به گزارش میهن تجارت، در شرایطی که ورزش ایران خود را برای رویدادهای مهمی مانند بازی های آسیایی 2026 ناگویا، آغاز رقابت های کسب سهمیه المپیک لس آنجلس و سایر عرصه های بین المللی آماده می کند، موضوع بودجه و نحوه توزیع آن به یکی از چالش های جدی و بحث برانگیز اهالی ورزش تبدیل شده است. در سال های گذشته همواره این انتقاد وجود داشته است که سهم ورزش از بودجه عمومی کشور متناسب با جایگاه، کارکرد اجتماعی و نقش آن در ارتقای سرمایه اجتماعی و هویت ملی نیست. بسیاری از کارشناسان معتقدند سهم ورزش در ساختار بودجه کشور کوچک دیده می شود و این موضوع ریشه مشکلات اجرایی، سازندگی و قهرمانی در ورزش ایران است.
در لایحه بودجه سال 1405 که چند روز پیش به تصویب رسید، رقمی نزدیک به 26 میلیارد برای حوزه ورزش در نظر گرفته شده که بخش قابل توجهی از آن به اعتبارات عمرانی استان ها اختصاص دارد و عملاً دست متولیان ورزش را برای تقویت حوزه قهرمانی و حمایت هدفمند از فدراسیون ها محدود می کند. در کنار این بودجه رسمی، تخصیص منابع خارج از شمول و کمک مستقیم مجلس به برخی فدراسیون ها نیز مورد بحث و انتقاد قرار گرفت.
موضوعی که از نگاه برخی کارشناسان مرز قانون گذاری و اجرا را کمرنگ کرده است. اگرچه مجلس با اختصاص 1830 میلیارد کمک به فدراسیون های ورزشی نقش موثری در حوزه ورزش داشته است، اما تفاوت چشمگیر میزان حمایت های مالی از رشته های مختلف به ویژه در مقایسه بین فدراسیون های مدال آور و رشته هایی که سهم کمتری در افتخارات بین المللی دارند، پرسش های جدی را در خصوص توزیع منابع و عدم بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد برای ورزش ایجاد کرده است.
“چین” ورزشی با بودجه کمی است
رسول نظری، عضو هیئت علمی دانشگاه خراسان وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا درباره بودجه اختصاص یافته به ورزش برای سال 1405 اظهار کرد: اگر دوران پس از دفاع مقدس و ورود کشور به دولت سازندگی و مسیر توسعه را در نظر بگیریم، به نظر می رسد ورزش همیشه سهم کمی از بودجه داشته است. یکی از گلوگاه های استراتژیک ورزش ایران، کوچک بودن «چانه» ورزش در بودجه است. سهم ورزش از بودجه عمومی کشور بسیار محدود است و این موضوع هم در حوزه اجرایی و هم در حوزه عمرانی مضر بوده است. معتقدم سهم اندک ورزش در بودجه یکی از مهم ترین گلوگاه های ساختاری ورزش ایران است.
وی افزود: در بودجه 1405 حدود 26 تلاش برای ورزش در نظر گرفته شده است. از این میزان، نزدیک به 13 تلاش به حوزه سازندگی استان ها اختصاص دارد و عملا امکان استفاده از آن برای بخش قهرمانی و میادین شکل دهنده برند ورزش ایران وجود ندارد. بخشی دیگر از بودجه، حدود چهار تا پنج همات، سهم 52 فدراسیون ورزشی است. حدود سه تا چهار پروژه به کمیته ملی المپیک و پارالمپیک اختصاص دارد و نزدیک به یک پروژه در اختیار وزیر ورزش و خود وزارتخانه است.
800 میلیارد برای کشتی؟ زیاد نیست
این مدیر ورزشی تصریح کرد: بدعت ناراحت کننده ای در پنج شش سال اخیر شکل گرفته است. کمیسیون فرهنگی و فراکسیون ورزش مجلس از مجلس قبل تا این مجلس مبالغی را بر اساس سلیقه و نظر خود از محل بودجه های خارج از حوزه مجلس به فدراسیون ها اختصاص دادند بدون اینکه مرکز پژوهش های مجلس بررسی دقیقی درباره عملکرد و نیاز فدراسیون ها انجام داده باشد.
وی ادامه داد: فراکسیون ورزش مجلس برای سال 1405 رقمی حدود یک هزار و 830 میلیارد تومان برای کمک به فدراسیون ها در نظر گرفته است. از این مبلغ حدود 800 میلیارد تومان به فدراسیون کشتی تعلق می گیرد زیرا کشتی ورزش اول کشور است و بیش از 80 درصد مدال های ما در دوره های مختلف المپیک و پارالمپیک از این رشته بوده است. البته ارتباط خوب مدیریت فدراسیون کشتی با بدنه مجلس نیز در این موضوع بی تاثیر نیست. از آن 1830 میلیارد، کشتی حدود 800 میلیارد تومان و سایر فدراسیون ها بر اساس عملکردشان بین 40 تا 120 میلیارد تومان دریافت می کنند. به عنوان مثال ممکن است فدراسیون گلف 40 میلیارد تومان دریافت کند یا حدود 20 میلیارد تومان به تکواندو اختصاص داده شده است.
چرا فوتبال باید ۱۵۰ میلیارد تومان دریافت کند؟
نظری خاطرنشان کرد: اولاً بهتر بود این بودجه در قالب بودجه رسمی وزارت ورزش و بر اساس بودجه ریزی عملیاتی توزیع می شد. یکی از خلأهای جدی ما در ورزش نبود بودجه ریزی مبتنی بر عملیات است. در حال حاضر، سیستم بودجه ریزی ما مبتنی بر صفر است. در حالی که در کشورهای توسعه یافته بودجه بر اساس عملیات، خروجی و عملکرد تخصیص می یابد. معتقدم با توجه به عملکرد کشتی حتی 800 میلیارد تومان هم رقم بالایی نیست. کشتی 70 تا 80 درصد مدال های المپیک ما را تامین کرده و هیئت های زیادی دارد و پیشانی ورزش ایران است، اما سوال جدی من این است که آیا تکواندو فقط باید 20 میلیارد تومان دریافت کند؟ این ورزش در المپیک پاریس چهار مدال از چهار هیئت کسب کرد.
وی بیان کرد: چرا فوتبال باید 150 میلیارد تومان از این محل دریافت کند در حالی که گردش مالی این رشته نزدیک به هزار میلیارد تومان است و از اسپانسر، حق پخش و شرکت های خصوصی بهره می برد؟ چرا گلف باید 40 میلیارد تومان دریافت کند؟ یا سهم فدراسیون والیبال کجاست؟ نکته اینجاست که وقتی بودجه ریزی بر اساس عملکرد نباشد و بیشتر بر اساس لابی ها و رانت های سیاسی شکل بگیرد، طبیعی است که این منابع تبدیل به «حیاط خصوصی» برخی از نمایندگان می شود و هر چه لابی گرهای قدرتمندتری داشته باشند، سهم بیشتری خواهند داشت.
هر ریالی که به ورزش می رود کم است
یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه خوراسگان بیان کرد: سال های آینده برای ورزش ایران بسیار حساس است. بازی های آسیایی 2026 ناگویا، آغاز سهمیه های المپیک لس آنجلس و بازی های آسیایی جوانان در پیش رو داریم. در چنین شرایطی دو سوال اساسی مطرح می شود، اول اینکه چرا این بودجه به صورت حیاط خلوت توزیع می شود و دوم اینکه چرا بودجه ریزی ما عملیاتی نمی شود؟ مجلس باید بودجه را تصویب کند و دولت آن را اجرا کند. نهادهای نظارتی از جمله دیوان محاسبات و قوه قضائیه باید بر حسن اجرای آن نظارت داشته باشند. اما وقتی مجلس یک هزار و 830 میلیارد تومان از حوزه قانونگذاری را مستقیماً به جزئیات اجرا اختصاص می دهد، عملاً از حوزه قانونگذاری وارد حوزه اجرا می شود و این موضوع با اصل تفکیک قوا در تضاد است.
وی افزود: با این وجود تاکید می کنم هر ریالی که وارد ورزش می شود ناچیز است. چون اساساً سهم ورزش کشور کوچک گرفته شده است. اما حاکمیت بودجه در ورزش ما جزیره ای و کاریکاتوری است. ایران از المپیک 1948 لندن تا المپیک 2024 پاریس در مجموع 88 مدال المپیک کسب کرده است که از این تعداد 23 مدال طلا بوده و از این 23 مدال 11 مدال متعلق به کشتی است. یعنی حدود 64 درصد طلای المپیک و بیش از 80 درصد کل مدال های ایران مربوط به کشتی است.
کشتی ورزش پیشرو ایران است
نظری یادآور شد: پس کشتی اولین ورزش ایران است. با توجه به میزان ماموریت ها، مسابقات انتخابی و جایگاه بین المللی این رشته، این بودجه بی دلیل نیست. علاوه بر این وزارت ورزش نیز 400 تا 500 میلیارد تومان به صورت جداگانه به کشتی کمک خواهد کرد و خود فدراسیون نیز از طریق اسپانسری منابع جذب خواهد کرد. از سوی دیگر فوتبال با گردش مالی نزدیک به هزار میلیارد تومان از منابع مختلفی بهره می برد و عملکرد آن در سال های گذشته تناسبی با این هزینه ها نداشته است. هیچ کدام از فدراسیون های ما به خوبی کشتی بازی نکرده اند و وقتی فدراسیون گلف 40 میلیارد برای ارتباطات دریافت می کند یعنی بودجه ریزی بر اساس عملکرد نیست.
وی تاکید کرد: شش سال از تصویب برنامه پنجم توسعه و ورود به سال اول برنامه هفتم می گذرد اما سرانه فضای ورزشی کشور حدود 0.74 متر مربع است. طبق برنامه باید از سال 1389 به سرانه 1.2 متر مربع می رسیدیم اما الان 14 سال از آن تاریخ می گذرد و هنوز به ازای هر ایرانی به یک مترمربع نرسیده ایم. با توجه به بودجه های عمرانی، حداقل 30 سال برای رسیدن به استانداردهای تعیین شده نیاز است. آن هم به شرطی که هیچ پروژه نمایشی و جدید غیرحرفه ای اضافه نشود. یکی از بزرگ ترین گلوگاه های ورزش ایران همین زیرساخت هاست.
این مدیر ورزشی در پایان افزود: ورزش ایران با قاعده کاریکاتوری مواجه است. مجلس باید قانون گذاری کند، دولت اجرا کند و نهادهای نظارتی نظارت کنند. اما امروزه این مرزها محو شده است. علیرغم همه این انتقادات، باز هم تاکید می کنم که منابعی که به ورزش اختصاص می یابد کم است. اما باید در چارچوب قانون بر اساس عملکرد و به دور از مسائل دیگر توزیع شود.
