بعدی- طرح سیانت 2 که رسماً به عنوان «قانون حمایت و مقابله با تخلفات صدا و تصویر فراگیر در فضای مجازی» شناخته می شود، یکی از جنجالی ترین طرح های قانونگذاری اخیر در ایران است. این طرح در واقع ادامه و نسخه به روز شده طرح حمایت از حقوق کاربران در فضای مجازی (معروف به طرح حمایت) است که در مجلس یازدهم مطرح شد.
بر اساس گزارش فردا، بر اساس اظهارات مسئولان ذیربط، هدف اصلی از اجرای طرح دوم حفاظت، تنظیم و کنترل محتوای صوتی و تصویری در بسترهای مجازی از جمله اینستاگرام، ایکس، یوتیوب و … است که این طرح که به تازگی در مجلس یازدهم مطرح شده، جنجال های زیادی را به همراه داشته و مخالفت های زیادی را به همراه داشته است.
سرنوشت اینترنت در ایران چه خواهد شد؟
ایده کنترل فضای مجازی در ایران به سالهای قبل برمیگردد، اما طرح حفاظت در مجلس یازدهم در سال 1400 به طور جدی مطرح شد، این طرح که اولین بار با عنوان «حمایت از حقوق کاربران در فضای مجازی» از سوی نمایندگان اصولگرا و اعضای جبهه پایداری مطرح شد. هدف اعلام شده آن محافظت از کاربران در برابر محتوای مضر، پشتیبانی از پلتفرم های داخلی و مقابله با تهاجم فرهنگی بود.
این طرح در کمیسیون مشترک مجلس بررسی شد اما در اسفند 1400 با اعتراض گسترده جامعه مدنی، بنگاه های اقتصادی و حتی برخی از مسئولان دولتی لغو شد. منتقدان گفتند این طرح اینترنت را به یک اینترنت ملی تبدیل می کند و اقتصاد دیجیتال را نابود می کند.
پس از لغو طرح اولیه، بحث ادامه یافت. شورای عالی فضای مجازی در سال 1398 مصوبه ای را برای تنظیم فضای مجازی تصویب کرده بود که بعداً مبنای برنامه ریزی های بعدی قرار گرفت. در این مدت دولت سیزدهم با وعده توسعه اینترنت سعی در کاهش حساسیت ها داشت اما فیلتر شدن پلتفرم هایی مانند اینستاگرام و واتس اپ در حوادث سال 1401 بار دیگر موضوع اینترنت را به یک بحران عمومی تبدیل کرد.
با این حال، بحث ها و بحران های فعلی در مورد اینترنت و طرح حفاظت مسیر خود را طی کرد. پس از حوادث آذرماه و در پی قطع کامل دسترسی به اینترنت، زخم قدیمی اینترنت دوباره باز شد و این بار این بحران با قدرت بیشتری از همیشه بازگشت. از جلسات خاموشی که در مشهد برگزار می شد، سرانجام در بهمن 1404 طرحی مطرح شد که به طرح سایانت 2 معروف است و از قضا امضاکنندگان اصلی آن عموماً اعضای جبهه پایداری هستند.
براساس طرح حفاظتی 2، اختیارات نظارتی و سیاست های حفاظتی از وزارت ارشاد به صدا و سیما، وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی، سازمان تبلیغات اسلامی و دادستانی کل کشور تفویض می شود. همچنین بر اساس این طرح، تبلیغ هرگونه کالا، خدمات و اثر هنری از طریق شبکه ها و رسانه ها و بسترهای غیرمجاز ممنوع است.
فهرست اسامی این شبکه ها از سوی سازمان صدا و سیما، وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی، سازمان تبلیغات اسلامی و دادستانی کل کشور هر سه ماه یکبار اعلام می شود. همچنین هرگونه تخلف از این دستورات، متخلفان را مشمول مجازات های درجه 5 تا 7 مندرج در مواد 19 و 20 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392/02/1 می کند.
این طرح دارای چند نکته ویژه است:
تبصره 1
نحوه تشکیل و اداره جلسات طبق آیین نامه مصوب کارگروه تخصصی ماهواره خواهد بود.
تبصره 2
اگر شرکت یا موسسه ای تخلف کند، علاوه بر خود آن گروه، مدیران آن نیز مسئول هستند و مجازات خواهند شد.
تبصره 3
تولیدکنندگان، واردکنندگان، صاحبان کالاها و آثار هنری و ارائه دهندگان خدمات باید در قراردادهای خود به صراحت اعلام کنند که تبلیغات در شبکه های غیرمجاز ممنوع است. در صورت عدم ذکر این موضوع در قرارداد و پخش آگهی آنها در آن شبکه ها به حداقل مجازات تعیین شده محکوم می شوند.
تبصره 4
در صورتی که شبکه ماهواره ای غیرمجاز بدون اجازه صاحب کالا یا اثر اقدام به پخش آگهی کند، صاحب کالا یا اثر باید به محض اطلاع یا اطلاع مراجع ذیربط از طریق دادگاه برای جلوگیری از ادامه پخش اقدام کند. اگر اقدام نکند جریمه می شود.
تبصره 5
دادگاه ها موظفند علاوه بر محکومیت اشخاص مذکور در این ماده، مدیران و گردانندگان شبکه های ماهواره ای غیرمجاز را به حداکثر مجازات تعیین شده محکوم کنند.
تبصره 6
صدور حکم محکومیت مانع از آن نیست که اشخاص حقیقی یا حقوقی آسیب دیده بتوانند به طور جداگانه برای مطالبه خسارت اقامه دعوی کنند.
تبصره 7
هر شهروند ایرانی که از مرحله نگارش تا تولید و پخش با شبکه ها یا رسانه های غیرمجاز به هر نحوی همکاری کند حسب مورد به یکی از مجازات های درجه پنج تا هفت قانون مجازات اسلامی محکوم خواهد شد.
تبصره 8
متخلفان با توجه به میزان انتشار، نوع محتوا، مدت زمان پخش، خسارت وارده و تأثیر آن بر فرهنگ و امنیت جامعه تحت تعقیب و جریمه قرار خواهند گرفت.
