تحرکات میدانی در کشور افزایش یافته است. امکان ابتکار دیپلماتیک در شدیدترین استقرار نظامی می تواند مسیر را تغییر دهد. اکنون با روشن شدن مواضع تهران و فعال شدن کانال ژنو می توان تصویر دقیق تری از تشدید رقابت همزمان جنگ طلبان و موافقان ارائه داد.
به گزارش شفقنا به نقل از نیویورک تایمز، تحولات 72 ساعت گذشته نشان می دهد که بحران ایران و آمریکا وارد مرحله پویایی بیشتری شده است. همزمان با تقویت آرایش نظامی آمریکا و تشدید ادبیات سیاسی، تحرکات دیپلماتیک نیز تشدید شده است.
ایران در بالاترین سطح هوشیاری قرار دارد، چهار لایه جانشینی را برای مقامات کلیدی ایجاد کرده و سازوکارهایی را برای تداوم فرماندهی در شرایط بحرانی فعال کرده است.
در این میان، دیپلماسی ایران به طور مستمر بر دو هدف متمرکز است:
ارائه ابتکارات و انعطاف فنی در موضوع هسته ای؛
محدود کردن دامنه مذاکرات فقط به پرونده هسته ای و جلوگیری از ورود مسائل موشکی و منطقه ای به مذاکرات.
وزیر امور خارجه ایران در گفتوگو با شبکه سیبیاس از تدوین پیشنویس توافق و اعلام آمادگی برای مکانیسمهای نظارتی گسترده خبر داد، اما «غنیسازی صفر» و محدودیت برنامه موشکی را خط قرمز دانست. به عبارت دیگر، تهران در حال مذاکره بر سر برنامه هسته ای است، اما از اصل غنی سازی در خاک ایران، حتی اگر برای اعتمادسازی برای مدتی معلق شود، دست بر نمی دارد.
تحرکات دوگانه در واشنگتن نیز دیده می شود. از یک سو فشار برای افزایش اهرم های نظامی ادامه دارد و از سوی دیگر در خبرها حاکی از مخالفت گروه مهمی از مشاوران ترامپ با حمله نظامی به ایران است و مخالفت های مهمی نیز در کنگره وجود دارد. آکسیوس همچنین از احتمال برگزاری مذاکرات روز پنجشنبه در ژنو و حتی امکان دستیابی به توافق موقت خبر داده است. سناتور جک رید، رئیس دموکرات کمیته نیروهای مسلح سنا، در مورد عواقب جنگ منطقه ای هشدار داد و خواستار توضیح استراتژی و هزینه هر اقدام نظامی قبل از تصمیم گیری شد.
در سطح بین المللی، تاکنون هیچ کشور اروپایی یا قدرت بزرگی علناً از حمله نظامی به ایران حمایت نکرده است. در سطح منطقه، کشورهایی مانند ترکیه، عمان و قطر بر مواضع ضد جنگ خود تاکید کرده اند. در عین حال، مواضع توسعه طلبانه سفیر آمریکا در اسرائیل درباره آینده منطقه نگرانی دولت های عربی را در پی داشته و واکنش های انتقادی از جمله مواضع تند عربستان را در جهان اسلام به دنبال داشته است. در چنین فضایی طبیعتاً بعید است که سایر کشورهای منطقه از اقدام نظامی علیه ایران حمایت کنند، هرچند موارد خاصی مانند امارات می تواند استثنا باشد.
بازار انرژی: قیمت جهانی نفت خام برنت در روزهای اخیر در حدود 71.60 تا 71.76 دلار در هر بشکه بوده است که نشان دهنده افزایش «پرمیوم ریسک ژئوپلیتیکی» است اما هنوز جهش قابل توجهی ثبت نشده است. همچنین، بازار پیشبینی پلیمارکت – صرفاً بهعنوان یک شاخص تکمیلی و نه تعیینکننده – احتمال حمله فوری را دست کم میگیرد، نشانهای از اینکه فضای انتظار جهانی هنوز سناریوی جنگ قریبالوقوع را در نظر نگرفته است.
خلاصه:
تحرکات همزمان جنگجویان و صلح طلبان افزایش یافته است. تهران برای سناریوی سختی آماده شده، اما دیپلماسی را نیز فعال نگه داشته و آن را بر دو محور «ابتکار هستهای» و «محدود کردن دامنه مذاکرات» متمرکز کرده است. نشست روز پنجشنبه ژنو، که گفته می شود “گروسی” در آن شرکت می کند، می تواند این توازن شکننده را به سمت یک توافق موقت هدایت کند. مشروط بر اینکه آمریکا در میانه تحرکات دیپلماتیک مانند ژوئن دست به اقدام نظامی نزند.
