به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، تربیت یکی از ارکان اصلی شکل گیری شخصیت و رفتار انسان است و نقش آن فراتر از آموزش علمی صرف است. این روند از کودکی شروع می شود و تا بزرگسالی ادامه می یابد و هدف آن ایجاد تعادل بین عقل، اخلاق، احساسات و اعمال انسان است. بدون آموزش، آموزش علمی تنها به کسب اطلاعات منجر می شود و ضمانتی برای رفتار مسئولانه یا رشد اجتماعی فرد ایجاد نمی کند و آموزش در واقع زیربنای رشد و تکامل پایدار شخصیت انسان است و بدون آن استعدادهای فرد به طور کامل شکوفا نمی شود.
امور تربیتی علاوه بر تضمین رشد فردی، مهارتهای اجتماعی را نیز تقویت میکند و توانایی تعامل با دیگران را تقویت میکند و فردی که به درستی آموزش دیده باشد، میتواند روابط خود را به نحو احسن اداره کند، همکاری و تفکر گروهی داشته باشد، نقش خود را در جامعه بشناسد و مسئولیتهای اجتماعی را به خوبی بپذیرد. این مهارت ها نه تنها به موفقیت فردی کمک می کند، بلکه پایه های انسجام اجتماعی و رفتار اخلاقی را در جامعه تقویت می کند و فرد را قادر می سازد در محیط های مختلف تصمیمات صحیح و متعادلی اتخاذ کند.
یکی از منابع الهام در شکل گیری اصول تربیتی، آموزه های فرهنگی و دینی است; آموزه های اسلامی به عنوان یکی از بهترین منابع می تواند چارچوبی برای ارزش های اخلاقی و انسانی فراهم کند. مفاهیمی چون صداقت، عدالت، همدلی، مسئولیت پذیری و احترام به کرامت دیگران از جمله اصولی است که می تواند مسیر تربیت را هموار کند. در این رویکرد، آموزش به معنای محدود کردن فرد یا تحمیل رفتار نیست، بلکه به معنای راهنمایی برای رشد ظرفیتهای درونی و تعالی فردی فرد است.
آموزش مؤثر مستلزم محیطی سالم و ایمن با الگوهای رفتاری مناسب است و کودکان و نوجوانان با مشاهده رفتار بزرگسالان و معلمانشان بیشتر از گوش دادن به توصیه ها و دستورها می آموزند، بنابراین هماهنگی بین گفتار و کردار والدین و معلمان و ایجاد فضای امن برای آزمایش، آزمایش و یادگیری از شرایط ضروری برای اثربخشی آموزش تلقی می شود. محیطی که امکان خلاقیت، پرسشگری و تجربه مسئولیت را فراهم کند، بیشترین تأثیر را در شکل گیری شخصیتی پایدار و متعادل دارد.
تعلیم و تربیت فرآیندی تدریجی و مستمر است که از همان سال های اول زندگی آغاز و تکامل می یابد/ توجه به آموزه های اسلامی به عنوان ارزش های اساسی در فرآیند تعلیم و تربیت
مائده سلیمی، روانشناس بالینی کودکان و نوجوانان به خبرنگار به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه امور تربیتی به معنای مجموعه تلاش های آگاهانه و هدفمند برای پرورش ابعاد مختلف شخصیت انسان است، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت می گوید: این تلاش فراتر از انتقال دانش است و به شکل گیری هویت، اخلاق، مسئولیت و مهارت های اجتماعی می پردازد. از این حیث، آموزش فرآیندی تدریجی و مستمر است که از سال های اول زندگی آغاز می شود و در تعامل با خانواده، مدرسه و محیط اجتماعی تکامل می یابد.
وی با بیان اینکه در این چارچوب آموزش تنها به آموزش قواعد رفتاری محدود نمی شود، بلکه به رشد درونی فرد نیز توجه می کند، افزود: اینکه انسان بتواند درست فکر کند، آگاهانه انتخاب کند و در قبال عواقب رفتار خود مسئول باشد و هدف نهایی پرورش شخصیتی متعادل است که بین عقلانیت، عاطفه و عمل اجتماعی در روابط و اندیشه و رفتار فردی او هماهنگی ایجاد کند.
این روانشناس بالینی کودک و نوجوان با بیان اینکه آموزه های اسلامی می تواند الهام بخش این اصول تربیتی باشد، اظهار می کند: مفاهیمی مانند صداقت، عدالت، احترام به کرامت انسانی، خویشتن داری و توجه به مسئولیت اجتماعی در متون و سنت اسلامی مورد تاکید قرار گرفته و این قابلیت را دارد که به عنوان ارزش های اساسی در فرآیند تربیت مورد توجه قرار گیرد.
هماهنگی بین گفتار و کردار مربیان و والدین شرط اساسی اثربخشی آموزش است
سلیمی یکی از ویژگی های مهم تربیتی الهام گرفته از این آموزه ها را توجه به بعد اخلاقی در کنار رشد فکری عنوان می کند و ادامه می دهد: دانش زمانی ارزشمند تلقی می شود که منجر به رفتار صحیح و مفید برای فرد و جامعه شود و به همین دلیل تقویت وجدان اخلاقی، مهارت های همدلی و توانایی تشخیص حق از باطل جایگاه ویژه ای در فرآیند تربیتی دارد.
وی با بیان اینکه در چنین رویکردی نقش الگو بسیار پررنگ است، میگوید: کودکان و نوجوانان بیش از هر چیز از رفتار دیگران یاد میگیرند، بنابراین هماهنگی گفتار و کردار معلم و والدین شرط اساسی اثربخشی آموزش است و محیط سالم، گفتوگوی محترمانه و فرصت تجربه مسئولیتپذیری زمینه ساز رشد پایدار شخصیت خواهد بود.
این روانشناس بالینی کودک و نوجوان با بیان اینکه به طور کلی امور تربیتی عرصه ای است که منجر به پرورش انسان های آگاه، با اخلاق و توانمند می شود، می افزاید: استفاده متوازن از تجربیات علمی روز و الهام از آموزه های فرهنگی و دینی از جمله آموزه های اسلامی می تواند به شکل گیری الگوی جامع تربیتی کمک کند که هم پاسخگوی نیازهای زمانه باشد و هم ریشه در ارزش های ماندگار بشری داشته باشد.
ارزشهای فرهنگی و دینی و آموزههای اسلامی میتواند الهامبخش شکلگیری اصول تربیتی باشد/تربیت یعنی هدایت انسان به سوی شکوفایی ظرفیتهای درونی.
زهرا سادات کاظمی، روانشناس و مشاور آموزشی به گزارش خبرنگار به گزارش میهن تجارت، با بیان اینکه آموزش فرآیندی هدفمند برای رشد همه جانبه انسان است که نه تنها بر توانایی های ذهنی و علمی متمرکز است، بلکه جنبه های اخلاقی، اجتماعی و عاطفی فرد را نیز در بر می گیرد، گفت: این رویکرد بر این اصل استوار است که آموزش بدون آموزش ضامن رشد کامل فرد نیست و برای ایجاد شخصیت متعادل و مسئولیت پذیر باید هر دو بعد را با هم پیوند داد.
وی با بیان اینکه یکی از جنبه های کلیدی آموزش پرورش مهارت های زندگی است، می افزاید: توانایی مدیریت هیجانات، تصمیم گیری مسئولانه، برقراری ارتباط موثر با دیگران و حل مشکلات از مهارت هایی است که در موفقیت فردی و اجتماعی نقش بسزایی دارد. این مهارت ها با تمرین و تجربه در محیط مدرسه، خانه و جامعه شکل می گیرد و آموزش را به یک فرآیند عملی و کاربردی تبدیل می کند.
این روانشناس و مشاور تربیتی با بیان اینکه ارزشهای فرهنگی و دینی و آموزههای اسلامی میتواند الهامبخش شکلگیری اصول تربیتی باشد، اظهار میکند: ویژگیهایی مانند صداقت، همدلی، مسئولیتپذیری و عدالت همواره بهعنوان شاخصهای رشد انسان مطرح بوده و میتواند چارچوبی اخلاقی برای برنامههای آموزشی فراهم کند. در این دیدگاه، آموزش به معنای محدود کردن انسان نیست، بلکه به معنای هدایت او به شکوفایی ظرفیتهای درونی است.
یکی از ابعاد آموزش، توسعه هویت اجتماعی و فرهنگ مشارکت است/ آموزش جامع ترکیبی از رشد علمی، اخلاقی، اجتماعی و فردی است.
کاظمی با اشاره به اینکه آموزش مؤثر مستلزم محیطی سالم با الگوهای رفتاری مناسب است، ادامه می دهد: رفتار معلمان، والدین و اطرافیان بیش از آموزش کلامی در شکل گیری شخصیت کودکان و نوجوانان مؤثر است و هماهنگی گفتار و کردار معلمان، ایجاد فضای امن برای تجربه و یادگیری و تشویق به خودآگاهی از عناصر حیاتی این فرآیند محسوب می شود.
وی با بیان اینکه یکی دیگر از جنبه های آموزش پرورش هویت اجتماعی و فرهنگ مشارکت است، می گوید: دانش آموزان با فعالیت های گروهی، پروژه های مشارکتی و تجربه مسئولیت های کوچک در مدرسه می آموزند که نقش و تأثیر خود را در جامعه درک کنند و در قبال آن احساس مسئولیت کنند و این تجربیات زمینه ساز رشد همدلی، همکاری و احترام به حقوق دیگران است.
این روانشناس و مشاور تربیتی، تربیت همه جانبه را ترکیبی از رشد علمی، اخلاقی، اجتماعی و شخصیتی دانست که به فرد امکان تصمیم گیری آگاهانه و مسئولانه در مواجهه با چالش های زندگی را می دهد و می افزاید: استفاده متوازن از دستاوردهای علمی روز در کنار ارزش ها و آموزه های اخلاقی و الهام بخش از جمله آموزه های اسلامی می تواند در شکل گیری یک نسل انسانی توانمند، متعادل با نسل غنی انسانی کمک کند.
یکی از ابعاد مهم آموزش، پرورش مهارتهای زندگی و تواناییهای فردی است و مهارتهایی مانند مدیریت هیجانها، حل مسئله، تصمیمگیری آگاهانه، تفکر انتقادی و توانایی برنامهریزی برای زندگی روزمره و رویارویی با چالشها حیاتی است. این مهارت ها به فرد کمک می کند که نه تنها در شغل شخصی و تحصیلی خود موفق باشد، بلکه رفتار اجتماعی مسئولانه و مؤثری داشته باشد و بتواند نقش مؤثری در جامعه ایفا کند.
پرورش هویت اخلاقی و اجتماعی نیز از اهداف کلیدی امور تربیتی است. دانش آموزان با شرکت در فعالیت های گروهی، پروژه های مشارکتی و تجربه مسئولیت های کوچک در محیط مدرسه یا جامعه، می آموزند که رفتار آنها بر دیگران تأثیر می گذارد و احترام به حقوق دیگران و همکاری جمعی بخشی از زندگی اجتماعی است. این تجربیات پایه های همدلی، همکاری، احترام و مسئولیت را در آنها تقویت می کند و زمینه ساز رشد اجتماعی و اخلاقی پایدار می شود.
در فرآیند آموزش علاوه بر رشد اخلاقی و اجتماعی، به خودشناسی و خودآگاهی نیز توجه می شود و آگاهی از توانایی ها، استعدادها، ضعف ها و علایق، فرد را قادر می سازد آگاهانه و سنجیده تصمیم بگیرد و مسیر رشد فردی و حرفه ای خود را با موفقیت طی کند. آموزش جامع با ایجاد تعادل بین رشد فردی و اجتماعی، زمینه دستیابی به یک زندگی متعادل و هدفمند را فراهم می کند.
تربیت هدفمند و مؤثر، ترکیبی از رشد علمی، اخلاقی، اجتماعی و شخصیتی است که فرد را برای زندگی مسئولانه و متعادل آماده میکند و استفاده متوازن از دستاوردهای علمی روز همراه با الهام از ارزشها و آموزههای فرهنگی و دینی از جمله آموزههای اسلامی، میتواند به شکلگیری نسلی خودآگاه، توانا با هویت انسانی غنی که توانایی رویارویی با چالشهای مثبت فردی و اجتماعی و نقش آفرینی در توسعه اجتماعی را داشته باشد، کمک کند. کند
منبع : به گزارش میهن تجارت
