یورونیوز: براساس اسناد کنگره آمریکا و به گفته یک گروه کنترل تسلیحات، عربستان سعودی ممکن است در چارچوب توافق هسته ای پیشنهادی با آمریکا امکان غنی سازی اورانیوم را داشته باشد. موضوعی که در بحبوحه تداوم بن بست هسته ای ایران و آمریکا نگرانی هایی را در مورد گسترش سلاح های هسته ای ایجاد کرده است.
جو بایدن، رئیس جمهور سابق و دونالد ترامپ، رئیس جمهور کنونی، هر دو تلاش کردند تا به توافق هسته ای با پادشاهی عربستان سعودی برسند. کارشناسان منع اشاعه هشدار می دهند که هر سانتریفیوژ فعال در داخل عربستان سعودی می تواند راه را برای برنامه احتمالی تسلیحات هسته ای هموار کند. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی گفته است که اگر تهران به سلاح هستهای دست یابد، ممکن است آن را دنبال کند.
پیش از این، پس از حمله اسرائیل به قطر برای ترور مقامات حماس، عربستان سعودی و پاکستان یک پیمان دفاعی متقابل امضا کردند. وزیر دفاع پاکستان در این زمینه گفت که برنامه هسته ای کشورش «در صورت نیاز» در اختیار عربستان قرار خواهد گرفت. اظهاراتی که به نوعی هشدار به اسرائیل تلقی می شد زیرا اسرائیل تنها کشور دارای سلاح هسته ای در خاورمیانه نامیده می شود.
کلسی داونپورت، مدیر سیاست منع اشاعه هسته ای در انجمن کنترل تسلیحات مستقر در واشنگتن گفت: همکاری هسته ای می تواند مکانیسم مثبتی برای حفظ هنجارهای منع اشاعه و افزایش شفافیت باشد، اما همه چیز به جزئیات بستگی دارد.
وی افزود: این اسناد “این نگرانی را ایجاد می کند که دولت ترامپ خطرات اشاعه ناشی از توافقنامه همکاری هسته ای پیشنهادی با عربستان سعودی یا سابقه ای که ممکن است ایجاد کند را به دقت بررسی نکرده است.”
سند کنگره که در اختیار آسوشیتدپرس نیز قرار گرفته است نشان می دهد که دولت دونالد ترامپ به دنبال دستیابی به 20 توافق تجاری هسته ای با کشورهای مختلف جهان از جمله عربستان سعودی است. این سند می افزاید که توافق با عربستان سعودی می تواند میلیاردها دلار ارزش داشته باشد.
در این سند آمده است که دستیابی به توافق با پادشاهی سعودی “منفعت امنیت ملی ایالات متحده را به پیش می برد و از سیاست های ناکارآمد انفعال و بلاتکلیفی که رقبا برای آسیب رساندن به صنعت آمریکا و تضعیف جایگاه جهانی ایالات متحده در این بخش حیاتی استفاده کرده اند، فاصله می گیرد.” چین، فرانسه، روسیه و کره جنوبی از جمله کشورهای پیشرو در فروش فناوری نیروگاه های هسته ای هستند.
پیشنویس توافقنامه پیشبینی میکند که ایالات متحده و عربستان سعودی توافقنامههای پادمانی را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ناظر هستهای سازمان ملل متحد امضا کنند. این توافق شامل نظارت بر “حساس ترین حوزه های مرتبط با اشاعه در همکاری های هسته ای بالقوه” خواهد بود. غنی سازی، تولید سوخت و فرآوری مجدد به عنوان زمینه های ممکن ذکر شده است.
کلسی داونپورت در این باره می گوید: این نشان می دهد که پس از اجرای توافق دوجانبه پادمانی، راه برای دستیابی عربستان به فناوری یا توانایی غنی سازی اورانیوم حتی احتمالاً از طریق آمریکا باز خواهد شد. حتی با وجود محدودیت ها، به نظر می رسد عربستان سعودی امکان نوعی غنی سازی یا دسترسی به دانش خود را داشته باشد.
عربستان سعودی یکی از اعضای آژانس بین المللی انرژی اتمی مستقر در وین است. نهادی که فعالیتهای هستهای صلحآمیز را ترویج میکند و در عین حال کشورها را بازرسی میکند تا مطمئن شود که برنامههای تسلیحات هستهای مخفیانه را دنبال نمیکنند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز جمعه در بیانیهای به آسوشیتدپرس «در تماس منظم با هر دو طرف است و میتواند اقدامات راستیآزمایی مربوط به توافقنامههای همکاری دوجانبه را اعمال کند».
این نهاد اضافه کرد: در صورتی که طرفین از آژانس بخواهند اقدامات راستی آزمایی را در چارچوب توافق نامه های همکاری دوجانبه اعمال کند، آژانس به رایزنی با طرف های ذیربط ادامه می دهد و درخواست را طبق روال تعیین شده خود رسیدگی می کند.
غنی سازی به تنهایی یک مسیر خودکار برای دستیابی به سلاح های هسته ای نیست. کشورها باید مراحل دیگری از جمله استفاده از مواد منفجره قوی را برای دستیابی به سلاح هسته ای طی کنند. با این حال، این فرآیند میتواند دری را برای سلاحسازی باز کند. موضوعی که نگرانی غرب در مورد برنامه هسته ای ایران را برانگیخته است.
امارات متحده عربی، همسایه عربستان سعودی، قراردادی موسوم به “123” را با آمریکا برای ساخت نیروگاه هسته ای با کمک کره جنوبی امضا کرد، اما این توافق شامل غنی سازی اورانیوم نمی شود. اقدامی که کارشناسان منع اشاعه آن را «استاندارد طلایی» کشورهایی که به دنبال انرژی صلح آمیز هسته ای هستند، می دانند.
تلاش برای دستیابی به توافق بین عربستان سعودی و آمریکا در حالی صورت می گیرد که دونالد ترامپ ایران را تهدید کرده است که در صورت عدم دستیابی به توافق بر سر برنامه هسته ای خود، باید منتظر اقدام نظامی باشد.
تهران همواره تاکید کرده است که برنامه غنی سازی صلح آمیز را دنبال می کند. با این حال، کشورهای غربی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی مشکوک هستند که ایران تا سال 2003 یک برنامه نظامی سازمانیافته هستهای داشته است. ایران همچنین اورانیوم را با خلوص 60 درصد غنیسازی کرده است که از نظر فنی یک قدم کوتاه با سطح 90 درصدی مورد نیاز برای سلاحهای هستهای است. به این ترتیب ایران تنها کشوری در جهان است که بدون داشتن برنامه تسلیحاتی به چنین سطحی از غنی سازی اورانیوم دست یافته است.
ولیعهد عربستان پیش از این گفته بود که اگر ایران به سلاح هستهای دست یابد، «ما باید آن را داشته باشیم».
