پاتریوت شکست خورد؛ ریسک میلیارد دلاری تایوان

با ادامه افزایش تنش ها در سراسر تنگه تایوان، تایپه به دنبال تقویت سپر دفاعی خود در برابر تهدیدات موشکی چین است. منابع نزدیک به ساختار دفاعی تایوان می گویند که بسته جدید تسلیحاتی که توسط واشنگتن آماده می شود تنها به چند موشک محدود نمی شود، بلکه بخشی از یک برنامه دفاع هوایی بزرگتر است. برنامه ای که ارزش آن به 20 میلیارد دلار می رسد.

بسته ای فراتر از چند موشک

رهگیرهای PAC-3 MSE قرار است در یک بسته گسترده تر تحویل داده شوند. بسته ای که علاوه بر آنها شامل سامانه فرماندهی IBCS، سامانه دفاع هوایی کوتاه برد NASAMS، رادارهای پیشرفته LTAMDS و سامانه های ضد پهپاد سوار بر خودرو خواهد بود.

نیروی هوایی جمهوری چین قبلاً 102 فروند از این رهگیرها را به قیمت حدود 637 میلیون دلار خریداری کرده بود و تحویل اولین محموله آنها از اوایل ژانویه 2026 آغاز شده است. اکنون خرید جدید می تواند ستون فقرات یک واحد تازه پاتریوت را تشکیل دهد.

یکی از متراکم ترین سپرهای هوا در جهان

تایوان در حال حاضر دارای یکی از فشرده ترین شبکه های پدافند هوایی زمینی در جهان است. شبکه ای که از نظر تراکم و تنوع سیستم فقط با اسرائیل و کره شمالی قابل مقایسه است. این ترتیبات دفاعی سنگین بخشی از استراتژی نامتقارن تایپه برای جبران شکاف قدرت با ارتش آزادیبخش خلق چین است. نیرویی که از نظر تعداد و فن آوری به طور قابل توجهی برتر است و از منظر سیاسی، دو طرف هنوز خود را در وضعیت جنگ داخلی حل نشده می بینند.

ضربه مستقیم؛ فلسفه جدید رهگیری

رهگیرهای MSE PAC-3 مکمل سیستم‌های بومی Tien Kung III و Tien Kung IV هستند. به خصوص نسخه چهارم که برای مقابله با موشک های بالستیک طراحی شده است.

برخلاف نسل‌های قدیمی پاتریوت که به کلاهک انفجاری متکی بودند، PAC-3 MSE از فناوری ضربه به کشتن استفاده می‌کند. یعنی نه با انفجار ترکش بلکه با برخورد مستقیم و انرژی جنبشی هدف را از بین می برد. چنین رویکردی به دقت بسیار بالاتری نیاز دارد، اما برداشتن کلاهک انفجاری باعث کاهش وزن و بهبود عملکرد پروازی موشک می شود.

این رهگیر می تواند با اهدافی تا ارتفاع حدود 60 کیلومتر درگیر شود، البته برد افقی آن حدود 120 کیلومتر است. در مقابل، سامانه های چینی مانند HQ-9، موشک 40N6 و سامانه ضد بالستیک HQ-29 برد بسیار بیشتری دارند. با این حال، PAC-3 MSE با ارتفاع رهگیری بالاتر برای افزایش زمان واکنش در برابر موشک های بالستیک تاکتیکی طراحی شده است.

هزینه های سنگین برای رهگیری

قیمت این رهگیرها یکی از نکات بحث برانگیز است. هر PAC-3 MSE حدود 3.9 میلیون دلار برای ارتش آمریکا هزینه دارد، اما تایوان برای هر موشک نزدیک به 6.25 میلیون دلار می پردازد. در برابر ارتشی مانند چین که هم بودجه دفاعی بزرگ‌تری دارد و هم زرادخانه موشکی چندین برابر بزرگ‌تر، این تفاوت هزینه می‌تواند سؤالاتی را در مورد صرفه اقتصادی چنین خریدهایی ایجاد کند.

از سوی دیگر زمان تحویل رهگیرهای جدید هنوز مشخص نیست. ارتش آمریکا در سال‌های اخیر به طور گسترده از انبار موشک‌های پاتریوت خود استفاده کرده است و در اواسط سال 2025 تأیید شد که موجودی آنها به حدود یک چهارم سطح مورد نیاز پنتاگون کاهش یافته است.

رکوردی که زیر ذره بین است

سیستم پاتریوت بیشترین استفاده را در تاریخ خود از ماه می 2023 در جنگ اوکراین تجربه کرده است. با این حال، اثربخشی آن در برخی موارد توسط مقامات غربی و اوکراینی مورد تردید قرار گرفته است. علاوه بر این، در تابستان 2025 در جریان رهگیری حمله موشکی ایران به پایگاه العدید قطر، عملکرد این سامانه با مشکلاتی همراه بود و بعداً مشخص شد که این رهگیری کاملاً موفق نبوده است.

این تجربیات باعث شد ارتش ایالات متحده در اواخر سال 2025 اعلام کند که نسخه جدیدی از پاتریوت با قابلیت هدف گیری 360 درجه در دست توسعه است. این ارتقا، در صورت اجرا، بزرگترین تحول این سیستم از زمان شروع به کار آن در سال 1981 خواهد بود و می تواند برخی از نقاط ضعف اخیر را که اخیراً آشکار شده است، برطرف کند.