مناقشه بر سر خط موسوم به «دیورند» همچنان یکی از پایه های تنش میان دو کشور محسوب می شود. این مرز که در اواخر قرن نوزدهم بین افغانستان و هند بریتانیا ترسیم شد، پس از تشکیل پاکستان توسط اسلام آباد رسما به رسمیت شناخته شد، اما دولت های مختلف در کابل هرگز آن را به رسمیت نشناختند.
علت جنگ پاکستان و افغانستان
تقسیم جغرافیایی قبایل پشتون در دو سوی مرز، این قضیه را فراتر از یک دعوای حقوقی صرف کرده و آن را به یک موضوع هویتی و سیاسی تبدیل کرده است.
اتهام اسلام آباد به کابل در مورد تحریک طالبان پاکستان
پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال 2021، مقامات پاکستانی انتظار داشتند که همکاری امنیتی با کابل تقویت شود. با این حال اسلام آباد مدعی است که عناصر تحریک طالبان پاکستان در افغانستان حضور دارند و از آنجا علیه اهداف امنیتی پاکستان فعالیت می کنند.
دولت موقت افغانستان این اتهام را رد کرده و تاکید می کند که ناامنی پاکستان ریشه داخلی دارد. این تفاوت روایات باعث افزایش بی اعتمادی در سطوح سیاسی و نظامی شده است.
ضد حمله و مسدود کردن پیام ها
در هفته های اخیر گزارش هایی مبنی بر ضدحمله در مناطق مرزی منتشر شده است. برخی منابع پاکستانی از هدف قرار دادن مواضع شبه نظامیان در آن سوی مرز خبر داده اند و از سوی دیگر، مقامات افغانستان نیز از واکنش به این حملات صحبت کرده اند.
نکته قابل توجه این است که این تحرکات بیش از آنکه نشانه حرکت به سمت یک جنگ تمام عیار باشد، به نظر می رسد در چارچوب پیام های بازدارنده و اعمال فشار سیاسی-امنیتی قابل تحلیل باشد.
بیشتر بخوانید: درگیری مجدد بین نیروهای پاکستانی و افغانستانی
ابعاد فراتر از امنیت؛ مهاجران و فشار داخلی
اخراج مهاجران افغان از پاکستان نیز به تنش میان دو کشور کمک کرده است. این در حالی است که دولت پاکستان با فشارهای امنیتی داخلی مواجه است و ناامنی در مناطق مرزی به موضوعی جدی در سیاست داخلی این کشور تبدیل شده است.
از سوی دیگر، طالبان افغانستان نیز در تلاش است تا حاکمیت خود را تثبیت کند و نسبت به هرگونه اقدام یکجانبه در مرز حساس است.
اعلام آمادگی تهران برای میانجیگری
در پی تشدید تنش ها، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز با انتشار پیامی به زبان اردو بر کاهش اختلافات دو کشور تاکید کرد.
وی با اشاره به فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، این ماه را فرصتی برای خویشتن داری و تقویت همبستگی در جهان اسلام دانست و تصریح کرد که افغانستان و پاکستان می توانند اختلافات خود را با حسن همجواری و گفتگو حل کنند.
در این پیام همچنین آمده است که جمهوری اسلامی ایران آماده هرگونه کمک لازم برای تسهیل گفت وگو و تقویت همکاری های دوجانبه است.
این موضع در شرایطی مطرح شده است که نگرانی ها از گسترش تنش ها در منطقه افزایش یافته و برخی از بازیگران منطقه بر ضرورت مدیریت بحران از مجاری دیپلماتیک تاکید دارند.
چشم انداز آینده
با توجه به شرایط اقتصادی و امنیتی دو کشور، بعید است که تنش به سطح یک درگیری گسترده و پایدار برسد. با این حال، تا زمانی که موضوع تحریک طالبان پاکستان و مناقشه بر سر مرز به چارچوب مشخصی برای مدیریت بحران نرسد، همچنان امکان تکرار درگیری های مقطعی وجود خواهد داشت.
تحولات اخیر نشان می دهد که روابط کابل و اسلام آباد وارد مرحله بی اعتمادی فعال شده است. وضعیتی که اگر مهار نشود، می تواند منجر به بی ثباتی بیشتر در منطقه شود.
منبع : به گزارش میهن تجارت
