اقتصاد 24-در هفته های ابتدایی بهمن ماه، رشد نرخ ارز و تقویت انتظارات تورمی موتور محرک بازار سرمایه بود. در این مقطع، سهام صادرات محور به ویژه در گروه فلزات اساسی، پتروشیمی و پالایشی نقش پیشتاز بازار را ایفا کردند و ارزش معاملات خرد نیز در سطوح بالایی قرار داشت.
ورود قابل توجه نقدینگی واقعی به نمادهای دلاری نشان داد که بازار در فاز «انتظار-تورمی» قرار دارد و چشم انداز سودآوری شرکت به طور مستقیم با متغیر دلار تعدیل می شود.
اما در دهه سوم بهمن معادلات تغییر کرد. ثبات نرخ ها در بازار حواله ارز، فروکش تبعات یکسان سازی نرخ ارز و انتشار اخباری مبنی بر احتمال برگزاری دور جدید مذاکرات سیاسی، به سرعت انتظارات معامله گران را تعدیل کرد. در نتیجه شاخص کل کانال در 2 روز متوالی 4 میلیون واحد از دست داد و تا محدوده 3.8 میلیون واحد عقب نشینی کرد.
در این فضا نمادهای عمده کالایی بیشترین فشار فروش را تجربه کردند و خروج ارز واقعی به شدت به ثبت رسید. کاهش همزمان شاخص هم وزن نیز نشان داد که اصلاح بازار محدود به شرکت های بزرگ نبوده و کل بورس درگیر موج عرضه شده است. افزایش صف های فروش و از بین رفتن اکثر نمادها حکایت از غلبه رفتار هیجانی در معاملات داشت.
هفته آخر بهمن؛ نوسان، شوک و جستجوی تعادل
بورس تهران در هفته پایانی بهمن ماه یکی از پر نوسان ترین دوره های هفته های اخیر را تجربه کرد. هفته ای که با افت شدید شاخص آغاز شد، نشانه هایی از بهبود تقاضا را در میانه نشان داد، اما در نهایت با بازدهی منفی به پایان رسید.
در اولین روز معاملاتی هفته، شاخص کل با افت 43 هزار واحدی به سطح 3 میلیون و 986 هزار واحد رسید و کانال روانی چهار میلیون واحد کاهش یافت. فشار فروش گسترده به ویژه در نمادهای شاخص کالا مانند «فملی» نشان داد که حساسیت بازار نسبت به نوسانات ارزی همچنان بالاست. برداشت بیش از 4 هزار و 600 میلیارد تومان پول واقعی و مفقود شدن 78 درصد نمادها فضای کاملا احساسی معاملات را به تصویر کشید.
روند نزولی تشدید شد و شاخص کل با 104 هزار واحد افت به سطح 3.8 میلیون واحد رسید. شاخص هم وزن نیز پس از 2 ماه کانال یک میلیون واحدی را از دست داد. نمادهای فلزی، پتروشیمی و پالایشی بیشترین تاثیر منفی را داشتند و بازگشایی سنگین نمادهای بانکی و خودرویی مانند «وپاسر»، «خودرو» و «خساپا» بارها فشار عرضه را بر سمت فروش تشدید کرد. کاهش نرخ دلار به عنوان عامل اصلی این افت به سرعت در قیمت سهام صادرات محور و حتی صندوق های طلا منعکس شد.
در سومین روز هفته نشانه هایی از بازگشت تعادل ظاهر شد. اگرچه شاخص کل با افت 58 هزار واحدی دیگر به رقم 3.822 هزار واحد رسید، اما پس از 2 هفته خروج نقدینگی، خالص ورودی پول واقعی به بیش از 533 میلیارد تومان رسید. تمرکز این نقدینگی بر روی گروه بانکی به ویژه نماد «وپاسار» حکایت از چرخش موقت پرتفوی از صنایع دلاری به گروه های ریالی داشت.
پس از سه روز نزول متوالی، بازار نفس تازه ای گرفت و شاخص کل با حدود 25 هزار واحد افزایش به سطح 3 میلیون و 847 هزار واحد رسید. سبزپوش شدن 73 درصد نمادها و افزایش صف های خرید نسبت به فروش حکایت از بهبود نسبی تقاضا داشت. با این حال، خروج نقدینگی از صندوق های طلا و درآمد ثابت و احتیاط معامله گران نشان داد که اعتماد هنوز به طور کامل برنگشته است.
در آخرین روز معاملاتی هفته، شاخص کل با افت 40 هزار واحدی به انتهای کانال 3.8 میلیون واحدی بازگشت. فشار فروش در نمادهای شاخصسازی مانند «فارسی» و «فملی» که به تنهایی 17 هزار واحد افت شاخص را به خود اختصاص دادند، همراه با خروج نزدیک به 900 میلیارد تومان پول واقعی، حکایت از تضعیف تقاضا در سطوح حمایتی داشت. از سوی دیگر ورود بیش از هزار میلیارد تومان نقدینگی به صندوق های با درآمد ثابت نشان داد که نرخ سود بالای اوراق بدهی (حدود 40 درصد) به رقیبی جدی برای بورس تبدیل شده است.
ارزش بالا؛ اما زیر سایه ابهامات
در همین رابطه کامل ابراهیمیان کارشناس بازار سرمایه در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا با اشاره به افت بازار سهام در هفته های اخیر اظهار داشت: با وجود افزایش ریسک های سیستماتیک و جذابیت نرخ اوراق خزانه، بازار سهام از منظر ارزش گذاری در وضعیت خوبی قرار دارد و نسبت های قیمتی بازار در پایین ترین سطوح تاریخی قرار دارد.
به گفته وی، بازار سرمایه در چهار هفته گذشته روند نزولی را تجربه کرده و ارزش بازار از حدود 15 هزار همات به نزدیک به 12 هزار و 700 همت کاهش یافته است. افتی که بیشتر آن ناشی از فضای متشنج سیاسی و افزایش ابهامات بود.
ابراهیمیان با تاکید بر نسبت P/E بازار افزود: نسبت قیمت به درآمد بازار در محدوده 7 واحد است و تجربه تاریخی نشان می دهد هر زمان که این نسبت به سطوح پایین تری نزدیک شد، بازار با وجود ریسک ها خریداران خود را پیدا کرده است.
وی در عین حال تصریح کرد: مشکل اصلی بازار نبود ارزش گذاری نیست، بلکه افزایش ریسک های سیستماتیک است. تا زمانی که ثبات در سیاست گذاری، پرهیز از قیمت گذاری دستوری و تداوم سیاست ارزی در دستور کار نباشد، بازگشت اعتماد به بازار سرمایه دشوار خواهد بود.
نتایج تحولات بهمن ماه نشان می دهد بورس تهران وارد مرحله اصلاح و سپس تلاش برای تعادل از مرحله تثبیت در اوج تاریخی شده است. اگرچه شاخص کل بخشی از رشد قبلی خود را رها کرده است، اما ورود موقت پول واقعی در روزهای پایانی ماه نشان می دهد که اعتماد سرمایه گذاران به طور کامل از بین نرفته است.
بهمن ماه را می توان ماه «نوسان و تغییر انتظارات» بورس تهران دانست؛ دوره ای که بار دیگر نقش کلیدی نرخ ارز و متغیرهای سیاسی را در جهت گیری کوتاه مدت بازار سهام پررنگ کرد.
منبع: ایرنا
