به گزارش ایلانا؛ رئیس مرکز تحقیقات سرطان ایران اخیرا اعلام کرده است که هر 5 دقیقه یک ایرانی به سرطان مبتلا می شود و رشد سرطان در ایران بالاترین نرخ را در جهان دارد. سرطان دومین عامل مرگ و میر در کشور پس از بیماری های قلبی عروقی است و سالانه حدود 100 هزار بیمار جدید سرطانی در ایران تشخیص داده می شود.
همچنین 98 درصد از علل سرطان به سبک زندگی و تنها 2 درصد به ژنتیک مربوط می شود. سرطان سینه شایع ترین سرطان و سرطان معده کشنده ترین سرطان در ایران است.
یاشا مخدومی، نایب رئیس انجمن رادیو انکولوژی ایران درباره دلایل بالا بودن آمار ابتلا به سرطان و مرگ و میر ناشی از آن به خبرنگار ایلنا گفت: این آمار اگرچه دقیق نیست، اما تعداد بیماران جدید سرطانی در سال است. وزارت بهداشت هر سال این اطلاعات را منتشر می کند. تقریباً هر سال حدود 170000 تا 180000 مورد جدید سرطان تشخیص داده می شود. باید آمار دقیق تری از وزارت بهداشت دریافت کرد. حتی اگر عدد را کمی بالاتر ببریم و 200000 را در نظر بگیریم، تقریباً 1.9 نفر در هر پنج دقیقه بیمار می شوند.
وی افزود: مفهومی داریم که تعداد بیماران به ازای هر جمعیت در سال را بررسی می کند. این تعداد به عنوان نسبتی از جمعیت نامیده می شود. یکی از شاخص ها رشد یا افزایش سرطان در سال است. به عنوان مثال اگر سال گذشته تعداد بیماران 100 هزار نفر بود، امسال ممکن است به عدد بالاتری برسد و درصد این افزایش نشان دهنده درصد رشد سرطان است. روند رشد سرطان باید طبق آمار سال گذشته مشخص شود.
مخدومی تصریح کرد: ایران یکی از کشورهایی است که نسبت سرطان به کل جمعیت آن متوسط است. به طور کلی میزان ابتلا به سرطان در ایران کمتر از آمریکا است، اما نسبت به برخی کشورها بیشتر است. همچنین میزان رشد سرطان در ایران کمی بالاتر از میانگین جهانی است. اما این بدان معنا نیست که ایران در زمره کشورهایی است که آمار سرطان بالایی دارند.
به گفته وی، تغییر در سبک زندگی افراد می تواند به میزان قابل توجهی بر سرعت رشد سرطان تاثیر بگذارد. قبل از انقلاب جمعیت عمدتا روستایی بودند، اما در حال حاضر بیشتر جمعیت در شهرها زندگی می کنند. این تغییرات شامل عواملی مانند استرس بیشتر، آلودگی هوا و تغذیه و فعالیت بدنی است. این عوامل می توانند در افزایش بیماری ها از جمله سرطان نقش داشته باشند. در عین حال، هیچ رابطه دقیقی بین تغییرات سبک زندگی و ژنتیک وجود ندارد و تعیین مرزهای روشن بین این دو مشکل است. هر دو عامل می توانند به طور همزمان در بروز بیماری ها نقش داشته باشند و بررسی آنها نیازمند تحقیقات دقیق تری است.
نایب رئیس انجمن رادیو انکولوژی ایران در ادامه خاطرنشان کرد: سرطان معمولاً یک بیماری چند عاملی است که تحت تأثیر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی قرار می گیرد. برخی از نکات کلیدی در این زمینه عبارتند از: ژنهای سرطانزا: در برخی افراد ژنهایی وجود دارند که میتوانند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند، اما این ژنها ممکن است هرگز فعال نشوند و منجر به بیماری شوند.
به گفته مخدومی، عوامل محیطی مانند آلودگی، سیگار و مواد شیمیایی نیز می توانند در بروز سرطان نقش داشته باشند. عوامل پیش ساز عواملی هستند که مستقیماً باعث تغییرات ژنتیکی می شوند و می توانند منجر به سرطان شوند. مروج هایی که به تحریک و تسریع روند سرطان کمک می کنند، مانند سیگار کشیدن، هم به عنوان محرک و هم به عنوان عاملی عمل می کنند که خطر ابتلا به سرطان را افزایش می دهد. به طور کلی تعامل بین عوامل ژنتیکی و محیطی نقش مهمی در بروز سرطان دارد.
این متخصص سرطان با بیان اینکه تفکیک این موضوع راه حل نیست، گفت: مشکل این است که به هر حال تغییر سبک زندگی و آلودگی محیط زیست ممکن است برخی سرطان ها را افزایش دهد. ثابت شده است که تغییرات در سبک زندگی، به عنوان مثال، خوردن بیشتر فست فود و غذاهای آماده و غیره با افزایش سرطان روده بزرگ مرتبط است. آلودگی هوا باعث سرطان ریه، کلیه، مثانه و … می شود. سیگار همچنین در ریه، حنجره، مثانه و کلیه نقش دارد و برخی سرطان های دیگر را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
وی در پاسخ به این سوال که دولت چقدر در پیشگیری از شیوع سرطان در کشور نقش دارد، گفت: اصولاً وقتی فردی مسئول می شود باید از همه منابع، مصارف و همه مسائل آگاهی کامل داشته باشد. با این حال، سرطان یکی از علل مرگ و میر است و باید مورد توجه قرار گیرد.
وی در ادامه گفت: هزینه های درمان سرطان بالاست و فناوری های جدیدی برای درمان آن وجود دارد. در درمان سرطان علاوه بر جراحی و پرتودرمانی (رادیوتراپی) موارد زیر مورد نیاز است: تجهیزات رادیوتراپی که در کشور ناکافی و گران هستند. بیش از 90 درصد آنها از خارج تهیه می شود. نصب این دستگاه ها نیازمند زیرساخت های پیچیده و عظیم است. قیمت داروهای شیمیدرمانی کلاسیک نسبتاً پایینتر است و پوشش بیمهای آنها را در حد متوسطی پوشش میدهد.
نایب رئیس انجمن رادیو انکولوژی ایران با تاکید بر اینکه هزینه های داروهای جدید شیمی درمانی بالا است، گفت: پوشش بیمه ای به تدریج ارائه می شود. برخی از آنها هنوز تحت پوشش بیمه نیستند. همچنین داروهای ایمونوتراپی هزینه های بسیار بالایی دارند و تحت پوشش بیمه قرار نمی گیرند. در هر تومور و در هر مرحله از بیماری، ترکیبی از درمان های فوق (جراحی، پرتودرمانی، شیمی درمانی کلاسیک یا جدید، ایمونوتراپی) مورد نیاز است. در نتیجه هزینه کل درمان بسیار بالاست و بار مالی برای بیمار و سیستم بهداشت و درمان زیاد است.
به گفته وی، ما اغلب برای درمان سرطان به واردات وابسته هستیم. واردات داروهای سرطان به کشور و تولید آن توسط کارخانه های داروسازی داخلی انجام می شود. برای برخی از این داروها، مواد اولیه باید از خارج آورده شود. در این صورت شرکت ها آن را وارد می کنند. برخی دیگر مستقیماً از خارج وارد می شوند، جایی که شرکت ها نمایندگانی دارند. با این حال، سازمان غذا و دارو باید در قبال اینکه چه مقدار دارو به صورت قاچاق وارد یا خارج می شود، پاسخگو باشد. داروهایی که قاچاق می شوند در ایران مجاز نیستند و کل سیستم باید تحت کنترل باشد. این سیستم باید توسط شاپرک مانیتور شود.
مخدومی با بیان اینکه صادرات داروهای ارزان قیمت وجود دارد، تاکید کرد: در این زمینه برخی از داروهای داخلی به دلیل قیمت نسبتا پایین به صورت رسمی یا غیر رسمی به کشورهای دیگر صادر می شود. در خصوص صادرات غیررسمی، در این مورد، دارو بدون مجوز قانونی صادر می شود و مسئولیت نظارتی بر عهده سازمان غذا و دارو، شاپرک، گمرک و نیروی انتظامی است که باید تخلف را پیگیری و منع کنند.
وی یادآور شد: در قانون اساسی جمهوری ایران، اصل ۲۲۲ به صراحت «حفظ سلامت جامعه» را از وظایف اصلی دولت عنوان کرده است. همین طور در اصل 43 آمده است که «دولت موظف است وسایل لازم را برای تأمین بهداشت، درمان و سلامت مردم فراهم کند». در این متون بر مبنای حقوقی مسئولیت دولت در حوزه بهداشت و درمان تاکید شده است.
مخدومی در پایان تصریح کرد: در حوزه بهداشت و درمان اصل دیگری نیز وجود دارد و این وظیفه دولت است که با سرانه و روش های پوششی بیمه سلامت را برای همه فراهم کند و در این راستا باید بیمه دولتی به مردم ارائه شود. حالا اینکه چقدر این کار ناقص انجام می شود به موضوع اقتصاد کل جامعه مربوط می شود. اما اقتصاد سلامت جزئی از کل اقتصاد است و تا زمانی که مشکلات کل اقتصاد حل نشود، اقتصاد سلامت ناپایدار خواهد بود و نمی توان تقصیر را به فرد خاصی نسبت داد. البته باید کسانی که در این زمینه مشکلات کل اقتصاد را حل می کنند پاسخگو باشند.
