به گزارش اختتنانیوز، لایحه بودجه سال 1405 در مجلس در حال بررسی است که بندهای مربوط به واردات خودروبار دیگر موجی از بیم و امید را در بازار آشفته خودرو ایران ایجاد کرده است.
در حالی که نمایندگان مجلس با تکیه بر واژه رقابت از تغییر رویکرد در صدور مجوز صحبت می کنند، برخی از فعالان واردات خودرو نگاهی بدبینانه به این ویترین های قانونی دارند.
مهدی دادفر یکی از چهره های فعال در واردات خودرو در گفتگو با «اکتیسادنیوز»تغییر رویکرد دولت در صدور مجوز را «انحصار مهندسی شده» می خواند.
این فعال واردات خودرو معتقد است: «تجربه سال های گذشته نشان داده است که محدود کردن مجوزها به افراد یا شرکت های خاص نه تنها به افزایش رقابت و تنظیم بازار کمک کرده، بلکه باعث ایجاد رانت و کاهش شفافیت شده است».
دادفر می گوید: اگر قرار است واردات ساماندهی شود باید معیارهای مشخص، برابر و قابل پیش بینی برای همه فعالان اقتصادی در نظر گرفته شود تا فضای رقابتی واقعی شکل بگیرد و بازار ثبات بیشتری داشته باشد.
شرح گفتگو اخبار اقتصاد در ادامه با مهدی دادفر از فعالان بازار خودرو می خوانید.
***
* آقای دادفر! لایحه بودجه سال آینده در مجلس در حال بررسی است. از جمله مصوبات این روزهای مجلس موضوع «اعطای مجوز واردات خودرو به صورت رقابتی» است. حامیان می گویند در گذشته مجوزهایی به خودروسازان داده می شد اما آنها به تعهدات خود عمل نکردند. نظر شما در مورد این تغییر رویکرد چیست؟
اولاً باید اصلاح کنم که مجوزها فقط به خودروسازان داده نشده است. اما در مورد آنچه «رقابت» نامیده می شود، باید بگویم که این ایده به نظر من یک «انحصار مهندسی شده» است. سوال اصلی این است که آیا واقعاً می خواهیم مردم بتوانند خودرو وارد کنند یا خیر؟ اگر هدف این است، راه حل ساده ای دارد. باید به هر ایرانی بالای 18 سال اجازه دهید در زمان حیاتش خودروی خارجی وارد کند.
وقتی می گویند واردات رقابتی است یعنی هنوز باید پشت درب اتاق مسئولان منتظر بمانیم تا مثلا اجازه واردات 100 خودرو را صادر کنیم. در این صورت ممکن است به هر دلیلی با این درخواست موافقت نکنند.
متولیان فقط فرمول ها را پیچیده می کنند و وقتی وعده ها عملی نمی شود، دیواری کوتاه تر از واردکننده پیدا نمی کنند. در حالی که مشکل قانونگذاری بد و اجرای نادرست آن است. مجلس قانون را بد نوشته است، چون مجازاتی برای عدم اجرا از سوی مجریان در نظر نگرفته و دولت آن را به درستی اجرا نمی کند. به عنوان مثال تا برج هفتم امسال تکلیف تعرفه مشخص نبود و تخصیص ارز با اما و اگرهای زیادی همراه بود، در این شرایط واردکننده قادر به واردات نبود.
انحصار مهندسی برای مجوز واردات
* یعنی روش های فعلی مانع اصلی تحقق اهداف واردات است؟
دقیقاً در دوره های گذشته نیز روشی مشابه در پیش گرفته شد و نتیجه آن ایجاد فضایی بود که هیچکس جرات گفت و گوی عادی با معاون وزیر را نداشت. محیط بسته و یک طرفه شکل گرفت و مجوزها پشت درهای بسته داده شد. در این شرایط می گویند چرا واردات انجام نشد؟ واضح است؛ هیچ فعال اقتصادی برای کارش التماس نمی کند.
این دیدگاه، امتیاز دادن و ایجاد انحصار بر اساس تاریخ، نتیجه ای جز هرج و مرج ندارد. من این فرآیند را «انحصار مهندسی شده» می نامم. اگر کسی قرار است وارد کند، این کار را برای تجارت خودش انجام می دهد، نه برای دولت. قانونی که رویکردش این است که عملا مشکلی را حل نمی کند.
ابهام در واردات خودرو از ایرانیان خارج از کشور
* همچنین در این لایحه بندی وجود دارد که به ایرانیان خارج از کشور اجازه می دهد خودرو حتی کارکرده وارد کنند. فکر می کنید این تصمیم چه تاثیری بر بازار و روند واردات خواهد داشت؟
این موضوع قبلاً برای سال 1404 مطرح شده بود، اما تا امروز اجرایی نشده است. دستورالعمل مربوط به این موضوع در دی ماه تدوین شد و شرایط بسیار پیچیده ای را برای آن در نظر گرفتند که حتی درک آن برای متقاضیان ممکن نبود.
در متن مصوبه دولت آمده است که خودرو قبل از تاریخ ابلاغ باید به نام فرد خارجی شماره گذاری شود. خیلی ها با ما تماس می گیرند و می پرسند که این بند دقیقاً به چه معناست. آیا باید به گذشته برگردند و پلاک بگیرند؟ با پیگیری های انجام شده متوجه شدیم منظور این است که خودرو باید از قبل مثلا قبل از آذرماه به نام آن شخص بوده باشد تا ایرانیان خارج از کشور بتوانند آن را وارد کنند.
* با مواردی که اشاره کردید می توان گفت که این مصوبه برای ایرانیان مقیم خارج از کشور آزادی عمل واقعی ایجاد نمی کند؟
بله این روند از بودجه 1404 هم مشخص بود و به نظر من این اقدام را نمی توان آزادی واردات برای ایرانیان مقیم خارج دانست. البته این که این مشکل را درست کرده اند خودش قدم مهمی است اما ممکن است نیاز به اصلاح مجدد داشته باشد یا اصلا اجرا نشود.
* وضعیت خودروهای فرسوده و استانداردهای مربوط به آنها چگونه خواهد بود؟
خودروهایی که دارای تاییدیه “هوموگاسیون” هستند، یعنی خودرو دارای لیست کامل استاندارد است، اجازه ورود دارند و به این دلیل مشکلی وجود ندارد.
در بخشی دیگر از این لایحه، واردات خودرو از مناطق آزاد با عوارض ورودی بالاتر ذکر و رقم زده شده است ۵۰ هزار دستگاه پیشنهاد شده است. این موضوع را چگونه ارزیابی می کنید؟
باید به کسی که این افکار را روی کاغذ آورد تبریک گفت. اینها افکار و تئوری های فضایی هستند که نمی توان آنها را عملیاتی کرد. بعد از یک سال دوباره جمع می شویم و می پرسیم چرا نشد؟ دلیلش این است که تصمیمات بر اساس عقل و منطق گرفته نمی شود و از کارشناسان نظر نمی پرسند.
با مقررات عجیب و غریب مانع نشوید
* با توجه به فشارهای اقتصادی و تحریم ها، آیا اساساً در شرایط فعلی امکان واردات خودرو در سطح وسیع وجود دارد؟
این 100% امکان پذیر است. مردم توانایی این کار را دارند به شرطی که دولت مانع ایجاد نکند و مجلس با قوانین عجیب و غریب راه را نبندد. با همین شرایط تحریم امسال حدود 35 تا 36 هزار خودرو وارد نشد؟ سال آینده هم قابل واردات است به شرطی که کار را به مردم بسپاریم. مشکل این است که فرآیندها توسط تصویب درهای بسته، عدم قطعیت نرخ تعرفه و سیستم های عرضه با مشکل مواجه می شوند. وقتی خودروهای مردم 6 ماه در گمرک می مانند، سال آینده وضعیت بهتر از امسال نخواهد بود. اگر این موارد اصلاح شود، بقیه مسائل حل می شود.
* در مورد خودروهای مونتاژی هم بحث هایی وجود دارد. در میان آنها کیفیت پایینی دارند و با قیمت های غیرعادی به فروش می رسند. برخی از نمایندگان مجلس در سال اعلام کرده اند ۱۴۰۲ تقریبا ۵ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۳ تقریبا ۸ میلیاردها دلار به این بخش اختصاص یافته است. نظر شما در مورد این چیست؟
بحث ماشین های مونتاژ بسیار گسترده است. اما باید توجه داشت که هزینه تولید به صورت CKD (قطعات جدا) در کشور ما به دلیل فرآیندهای دولتی و خواب سرمایه در گمرک بسیار بالاست. پولی که 8 تا 10 بار در سال در دنیا می چرخد، به سختی دو بار در اینجا گردش می کند و این قیمت نهایی را بالا می برد.
در مورد کیفیت هم نمی توان تعمیم داد. ما همچنین ماشین های مونتاژی با کیفیت بسیار بالایی داریم. مشکل اصلی قیمت غیرعادی است که ریشه در نبود رقابت قانونی دارد. اگر واردات CBU از همان مدل ها آزاد شود، آن وقت است که رقابت واقعی ظاهر می شود و قیمت ها اصلاح می شود.
تنظیم بازار خودرو از طریق واردات نخواهد بود
*با توجه به مواردی که اشاره کردید نتیجه نهایی این سیاست ها بر قیمت ها و وضعیت کلی بازار چه خواهد بود؟
آنچه مسلم است دولت انتظار حجم بالایی از واردات را ندارد و سیاست تسهیل تعرفه را کنار گذاشته است. به نظر می رسد واردات نمادین است و قرار نیست تنظیم بازار از طریق واردات خودرو انجام شود. بر این اساس مصرف کنندگان نباید انتظار رقابت قیمت یا تنوع واقعی را داشته باشند و آیا واردات باعث نجات بازار نمی شود؟ نتیجه نهایی این اقدامات افزایش قیمت خودروهای وارداتی خواهد بود.
