اخیر جبهه انتقاد کردند.

روزنامه کاهان وی در ستون ویژه خبر امروز به این موضوع پرداخت و نوشت: دستگیری برخی از تندروهای مدعی اصلاحات به اتهامات امنیتی (از جمله نقش آفرینی در کودتای نافرجام و جنایتکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی) بار دیگر بحران و بیماری عمیقی را که در جبهه ائتلاف اصلاحات به وجود آمده است، نمایان می کند. ریشه این بحران انفعال طیف اصلاح طلب وفادار به انقلاب و نظام در مقابل خط نفوذ این جبهه است. افراط گرایان مدعی اصلاحات در دو دهه گذشته سابقه بدی از خود برجای گذاشته اند. از تسلیم دو دهه پیش در برابر آمریکا، موازی با ساختارشکنی و هرج و مرج است، تا انحراف اقتصاد و معیشت مردم و سپس تبدیل انتخابات 1388 به میدان جنگ و هرج و مرج به بهانه واهی تقلب، فلج کردن تحریم ها به دشمن پس از شکست در هرج و مرج سیاسی و تضعیف این تحریم ها به ابزاری برای تضعیف این هرج و مرج سیاسی. قدرتی که در ده سال اخیر و در حال حاضر یک عقب گرد اقتصادی را به کشور تحمیل کرده است. حضور در دولت ها و در نهایت ایفای نقش خائنانه در شورش های نیابتی در سال های 1401 و 1404. کاهان پیشنهاد کرد که عناصر باقی مانده نیز دستگیر شوند. روزنامه های وطن مزر، خراسان و جوان نیز چنین مطالبی داشتند.

واکنش منتقدان

برخی مطبوعات و چهره های اصلاح طلب نیز به این دستگیری ها واکنش نشان دادند. مهم ترین واکنش مربوط به روزنامه سازندگی بود که صفحه اول خود را به تصویر این 6 فعال سیاسی اختصاص داد. این روزنامه برای بررسی این حادثه به گفت و گو پرداخته است حسین مرعشی، دبیرکل حزب کارگزاران دی مرعشی گفت: از سیاستمداران اصلاح طلب در جبهه اصلاحات انتظار نمی رود با لحن و زبانی که به معنای جدایی از دولت و جدایی از نظام جمهوری اسلامی باشد صحبت کنند و در کنار نظام جمهوری اسلامی باید آنقدر رهبری باشد که اگر چنین موضعی در جبهه اصلاحات اتخاذ شود، اختلاف نظر منجر به دستگیری و تشکیل پرونده نشود. آیا قوه قضائیه و نهادهای اطلاعاتی نمی توانند با اصلاح طلبان بنشینند و صحبت کنند؟ چرا باید به سمتی برویم که بر مشکلات کشور بیفزاید؟ بنابراین معتقدم امروز همه ما باید برای ایران روی صحنه باشیم. زمان همراهی و همکاری با وجود اختلاف نظر شدید برای حفاظت از ایران و غلبه بر خطر تهاجم آمریکا و اسرائیل به کشور است. این وظیفه همه ماست که با هم دست بدهیم و برای ایران قدم برداریم.»

صالح عقکار، وکیل دادگستری وی در روزنامه اعتماد نوشت: در شرایطی که ایران با تهدیدهای خارجی، تحریم های اقتصادی و فشارهای سیاسی مواجه است، هرگونه شکاف در همبستگی داخلی می تواند به فرصتی برای سوء استفاده دشمنان تبدیل شود. از این منظر حفظ وحدت اجتماعی و جلوگیری از فروپاشی سرمایه اجتماعی یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک الزام راهبردی است. البته تاکید بر رویکرد ترمیمی به هیچ وجه به معنای نادیده گرفتن جرم یا سلب مسئولیت از افرادی که مرتکب تخریب، خشونت یا نقض حقوق عمومی شده اند نیست. تمایز بین حق اعتراض و اعمال مجرمانه یک اصل اساسی در حقوق عمومی است. کسانی که مرتکب جرایم سنگین شده اند باید پاسخگوی اعمال خود باشند. اما در مورد بخش قابل توجهی از پرونده‌ها که ریشه در اعتراض، نارضایتی یا اقدامات اجتماعی دارند، می‌توان هزینه‌های اجتماعی را با ابزارهای غیر مجرمانه به حداقل رساند.

احمد زیدآبادی او دو یادداشت تلگرامی درباره این دستگیری ها نوشت. این روزنامه نگار و تحلیلگر سیاسی در اولین یادداشت خود پس از دستگیری ها نوشت: اصلاح طلبی برخلاف تصور عموم، اقدامی بسیار ظریف و ظریف و لغزنده است و راهش می ماند عبور از پل صراط که می گویند از مو نازکتر و از شمشیر تیزتر است! به عبارت دیگر اصلاح طلبی حرکت بین دو خط متضاد محافظه کاری و انقلابی گری است، اما این برخلاف ظاهر کار ساده ای نیست و به ویژه در اوج بحران، خطر سقوط به دست یکی از دو طرف، اصلاح طلبی را تهدید می کند. به همین دلیل اصلاح طلبی بر خلاف دو جنبه ساده کنشگری رقیب خود نیازمند استراتژی بسیار روشن و تحلیلی سیال، پویا و مستمر از شرایط است و این نیز کاری بسیار طاقت فرسا و پرزحمت است.

حالا دل و دماغی برای ادامه این بحث مبسوط ندارم و نمی خواهم در حالی که سران جبهه اصلاحات در امنیت هستند، نمونه ای از انتقاد به آنها بزنم. فقط امیدوارم هر چه زودتر چهره های دستگیر شده منتشر شوند و این ماجرا هر چه زودتر به پایان برسد. واقعیت این است که چند هفته پیش به مرز ناامیدی مطلق نسبت به آینده ایران رسیدم، اما اکنون با وجود فراز و نشیب های جدید، احساس می کنم پرتویی از نور در انتهای این تونل تاریک است تا کشور بدون فروپاشی از بحران داخلی و خارجی کنونی عبور کند.

وی یادداشت دوم خود را به محسن امین زاده که از سال 1376 تا 1384 معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت امور خارجه بود تقدیم کرد و زیدآبادی با انتقاد از دستگیری این دیپلمات بازنشسته نوشت: یکی از سایت های منتسب به نهادهای نظامی یا امنیتی، آقای امین زاده را «توصیه آمریکا به دعوا» و «توصیه ایالات متحده به آمریکا» دانسته است. طالبان پس از حمله به کنسولگری جمهوری اسلامی در مزارشریف و کشتن تعدادی از دیپلمات های ایرانی در سال 1377، هیچ اصلاح طلبی قصد ورود به جنگ با طالبان را نداشت و در مقابل، برخی از پرسنل نظامی از جمله جنرال رحیم صفوی بر این موضوع تاکید داشتند حمله نظامی به طالبان، بر اساس کدام معیار قانونی، چنین نظری جرم است و حکم بازداشت را حتی پس از گذشت 27 سال از آن تاریخ، در مورد اتهام «تسلیم» نیز صادق است، هر کارشناس بر اساس دانش، تجربه و برآورد خود، پیشنهادات و توصیه هایی را برای حل مشکلات و غلبه بر بحران ها، از منظر خود، ارائه می دهد؟ از نظر مخالفان و رقبای او ممکن است دمدمی مزاجانه و سازشکارانه یا ماجراجویانه و جنگ طلبانه باشد و بر اساس کدام قاعده و اصل باید مبنای جرم انگاری و دستگیری و مجازات قرار گیرد؟

اخبار قوه قضائیه

مرکز رسانه های قوه قضائیه دو خبر از این دستگیری ها منتشر کرد. خبرگزاری میزان وی در خصوص دستگیری منصوری، امین زاده و اصغرزاده نوشت: پس از تکمیل تحقیقات در مورد نوع اقدام و فعالیت این جریان وابسته به یک حزب سیاسی، 4 نفر از اعضای این گروهک مجرم شناخته شدند و اعضای فعال در راستای منافع رژیم صهیونیستی و آمریکا ساعتی پیش دستگیر شدند. خبرگزاری قوه قضائیه همچنین در مورد دستگیری کروبی، شکوری راد و قربان بهزادی نژاد که چند روز پیش بازداشت شده بودند، گزارش داد: احکام پرونده قضایی علی شکوریراد، قربان بهزادی نژاد و حسین کروبی که به تایید دادگاه تجدیدنظر رسیده بود، به اجرا گذاشته شد و با توجه به قرار بازداشت اخیر مرجع قضایی در روزهای اخیر به اجرا گذاشته شد. زندان برای گذراندن دوره زندان

خبرگزاری فارس وی پس از دستگیری اولین گروه در خبر خود گفت: هدف قرار دادن وحدت ملی، موضع گیری علیه قانون اساسی، هماهنگی با تبلیغات دشمن، ترویج تسلیم، انحراف گروه های سیاسی و ایجاد سازوکارهای مخفی برانداز از جمله اتهامات این افراد است. یک مقام آگاه تاکید کرد: علیرغم تسامح مواضع انتقادی قبلی، با توجه به ادامه فعالیت های ضدامنیتی این گروه، با آنها برخورد خلاف قانون شده است.