میهن تجارت- بورس تهران با وجود شرایط بنیادی ارزشمند همچنان متاثر از تنش های سیاسی و فضای نااطمینانی اقتصادی است. کارشناسان معتقدند در این شرایط برخی از صنایع مانند پتروشیمی، سیمان، کاشی و سرامیک و پالایشگاه ها ظرفیت رشد قابل توجهی دارند اما تحقق این پتانسیل در گرو کاهش ریسک های سیاسی و اقتصادی است.
چشم انداز آینده بازار سهام
مهدی کریمی، کارشناس بازار سرمایه گفت: در گفت و گو با روزنامه دنیای اختاز در 20 بهمن ماه، بر وضعیت بسیار ارزنده ای تاکید شده است. الان هم که به این موضوع برمی گردیم، می توان گفت که همان شرایط همچنان پابرجاست. ارزش دلاری بازار نسبت به دو هفته قبل اندکی افزایش یافت، اما باز هم کاهش یافت و به محدوده پایین قبلی نزدیک شد. در این بین اتفاق مهمی که افتاد افزایش حدود چهار تا پنج درصدی نرخ دلار نیما بود که به محدوده 135 هزار تومان رسید. بر این اساس بازار سرمایه حدود 15 درصد کمتر از کف شهریور ماه است. مجموعه این نکات نشان می دهد که بازار از نظر ارزشی مشکلی ندارد و مشکل اصلی را باید در جای دیگری جستجو کرد. مشکل اصلی بازار شرایط سیاسی است. در حال حاضر بخش قابل توجهی از فعالان اقتصادی و عموم مردم انتظار افزایش ریسک و تشدید تنش را دارند. در روزهای اخیر و هفته گذشته دور مذاکرات ایران و آمریکا برگزار شد. اگرچه ماهیت مذاکرات را می توان رویدادی مثبت تلقی کرد، اما مواضع اتخاذ شده از سوی طرفین و همچنین عدم اتخاذ هرگونه اقدام عملی جدیدی که بتواند به حل بن بست موجود منجر شود، باعث شده تا بازارها چشم انداز مثبتی را پیش روی خود نبینند.
برای درک بهتر شرایط، باید به سپتامبر و اکتبر و زمانی که مکانیزم اسنپ بک فعال شد، برگردیم. در آن مقطع که دوباره تحریم ها بازگشت، ایران آماده ارائه امتیازات قابل توجهی بود، اما طرف های غربی این مسیر را نپذیرفتند و در نهایت هیچ مذاکره ای صورت نگرفت و تحریم ها بازگشتند. اکنون در شرایطی هستیم که فشارهای اقتصادی شدیدتر شده، تورم در سطوح بالاتری قرار دارد و از نظر اجتماعی شرایط داخلی کشور سخت تر از گذشته شده است. در چنین فضایی این سوال مطرح می شود که آیا طرف غربی حاضر به عقب نشینی از خواسته های خود خواهد بود؟ به نظر می رسد که پاسخ این سوال مثبت نیست.
بر این اساس، اگر قرار است مذاکرات به نتیجه برسد، باید راهکارها و مسیرهای جدیدی پیشنهاد و دنبال شود تا گشایش ممکن شود. در غیر این صورت بازارها وضعیت را به درستی تحلیل خواهند کرد و وزن چندانی به مذاکرات نمی دهند، زیرا هنوز نشانه ای از تحول جدید و موثر دیده نمی شود.
در حال حاضر سناریوهای مختلفی برای آینده قابل تصور است. بدترین سناریو این است که کشور وارد یک تشدید نظامی طولانی مدت یا آسیب به زیرساخت های حیاتی شود. در چنین شرایطی تقریبا هیچ دارایی به جز دارایی های دلاری مانند ارز و طلا گزینه مناسبی نخواهد بود و سایر دارایی ها قطعا ضرر خواهند کرد. سناریوی دوم که بعید به نظر می رسد، تداوم فشار تحریم های اقتصادی و تداوم شرایط نامشخص فعلی است. وضعیتی که با فشار اقتصادی بیشتری همراه خواهد بود. در این صورت دلار و طلا بالاتر از ارزش تورمی معامله میشوند، اما این داراییها محدودیت قیمتی دارند و نمیتوان انتظار رشد مستمر را داشت. در چنین فضایی بازار سهام در مقایسه با دلار و طلا برنده نخواهد شد، هرچند برخی نمادها و صنایعی که از شالوده مستحکم برخوردارند می توانند عملکرد بهتری نسبت به میانگین بازار داشته باشند و حضور انتخابی در بورس همچنان قابل تصور است.
بیشتر بخوانید: بورس منتظر است; آیا سد 4 میلیونی شکسته می شود؟
سناریوی سوم، به نتیجه رسیدن مذاکرات یا وقوع تحولاتی است که می تواند چشم انداز مثبتی ایجاد کند. در این شرایط بدون شک بورس برنده خواهد بود. با این حال، حتی در دو سناریوی دوم، صنایعی وجود دارند که می توانند بازده خوبی را برای سرمایه گذاران فراهم کنند. در حال حاضر تعداد قابل توجهی از نمادهای بورس دارای نسبت قیمت به سود آینده نگر برای 1403 در محدوده 3 یا حتی کمتر هستند. وضعیتی که در تاریخ بازار سرمایه کمتر دیده شده است.
از نظر صنایع، پالایشگاه ها و صنعت سیمان به ویژه شرکت های سیمان شمال شرق و شمال غرب کشور که دارای مزیت صادراتی هستند، در شرایط خوبی قرار دارند. کشاورزی و صنایع غذایی نیز نقطه به نقطه افزایش نرخ بیش از 100 درصدی را تجربه کرده است و پیش بینی می شود اثر این افزایش نرخ از بهمن ماه به تدریج در جهش درآمد شرکت ها نمایان شود. همچنین برخی از شرکت های فولاد و شمش با اهرم عملیاتی بالا، فلزات رنگین، شرکت های تامین سرمایه، برخی بانک های کوچک و خصوصی، صنایع دارویی و پخش و همچنین برخی نمادهای بزرگ در حوزه تولیدکنندگان موبایل می توانند چشم انداز مثبتی داشته باشند. صنایع اوره و پالایش وزن بسیار بالایی در ترکیب بسیاری از هلدینگ های بزرگ بازار دارند. بنابراین وقتی چشمانداز سودآوری این دو صنعت مثبت ارزیابی میشود، به این معناست که هلدینگها و در نتیجه کل بازار سرمایه نیز از نظر بنیادی در وضعیت ارزشمندی قرار دارند و اگر ریسکهای سیاسی و اقتصادی اندکی کاهش یابد، میتوان این پتانسیل را محقق کرد.
صنایع مستعد رشد
عرفان کاظم زاده، کارشناس بازار سرمایه گفت: پس از رشدی که بازار سرمایه در پی جهش نرخ ارز تجربه کرد، با تشدید تنش های سیاسی، تردید سرمایه گذاران برای حضور در بورس افزایش یافته است. این در حالی است که علیرغم رشد اخیر بازار، بسیاری از صنایع و نمادهای بورسی همچنان در محدوده های ارزش گذاری جذابی قرار دارند. به راحتی میتوان شرکتهایی را در بازار پیدا کرد که نسبت قیمت به درآمدشان در بازه سه تا چهار باشد، سود نقدی مناسبی تقسیم میکنند و در صنایعی فعالیت میکنند که نه تنها نامطلوب نیستند، بلکه دارای ظرفیتهای رشد و پتانسیل عملیاتی هستند. چنین نسبت های ارزش گذاری در شرایط فعلی بازار به وفور قابل مشاهده است.
اما تا زمانی که تنشها و بحرانهای سیاسی حاکم بر کشور کاهش نیابد، نمیتوان انتظار رشد پایدار و معناداری از بازار سرمایه داشت. موضوع اصلی تداوم بلاتکلیفی در اقتصاد ایران است. فضایی که محدود به بازار سرمایه نبوده و کل ساختار اقتصادی کشور را تحت تاثیر قرار داده است. سوال اساسی این است که این وضعیت عدم اطمینان و بحران های سیاسی موجود تا چه زمانی ادامه خواهد داشت و چه زمانی می توان انتظار بازگشت ثبات نسبی را داشت. اگر این متغیرهای سیاسی و ریسک های سیستماتیک را به طور موقت کنار بگذاریم و فقط به خود بازار و متغیرهای درون زا نگاه کنیم، تصویر متفاوتی را می توان دید. در صنایعی مانند پتروشیمی، سیمان و کاشی و سرامیک، نمونه های متعددی از سهام با ارزش بالا وجود دارد. در این صنایع، وفور سهام ارزشمند به حدی است که به درستی این سوال مطرح می شود که چرا با وجود چنین شرایط مطلوب بنیادی، تقاضای شدیدی برای این نمادها وجود ندارد؟
به نظر می رسد پاسخ این سوال را باید در سطح ریسک تحمیل شده به کشور جستجو کرد. ریسکی که به عنوان سایه ای سنگین بر اقتصاد و بازار سرمایه سرایت کرده است. این ریسک باعث شده است که نسبتهای قیمت به سود یا P/E انتزاعی بازار از آنچه در مدلهای تحلیلی، فایلهای اکسل و برآوردهای بنیادی محاسبه میشود، منحرف شوند و عملاً سرمایهگذاران برای جبران عدم قطعیت، ارزشگذاریهای محافظهکارانهتری را در نظر بگیرند. در غیر این صورت از منظر بنیادی، این صنایع همچنان جزو صنایع مستعد، مولد با ظرفیت های قابل توجه هستند و می توان سهام بسیار مناسبی را در آنها شناسایی کرد.
منبع: دنیای اقتصاد
